II SA/Wa 1523/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Andrzej Góraj (sprawozdawca) Sędzia WSA – Danuta Kania Sędzia WSA – Iwona Maciejuk Protokolant – specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2016 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych osobowych uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z [...] lipca 2015 r. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału IPN w [...] z [...] marca 2015 r. odmawiającą podania Z. B. nazwisk i dalszych danych osób występujących pod pseudonimami "B" oraz "J.", a znajdujących się w udostępnionych stronie dokumentach z zasobu archiwalnego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że organ I instancji ustalił, iż osoby o ww. pseudonimach, nie były oznaczone numerami rejestracyjnymi, co uniemożliwiało ich identyfikację. Nadto organ odwoławczy podał, że Dyrektor Oddziału IPN w [...] w swojej decyzji wskazał, iż w przypadku osoby o pseudonimie "B" – organ nie ustalił danych tego informatora, zaś w odniesieniu do osoby o pseudonimie "J." – nie uzyskano potwierdzenia, że osoba ta udzielała informacji na temat Z. B. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy stwierdził, że podstawą udostępnienia żądanych danych osobowych jest przepis art. 35 ust. 1 ustawy o IPN. Podniósł, iż przesłanką do udostępnienia danych informatorów jest to, aby możliwa była ich identyfikacja na podstawie wyłącznie dokumentów zgromadzonych przez IPN. Zlecona przez Prezesa IPN kwerenda archiwalna nie przyniosła zaś pozytywnego wyniku. Od powyższej decyzji skargę do tutejszego Sądu wywiódł Z. B., wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił organowi naruszenie art. 107 § 1 i 3 K.p.a. przez zdawkowe omówienie dowodów w sprawie, jak również art. 32 ust. 1 ustawy o IPN. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego jako wadliwa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do zbadania przez Sąd, czy skarżone orzeczenie zawiera wszelkie wymagane prawem elementy. W myśl art. 107 § 1 K.p.a. decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Paragraf 3 ww. przepisu precyzuje natomiast to, jak powinno wyglądać uzasadnienie decyzji. Winno ono w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ uzasadniając wydaną decyzję powinien więc odnieść się przede wszystkim do materiału dowodowego jaki zgromadził w trakcie trwania postępowania administracyjnego. Dotyczy to zarówno materiału dowodowego, na którym się oparł przy rozstrzyganiu, jak też materiału, któremu odmówił wiary. Po przedstawieniu zebranych dowodów i wyjaśnieniu, którym z nich dał wiarę, a którym tej wiary odmówił i dlaczego na organie wydającym decyzję ciąży obowiązek ustalenia stanu faktycznego, stanowiącego istotę badanej sprawy. W końcowej zaś fazie uzasadnienia, organ powinien przedstawić swoje wnioski, jakie wysnuł po zbadaniu dowodów zebranych w sprawie i na ich podstawie wyjaśnić powody, dla których oparł swoje rozstrzygnięcie na konkretnym przepisie prawa. Dodatkowo, przy sporządzaniu uzasadnienia decyzji przez organ II instancji, należy pamiętać o treści przepisu art. 138 §1 K.p.a. Zgodnie zaś z ugruntowanym od lat stanowiskiem judykatury, mimo że wniesienie odwołania powoduje przejęcie kompetencji do załatwienia sprawy administracyjnej przez organ odwoławczy, to jednak jego decyzja, musi bezpośrednio ustosunkowywać się do zaskarżonej decyzji pierwszo instancyjnej. Punktem odniesienia dla całego postępowania odwoławczego jest bowiem nieostateczne rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, od którego strona wniosła odwołanie (patrz: wyrok NSA z 15 września 1986 r. sygn. akt SA/Wr 518/86 niepublikowany). Tak sporządzone uzasadnienie umożliwia dopiero stronie postępowania poznanie motywów działania organu i zrozumienia wydanej decyzji. Dzięki poprawnie sporządzonemu uzasadnieniu również Sąd, w razie wniesienia skargi, ma możliwość zweryfikowania wydanego rozstrzygnięcia, i zbadania, czy organ wziął pod uwagę całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, czy zastosował właściwy przepis prawa materialnego, w oparciu o który wydał rozstrzygnięcie, oraz czy w sposób logiczny wyjaśnił swoje stanowisko. W świetle powyższego, odnosząc się do skarżonego orzeczenia, uznać należało, iż nie spełniało ono wymogów wynikających z art. 107 § 3 K.p.a. Uzasadnienie skarżonej decyzji nie zawierało bowiem wszystkich elementów, o których mowa w wyżej powołanym przepisie. Organ odwoławczy sporządzając uzasadnienie przywołał dwie przesłanki uwypuklone przez organ I instancji, a przemawiające za negatywnym rozpoznaniem wniosku: - co do osoby o pseudonimie "B", organ nie ustalił jej danych, - co do osoby o pseudonimie "J.", organ nie uzyskał potwierdzenia, że osoba ta udzielała informacji na temat wnioskodawcy. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy szeroko wyjaśniał powody, jakimi kierował się w odniesieniu do osoby o pseudonimie "B". Nie zawarł jednakże jakiegokolwiek stanowiska odnośnie drugiej ze wskazanych przez organ I instancji przesłanek, a mianowicie nie odniósł się w ogóle do materii ewentualnego potwierdzenia przekazywania przez informatora o pseudonimie "J." informacji o osobie skarżącego. W szczególności organ II instancji nie odniósł się do treści materiałów udostępnionych wnioskodawcy. Nie przeanalizował ich zawartości dla wykazania braku przesłanek mogących świadczyć o udzielaniu przez tego informatora wiadomości o wnioskodawcy. Takie działanie organu jawiło się więc jako nieprawidłowe. Pozbawiało bowiem stronę, jak i tutejszy Sąd możliwości weryfikacji poprawności twierdzeń organu. W sytuacji, gdy organ nie kwestionował tego, że osoba o pseudonimie "J." przewijała się w dokumentach udostępnionych stronie do wglądu, to uzasadniając pogląd, iż osoba ta nie udzielała informacji o stronie, winien odnieść się do treści dokumentów, do których wnioskodawca miał wgląd. W szczególności powinien omówić doniesienia informatora "J.", a udokumentowane w materiałach jakie przeglądał wnioskodawca, aby wykazać, że treści powyższych doniesień istotnie nie dotyczyły wnioskodawcy. Samo więc poprzestanie przez organ odwoławczy na arbitralnym stwierdzeniu, że nie uzyskano potwierdzenia by osoba o pseudonimie "J." udzielała informacji o wnioskodawcy, pozbawiało Sąd możliwości oceny rzetelności analizy spornych dokumentów, dokonanej przez organ. Powyższe niedociągnięcia w sporządzeniu badanego uzasadnienia sprawiają, że nie sposób dojść do tego, czym kierował się organ, wydając skarżone orzeczenie i czy zbadał wszystkie dowody zebrane w sprawie i wszystkie dokumenty archiwalne, do których strona miała wgląd. Powyższe sprawia więc, że przedmiotowe orzeczenie nie poddaje się kontroli sądowej. W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł. jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobligowany do sporządzenia poprawnego uzasadnienia orzeczenia, z uwzględnieniem argumentów podniesionych w uzasadnieniu niniejszego wyroku.