II SA/Wa 1533/08

WyrokWSA w Warszawie2009-01-13

Skład orzekający: Jacek Fronczyk, Iwona Dąbrowska, Adam Lipiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzje organów wojskowych dotyczące należności pieniężnej wypłacanej po zwolnieniu ze służby wojskowej mogą rozstrzygać sprawę, która została już zakończona inną, wcześniejszą decyzją?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji, ponieważ rozstrzygały one sprawę, która została już zakończona inną, wcześniejszą decyzją. W aktach sprawy brakowało wniosku inicjującego postępowanie, a wypłata świadczenia nastąpiła przed ustaleniem jego podstawy przez właściwy organ. W związku z tym organy dopuściły się rażącego naruszenia prawa, co uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji.
Stan faktyczny
A.W. został zwolniony ze służby wojskowej i otrzymał roczne uposażenie. Po przywróceniu do służby i ponownym zwolnieniu, zażądał wypłaty pełnego świadczenia, twierdząc, że dokonane potrącenie było bezpodstawne. Organy odmówiły wyrównania, uznając, że świadczenie przysługuje tylko raz. A.W. zaskarżył decyzje organów, zarzucając naruszenie przepisów i brak podstawy prawnej do potrącenia. Sąd uznał, że organy rozstrzygnęły sprawę zakończoną wcześniej inną decyzją, co stanowi rażące naruszenie prawa.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Ministra Obrony Narodowej oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S. Zasądził od Ministra Obrony Narodowej na rzecz A.W. zwrot kosztów zastępstwa prawnego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Adam Lipiński (spr.), Protokolant Agnieszka Kolasa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie należności pieniężnej wypłacanej przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby: 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S. z dnia [...] lipca 2008 r.; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz A. W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego. Wskutek wypowiedzenia A. W. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w [....], z dniem [...] lutego 2003 r. został on z tej służby zwolniony i przeniesiony do rezerwy. W dniu [...] marca 2003 r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w S., na podstawie art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, wypłacił A. W. roczne uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym za okres od dnia [...] marca 2003 r. do dnia [...] lutego 2004 r. w kwocie 24.492,12 zł brutto. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r., po rozpatrzeniu wniosku żołnierza rezerwy, stwierdził nieważność wspomnianej na wstępie decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej, co spowodowało przywrócenie A. W. do służby. Rozkazem personalnym Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] maja 2006 r. zainteresowany został z dniem [...] maja 2006 r. ponownie zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy. Na stosowny wniosek zainteresowanego, Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w S. w dniu [...] lipca 2006 r., z tytułu należności określonej w art. 95 pkt 1 ustawy pragmatycznej, dokonał wypłaty uzupełniającej świadczenie, stanowiącej wyrównanie pomiędzy wysokością aktualnie wyliczonego świadczenia, a wysokością świadczenia wypłaconego w 2003 roku. W dniu 10 czerwca 2008 r. A. W. zażądał wypłaty potrąconej części świadczenia (to jest kwoty 24.492,12 zł brutto), wskazując, iż w związku ze zwolnieniem ze służby w 2006 r. powinno mu być wypłacone pełne świadczenie określone w art. 95 pkt 1 ustawy pragmatycznej, natomiast dokonane potrącenie nie posiadało żadnej podstawy prawnej. Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w S. odmówił wyrównania świadczenia. Decyzja ta po rozpoznaniu odwołania, została utrzymana w mocy przez Ministra Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż świadczenie określone w art. 95 ust. 1 ustawy pragmatycznej przysługuje żołnierzowi jedynie raz, w przypadku skutecznego zwolnienia ze służby i nie ma podstaw do wypłaty tego świadczenia w przypadku przywrócenie do służby i ponownego z niej zwolnienia. W takim wypadku żołnierz ma jedynie prawo do stosownego wyrównania pomiędzy wysokością aktualnie wyliczonego świadczenia a wysokością świadczenia wypłaconą wcześniej. W niniejszej sprawie organ zaliczył na poczet wysokości aktualnego świadczenia, świadczenie wypłacone w 2003 r. Na poparcie swoich twierdzeń organ przytoczył liczne orzecznictwo sądów administracyjnych w niniejszej materii. Decyzję Ministra Obrony Narodowej A. W. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i zarzucił organowi naruszenie art. 103 ust. 1 i art. 77 ustawy pragmatycznej, poprzez brak podstawy prawnej do dokonania potrącenia. Wskazywał nadto na podobieństwo przedmiotowego świadczenia do świadczenia emerytalnego i na orzecznictwo Sądu Najwyższego kwestionujące obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia emerytalnego. W dodatkowym piśmie z dnia 5 stycznia 2009 r. podtrzymał powyższe twierdzenia. Natomiast na rozprawie, w związku z ujawnieniem w aktach personalnych skarżącego decyzji nr [...] z dnia [...] października 2006 r. wydanej przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pieniężnego w okresie od dnia [...] czerwca 2006 r. do dnia [...] maja 2007 r., pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Ponieważ w aktach administracyjnych sprawy brak było wniosku A. W. z dnia 10 czerwca 2008 r. oraz stosownego pełnomocnictwa dla reprezentującego go radcy prawnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał organ do nadesłania tych dokumentów. Zobowiązanie to organ wykonał pismem, które wpłynęło do Sądu w dniu 9 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej zawartych. Po pierwsze, postępowanie administracyjne w sprawie wypłaty A. W. kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy wysokością wyliczonego świadczenia w lipcu 2006 r. przysługującego z tytułu art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a wysokością przyznanego wówczas i wypłaconego świadczenia zostało zainicjowane wnioskiem pełnomocnika zainteresowanego z dnia 10 czerwca 2008 r., złożonym do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S. Na ten wniosek powołuje się organ I instancji w swojej decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. Tymczasem w aktach postępowania administracyjnego, nadesłanych przez organ przy odpowiedzi na skargę, wniosku powyższego brak. Nie jest on także wymieniony w spisie dokumentów akt postępowania administracyjnego. Decyzję organu I instancji z dnia [...] lipca 2008 r. (k. 10-7) poprzedzają natomiast wnioski skarżącego złożone w poprzednim postępowaniu, to jest wniosek: (zwany tu oświadczeniem) z dnia 28 czerwca 2006 r. (k. 6) i wniosek z dnia 11 marca 2003 r. (k. 1). Podkreślenia wymaga tu, iż wymienione wyżej oba wnioski skarżącego zostały załatwione w odrębnych postępowaniach zakończonych czynnościami wypłaty to jest wypłatą dokonaną w marcu 2003 r. i w dniu [...] lipca 2006 r. Powstaje zatem niedająca się usunąć wątpliwość, co było przedmiotem sprawy rozpatrywanej przez Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S. i zakończonej decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. oraz w jaki sposób sprawę rozpatrywał organ II instancji, skoro nie dysponował w aktach sprawy wnioskiem skarżącego z dnia 10 czerwca 2008 r., inicjującego to postępowanie i co tak naprawdę potraktowały oba organy jako wniosek inicjujący to postępowanie administracyjne czy przedmiotowy wniosek, czy też wymienione wyżej wcześniejsze wnioski skarżącego. Po drugie, w aktach personalnych skarżącego znajduje się doręczona mu decyzja nr [...] z dnia [...] października 2006 r. wydana przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pieniężnego w okresie od dnia [...] czerwca 2006 r. do dnia [...] maja 2007 r. Koresponduje ona z wnioskiem z dnia 11 marca 2003 r., złożonym przez A. W. o wypłatę świadczenia określonego w art. 95 pkt 1 ustawy pragmatycznej. Ze stanu prawnego (brzmienie art. 95 ust. 1, art. 96 ust. 7 i art. 104 ustawy pragmatycznej) obowiązującego w 2006 r. wynika, iż przedmiotowe świadczenie przysługuje zwalnianemu żołnierzowi z mocy prawa, świadczenie to ustala dowódca jednostki wojskowej, w której zwalniany żołnierz pełnił służbę, natomiast tak ustalone świadczenie wypłaca organ emerytalny. Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż ustępy 9 i 10 do art. 96 zostały wprowadzone nowelizacją, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2008 r., a więc w 2006 roku przepisy te nie mogły obowiązywać. Tymczasem organ emerytalny wypłacił świadczenie (czynność faktyczna z [...] lipca 2006 r.), zanim dowódca jednostki wojskowej określił to świadczenie i jego podstawę ([...] październik 2006 r.). Tak więc w obrocie prawnym istnieje decyzja z dnia [...] października 2006 r. orzekająca w przedmiocie świadczenia z tytułu należności pieniężnej wypłacanej przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, to jest, w niniejszej sprawie, za okres od dnia [...] czerwca 2006 r. do dnia [...] maja 2007 r. W aktach personalnych brak jest dokumentów świadczących aby decyzja ta była w jakikolwiek sposób wzruszona, a zatem w takim stanie faktycznym i prawnym, należy przyjąć, iż skarżący aprobował sposób w jaki wówczas rozstrzygnięto sprawę i wysokość przyznanego wówczas świadczenia. Jednocześnie na wniosek skarżącego z dnia 10 czerwca 2008 r. zostaje wszczęte postępowanie w tym samym przedmiocie, co wskazana wyżej decyzja z dnia [...] października 2006 r. i następnie w tym samym przedmiocie zapadają decyzje organu emerytalnego jako organu I instancji w dniu [...] lipca 2008 r. i organu II instancji w dniu [...] sierpnia 2008 r., utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie z dnia [...] lipca 2008 r. Reasumując, z wyżej wskazanych przyczyn należy uznać, iż w niniejszej sprawie organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa, określonego w art. 156 § 1 pkt 3 Kpa, albowiem decyzjami z dnia [...] lipca 2008 r. i z dnia [...] sierpnia 2008 r. rozstrzygał sprawę zakończoną inną, wcześniejszą decyzją. W tym stanie rzeczy, rozstrzyganie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sprawy merytorycznie, co do istoty zagadnień podniesionych w skardze i odpowiedzi na skargę, stało się zbędne. Ponownie rozpatrując wniosek skarżącego z dnia 10 czerwca 2008 r. organ powinien uwzględnić istnienie w obrocie prawnym decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] października 2006 r., natomiast skarżący powinien określić jakim środkiem prawnym jest jego wniosek z dnia 10 czerwca 2008 r. wobec wspomnianej decyzji. Z przytoczonych wyżej powodów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło