II SA/Wa 1532/13
WyrokWSA w Warszawie2014-03-26
Skład orzekający: Ewa Marcinkowska, Olga Żurawska – Matusiak, Ewa Grochowska – Jung
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać świadczenie w drodze wyjątku osobie, która nie spełnia warunków do uzyskania emerytury lub renty na zasadach ogólnych, jeśli brak ten nie jest spowodowany szczególnymi okolicznościami, a jedynie trudną sytuacją materialną i podejmowaniem pracy bez zgłaszania jej do ubezpieczenia społecznego?Ratio decidendi
Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wymaga kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek: niespełnienie warunków do świadczenia z powodu szczególnych okoliczności, niemożność podjęcia pracy z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, oraz brak niezbędnych środków utrzymania. Sama trudna sytuacja materialna lub podejmowanie pracy bez zgłaszania jej do ubezpieczenia społecznego nie stanowią szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, jeśli nie było orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy.Stan faktyczny
Skarżący B. S. wnioskował o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, powołując się na długotrwałe choroby, bezdomność, wykluczenie społeczne oraz trudności w wypracowaniu wymaganego stażu pracy. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania świadczenia, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki szczególnych okoliczności, a udokumentowany staż ubezpieczeniowy jest niewystarczający. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko w skardze do WSA, wskazując na dokumentację medyczną i status bezrobotnego. Sąd oddalił skargę, podzielając argumentację organu.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Marcinkowska (sprawozdawca) Sędzia WSA – Olga Żurawska – Matusiak Sędzia WSA – Ewa Grochowska – Jung Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2014 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku – oddala skargę –
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS) decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lutego 2013 r., w przedmiocie odmowy przyznania B. S. świadczenia w drodze wyjątku.
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 6 grudnia 2011 r. B. S. zwrócił się do Prezesa ZUS o świadczenia w drodze. We wniosku podniósł, że w latach 2002-2010 był bardzo chory. Robił jednocześnie wszystko aby pracować, zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy i miał status bezrobotnego. Jednak jego wszystkie starania o pracę zostały odrzucone przez pracodawców, z powodu jego choroby psychicznej potwierdzonej w badaniach lekarskich Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we W. oraz z powodu całkowitej niezdolności do pracy stwierdzonej w badaniach neurologicznych na zlecenie Powiatowego Urzędu Pracy w Przychodni Medycyny Pracy w S. Choroby nękając go od 50-tego roku życia utrudniały i uniemożliwiały mu wypracowanie wymaganego stażu pracy. Stał się osobą bezdomną i wykluczoną społecznie. W latach 1980-1995 pracował w firmie jako zatrudniony na czas nieokreślony w przekonaniu, że jego pracodawca odprowadza składki na ubezpieczenie społeczne. W latach 1991-1995 prowadził natomiast własną działalność gospodarczą i jednocześnie był zatrudniony P. W. L. w S., gdzie płatnik rozliczał się na deklaracje bezimienne, co zostało potwierdzone odpowiednimi zaświadczeniami.
Prezes ZUS decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), odmówił przyznania B. S. świadczenia w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu decyzji, powołując się na treść art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych organ stwierdził, iż przyznanie świadczenia w drodze wyjątku możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy spełnione są łącznie wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia.
Organ podniósł, iż z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, że na przestrzeni 66 lat życia wnioskodawca udokumentował 14 lat, 11 miesięcy, 22 dni okresów ubezpieczenia.
Nie bez znaczenia pozostaje też fakt, że w latach 1980-1983, 1984-1986, 1987-1991 nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Ponadto z dniem 14 listopada 1991 r. wnioskodawca zaprzestał wykonywania zatrudnienia i do dnia 6 lutego 2011 r. tj. do dnia osiągnięcia wieku emerytalnego wynoszącego dla mężczyzn 65 lat nie udowodnił żadnego okresu zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społeczne oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi.
W ocenie Prezesa ZUS w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia bowiem w wymienionych przerwach wobec wnioskodawcy nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy i nie zostały wykazane żadne inne szczególne okoliczności uniemożliwiające wykonywanie zatrudnienia oraz objęcie ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych.
Z posiadanej dokumentacji wynika, że B. S. wykonywał pracę za granicą bez odprowadzania składek na ubezpieczenie. Nie może natomiast zostać uznany za szczególną okoliczność fakt świadczenia pracy za granicą bez odprowadzania składek na ubezpieczenie, nawet jeżeli było to spowodowane trudnościami na rynku pracy. Osoba świadcząca pracę za granicą ma bowiem możliwość dobrowolnego odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne w Polsce. Ponadto zmiana miejsca zamieszkania jest zależna od woli ubezpieczonego. Jest to jego indywidualny wybór życiowy, który ma również wpływ na uprawnienia do świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Świadomych życiowych wyborów co do miejsca zamieszkania, sposobu i warunków pracy, nie można zaś ujmować w kategoriach przeszkody uniemożliwiającej wypracowanie odpowiednio długiego stażu ubezpieczeniowego, skutkującego nabyciem świadczenia na ogólnych zasadach.
Organ zaznaczył jednocześnie, iż przy rozpatrywaniu uprawnień do emerytury w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna wnioskodawcy, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku.
W skierowanym do Prezesa ZUS wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy B. S .podniósł, że są dowody, które przedłożył organowi, a których nie wyjaśniono i nie wzięto pod uwagę. Świadczą one o tym, że w bardzo długim okresie nie miał realnej możliwości kształtowania przebiegu własnego ubezpieczenia. Zarzucił, że nieprawdą jest, iż w latach 1980-91 nie miał okresów składkowych oraz, że nie było okoliczności uniemożliwiających mu przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia. Podkreślił, że do wniosku o przyznanie emerytury załączył dokumenty, które wykazują okoliczności uzasadnionych przerw w pracy. W ostatnim 10-leciu przed okresem emerytalnym powaliła go duża ilość różnych chorób, a od roku 2004 orzekano u niego niepełnosprawność z wielu przyczyn. W końcu została uznana w badaniach neurologicznych całkowita niezdolność do jakiejkolwiek pracy na stałe.
Prezes ZUS, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2013 r. odmawiającą przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał swoją wcześniejszą argumentację wskazując, iż przyznanie świadczeń na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych uzależnione jest od przepracowania wymaganego okresu, co wiąże się z odprowadzaniem składek. Przy rozpatrywaniu spraw o świadczenie w drodze wyjątku, należy brać pod uwagę udokumentowany okres składkowy i nieskładkowy, który powinien obejmować znaczący okres. Niedostrzeganie okresu zatrudnienia prowadziłoby bowiem w prosty sposób do przyznawania świadczeń, niewiele różniących się co do wysokości, osobom powołującym się na nieporównywalne okresy zatrudnienia, co w ostatecznym rachunku naruszałoby interes społeczny, a także zasady sprawiedliwości.
W ocenie organu analiza przebiegu ubezpieczenia B. S. prowadzi do wniosku, że niespełnienie warunków do świadczenia na zasadach ogólnych nie było następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym, bowiem wobec wnioskodawcy w okresach przerw w zatrudnieniu nie była orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Zatem nie istniały przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia, które uniemożliwiałyby kontynuowanie zatrudnienia w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym.
Z akt sprawy wynika, iż w powyższych przerwach wnioskodawca wykonywał prace bez zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego na terenie Polski i za granicą. Zgodnie natomiast z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, wykonywania prac bez zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego, nie można traktować jako okoliczności usprawiedliwiającej brak uzyskania uprawnień do świadczenia. Fakt ten nie może zatem być uznany za zdarzenia wyjątkowe i niezależne od ubezpieczonego w rozumieniu okoliczności szczególnej z art. 83 ustawy. Osoby wykonujące prace dorywcze bez rejestracji, nie tylko nie ponoszą kosztów ubezpieczenia społecznego, ale również nie uiszczają stosownych podatków. Instytucja ubezpieczenia społecznego zakłada natomiast pewną solidarność ubezpieczonych, którzy opłacają składki, aby w przyszłości korzystać z ubezpieczenia (wyrok NSA z dnia 05.04.2002 r., sygn. akt II SA 3741/01 i wyrok WSA z dnia 12.01.2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1785/11).
Podnoszone trudne warunki materialne nie stanowią natomiast wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie z przepisu art. 83 ustawy nie jest bowiem świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione.
W skardze, na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. S. ponownie zarzucił, że organ pominął w swoim rozstrzygnięciu pewne fakty. Podkreślił, że przerwy w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne nie były spowodowane ani jego winą, ani jego wolą. W 50-tym roku życia powaliła go choroba i od 1997 r. zaczęły się wielotygodniowe pobyty w szpitalach. Choroby wykluczyły go z rynku pracy i z aktywnego życia do dzisiaj. W ocenie skarżącego, powyższe fakty potwierdza załączona do wniosku obszerna dokumentacja medyczna. Taka dokumentacja znajduje się też w archiwach Urzędu Pracy oraz w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w S. Ponadto w ostatnim 10-leciu przed uzyskaniem wieku emerytalnego posiadał status bezrobotnego. Starał się aktywnie o pracę, jednak pracodawcy odmawiali jego zatrudnienia z uwagi na stan zdrowia. W okresach polepszenia stanu zdrowi podejmował natomiast prace dorywcze, aby mieć na leki i aby nie umrzeć.
Skarżący podkreślił, że jego udokumentowany okres składkowy wynosi 75% wymaganego stażu minimum do uzyskania emerytury niepełnej. Nie jest więc okresem rażąco krótkim, nie narusza interesu społecznego i zasad sprawiedliwości społecznej oraz wypełnia warunek art. 83 ustawy, w którym nie mówi się o długości stażu. Otrzymywany zasiłek z MOPS jest natomiast spełnieniem warunku braku niezbędnych środków utrzymania.
Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł ojej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do argumentów przedstawionych w skardze organ wyjaśnił, iż wbrew przekonaniu skarżącego, jego zapewnienie, że pewne okoliczności zaistniały, a inne są nieprawdą nie ma wagi dowodu w postępowaniu administracyjnym. Zatem "fakty-wydarzenia o charakterze szczególnym", które skarżący uważa za oczywiste, powszechnie znane i udowodnione, w ocenie organu nie mają uzasadnienia w zgromadzonym materialne dowodowym. Organ zaznaczył, iż skarżący jednocześnie pisze o stanie zdrowia wykluczającym wszelkie zatrudnienie i o rejestracji w tym czasie w PUP – co uczynić mogła jedynie osoba deklarująca się jako zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia, a także o niemożności podejmowania pracy ze względu na stan zdrowia i wykonywania jej – bez ubezpieczenia – w kraju i za granicą. Niespełna 15-letni, udowodniony okres ubezpieczenia trudno natomiast uznać za adekwatny do wieku skarżącego i do okresu jego aktywności zawodowej. Nawet biorąc pod uwagę jego problemy zdrowotne, to w latach 80-tych, kiedy ani takich problemów nie miał, ani też w kraju nie występowały trudności ze znalezieniem pracy, przez wiele lat pozostawał poza legalnym zatrudnieniem. Także w latach 1995-2002 pracował za granicą bez ubezpieczenia – co nie ma charakteru okoliczności szczególnej, nie było bowiem przeszkód w dobrowolnym przystąpieniu przez niego do ubezpieczenia. Cały możliwy dla organu do odnalezienia materiał dowodowy w sprawie został natomiast wzięty pod uwagę, toczyło się też postępowanie wyjaśniające odnośnie dalszych okresów ubezpieczenia skarżącego – ale żadnych takich okresów udowodnić się nie dało. Nie ma też żadnych podstaw do przyjęcia w postępowaniu o świadczenie w drodze wyjątku innego okresu ubezpieczenia, niż potwierdzony prawomocnym wyrokiem sądu okres przyjęty przy wyliczaniu prawa do emerytury w trybie zwykłym.
Sama obecna trudna sytuacja materialna, choć była brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie stanowi natomiast wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270).
Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.
Z treści powołanego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.
Przesłanką do uzyskania świadczenia w trybie art. 83 powołanej ustawy nie może być więc sama trudna sytuacja materialna wnioskodawcy. Przyznanie tego świadczenia jest możliwe tylko w przypadku, gdy można wykazać, że ubezpieczony wykazał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności nie mógł zrealizować wymagań do uzyskania zwykłego świadczenia i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia w tym trybie jest zasadne.
Z brzmienia art. 83 ust. 1 wynika, że jest to przepis na podstawie którego właściwy w sprawie organ wydaje decyzję, kierując się uznaniem administracyjnym. Określenie, że muszą zaistnieć szczególnie uzasadnione okoliczności, usprawiedliwiające brak wymaganych okresów w opłacaniu składek, należy do oceny organu, który okoliczności danej sprawy musi poddać wnikliwej analizie, indywidualizując każdy rozpatrywany przypadek. To jednak podmiot wnoszący o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie powinien wskazać wszelkie okoliczności wiążące się z dochodzonym świadczeniem.
W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż w przypadku skarżącego nie można stwierdzić, iż na skutek szczególnych okoliczności nie spełnił on warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do świadczenia w trybie zwykłym.
O wyjątkowości podnoszonych przez stronę okoliczności nie może bowiem przesądzać jej subiektywne przekonanie, lecz muszą to być takie okoliczności, które ze względów obiektywnych mogą być traktowane jako szczególne.
Kwestią decydującą o braku uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym były przerwy, jakie wystąpiły w okresie ubezpieczenia skarżącego w latach 1980-1983, 1984-1986, 1987-1991. Ponadto z dniem 14 listopada 1991 r. skarżący zaprzestał wykonywania zatrudnienia i do dnia 6 lutego 2011 r. tj. do dnia osiągnięcia wieku emerytalnego wynoszącego dla mężczyzn 65 lat nie udowodnił żadnego okresu zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społeczne oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi.
Z akt sprawy nie wynika aby w powyższych okresach skarżący nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia lub na skutek innych przeszkód, które mogłyby zostać uznane za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z pewnością do tych okoliczności nie można zaliczyć subiektywnych odczuć co do stanu zdrowia skarżącego lub trudności w znalezieniu pracy.
Należy w tym miejscu podkreślić, że zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS. Stosownie zaś do treści art. 14 ust. 3 ww. ustawy orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji.
Zatem same zapewnienia skarżącego, że choroby nękające go od 50-tego roku życia oraz związany z tym zły stan zdrowia nie pozwoliły mu na wypracowanie wymaganego stażu ubezpieczeniowego są dla organu rentowego niewystarczające.
Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że skarżący na przestrzeni 66 lat życia udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie 14 lat, 11 miesięcy i 22 dni okresów ubezpieczenia. Przy czym za okresy od 13 kwietnia 1980 r. do 15 września 1983 r., od 1 lipca 1984 r. do 10 marca 1986 r., od 4 listopada 1987 r. do 28 maja 1991 r. i od 15 listopada 1991 r. do osiągniecia powszechnego wieku emerytalnego mężczyzn skarżący nie wykazał zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym. Z akt sprawy nie wynika też aby w powyższych okresach skarżący nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. Nie była bowiem orzeczona w stosunku do niego przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy.
Z akt sprawy wynika natomiast, iż w powyższych okresach przerw w zatrudnieniu skarżący podejmował prace bez zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego w Polsce oraz za granicą.
Podejmowanie zatrudnienia bez zgłoszenia tego faktu do ubezpieczenia społecznego i odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne nie może być natomiast uznane za okoliczność usprawiedliwiającą brak "wypracowania" uprawnień do świadczenia ustawowego. Należy zgodzić się z organem, iż osoba decydująca się na taką formę pracy musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w sferze ubezpieczeń społecznych. Tym samym, nie można twierdzeniu Prezesa ZUS odmówić racji, że przyczyną braku uprawnień do świadczenia na zasadach ogólnych nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli skarżącego, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec.
Organ prawidłowo zatem wywiódł, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie zostały spełnione kumulatywnie przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a tym samym nie mógł uwzględnić wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia w tym trybie.
Skarżący znajduje się niewątpliwie w trudnej sytuacji materialnej. Trudna sytuacja materialna nie wystarcza jednak do przyznania świadczenia typu ubezpieczeniowego, jakim jest świadczenie z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie jest to bowiem świadczenie socjalne, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet gdy są one uzasadnione. Potrzeby te mogą natomiast uzasadniać ubieganie się przez skarżącego o świadczenie z tytułu pomocy społecznej oraz inne formy pomocy materialnej przewidzianej dla osób znajdujących się w niedostatku.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] lutego 2013 r. odpowiadają prawu.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło