II SA/Wa 1531/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Anna Mierzejewska, Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi D. P. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji oddala skargę Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia [...] września 2008 r. nr [...]. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Minister Obrony Narodowej podniósł, iż w 1996 r. przed Szefem Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] toczyło się postępowanie odszkodowawcze zakończone decyzją z dnia [...] czerwca 1996 r. nr [...] przyznającą D. P. jednorazowe odszkodowanie pieniężne w kwocie 1984 zł z tytułu wypadku zaistniałego w dniu [...] października 1995 r. Zainteresowany w 2008 r. wniósł do Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...]. Wskutek wszczętego postępowania administracyjnego, Dowódca [...] Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. W następstwie wniesionego przez D. P. odwołania od powyższego rozstrzygnięcia Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskutek wniesienia skargi na decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia [...] września 2008 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 13 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Bd 805/08 oddalił skargę D. P. Orzeczenie Sądu stało się prawomocne z dniem 17 lutego 2009 r. W dniu [...] listopada 2011 r. zainteresowany wniósł do Szefa Sztabu Generalnego WP o stwierdzenie nieważności decyzji Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia [...] września 2008 r., która de facto była poddana kognicji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy i zakończona prawomocnym, wyżej przywołanym wyrokiem. Szef Sztabu Generalnego WP pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. poinformował wnioskodawcę o braku podstaw do uwzględnienia jego żądania. Na skutek ponownego wystąpienia strony z dnia [...] lutego 2012 r. o wszczęcie postępowania nadzorczego, Szef Sztabu Generalnego WP postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia [...] września 2008 r. D.P. w dniu [...] marca 2012 r. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z zażaleniem na powyższe postanowienie Szefa Sztabu Generalnego zarzucając, iż narusza ono przepisy art. 157 § 2 i § 3 k.p.a. Minister Obrony Narodowej uznał, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i rozstrzygnięciem z dnia [...] czerwca 2012 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 listopada 2008 r. oddalono skargę zainteresowanego na decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia [...] września 2008 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z dnia [...] czerwca 1996 r. w sprawie przyznania wnioskodawcy jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku zaistniałego w dniu [...] października 1995 r. Zatem organ I instancji słusznie zauważył, że prawidłowość decyzji Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia [...] września 2008 r., była już przedmiotem kontroli sądowej. Wobec powyższego za prawidłowe należało uznać postępowanie organu I instancji, albowiem jest ono zgodne z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09 (publik. LEX nr 530338), w której stwierdzono, że żądanie strony dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji, na którą oddalono skargę prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno być załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania. Ze względu na nowelę Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylającą przepis art. 157 § 3 k.p.a., która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r., odmowa wszczęcia postępowania nieważnościowego następuje obecnie na podstawie art. 61a k.p.a., w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (Małgorzata Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do art. 157 kodeksu postępowania administracyjnego, Lex/el 2012). Postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2012 r. stało się przedmiotem skargi wniesionej przez D. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze strona zarzuciła ww. postanowieniu naruszenie: 1) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez "parafowanie postanowienia i złożenie podpisu komputerowego" w miejsce podpisu własnoręcznego piastuna organu, 2) art. 157 § 2 i 3 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji pomimo, iż odmowa wszczęcia postępowania następuje w drodze decyzji, 3) art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez przyjęcie, iż oddalenie wyrokiem skargi na niezgodność decyzji z prawem zamyka organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Z powyższych względów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia lub stwierdzenie jego nieważności. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W niniejszej sprawie skarżący żąda kontroli nadzorczej decyzji Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia [...] września 2008 r. wydanej w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] przyznającej D. P. jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku w służbie. Przedmiotowa decyzja została poddana kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który prawomocnym wyrokiem z dnia 13 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Bd 805/08 oddalił skargę D. P. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż Sąd ocenił ww. decyzję nie tylko pod kątem wystąpienia kwalifikowanych wad prawnych, ale też pod względem naruszenia prawa materialnego i istotnego naruszenia reguł procesowych. Skoro kontrola sądowoadministracyjna nie wykazała naruszenia prawa, to organ nadzorczy orzekający w niniejszej sprawie nie może już procesować w celu rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, albowiem uczynił już to w prawomocnym wyroku sąd administracyjny. W świetle art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który jej wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Odnosząc się do zarzutów skargi należy przypomnieć, iż w ujęciu historycznym, w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym pojawiały się rozbieżności, czy w takiej sytuacji należy wydać decyzję (obecnie postanowienie) odmawiającą wszczęcia postępowania nadzorczego, czy też odmówić stwierdzenia nieważności decyzji objętej kontrolą nadzorczą. Przedmiotowe wątpliwości rozwiał Naczelny Sąd Administracyjny podejmując w składzie 7 sędziów NSA uchwałę z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09 (publik. ONSAiWSA 2010/2/18), w której przesądził, iż żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie – ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu – przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. Przepis art. 61a k.p.a., wprowadzony został do procedury administracyjnej na podstawie art. 1 pkt 11 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. nr 6, poz. 18 ze zm.) i stosuje się go do wszystkich toczących się spraw administracyjnych od dnia 11 kwietnia 2011 r. (art. 3 i 4 ustawy zmieniającej). Z uzasadnienia projektu powyższej ustawy (druk sejmowy nr 2987) wynika, że celem wprowadzenia tego przepisu jest odróżnienie postępowania wstępnego polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego od postępowania właściwego, które kończy się rozstrzygnięciem sprawy co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 § 1 k.p.a. (żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wskazane w tym przepisie "inne przyczyny" nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Taka przyczyna w niniejszej sprawie niewątpliwie zaistniała na skutek poddania kontroli sądowej (zakończonej prawomocnym wyrokiem) decyzji objętej żądaniem strony. Wobec powyższego wydanie postanowienia na podstawie art. 61a k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania, a nie decyzji jak podnosił skarżący, jest zgodne z prawem. Nie jest zasadny także zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. Zaskarżone postanowienie zawiera wprawdzie nieczytelny podpis, lecz także zawiera wskazanie imienia i nazwiska oraz stanowisko służbowe osoby podpisującej rozstrzygnięcie, co czyni zadość wymogom określonym w powołanym przepisie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.