II SA/Wa 1535/18
WyrokWSA w Warszawie2019-03-06
Skład orzekający: Iwona Maciejuk, Sławomir Antoniuk, Janusz Walawski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nagranie posiedzenia Komisji Ekonomicznej dotyczącego refundacji leku, a także dokumenty wytworzone w trakcie negocjacji Ministra Zdrowia z wnioskodawcą po uchwale Komisji Ekonomicznej, stanowią tajemnicę przedsiębiorcy, która uzasadnia odmowę udostępnienia informacji publicznej?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję Ministra Zdrowia w części dotyczącej odmowy udostępnienia nagrania posiedzenia Komisji Ekonomicznej, uznając, że organ nie wykazał spełnienia przesłanki tajemnicy przedsiębiorcy. W pozostałym zakresie, dotyczącym nagrań negocjacji zespołu negocjacyjnego i dokumentów z negocjacji po uchwale Komisji Ekonomicznej, sąd oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo zastosował przepisy o tajemnicy przedsiębiorcy, ponieważ negocjacje i dokumenty z nich wynikające przedstawiają wartość gospodarczą i stanowią element strategii sprzedażowej przedsiębiorcy.Stan faktyczny
Fundacja zwróciła się do Ministra Zdrowia z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej postępowania refundacyjnego leku, w tym m.in. nagrań negocjacji i posiedzeń komisji. Minister Zdrowia odmówił udostępnienia części informacji, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy. Po uchyleniu przez WSA wcześniejszej decyzji Ministra, organ ponownie wydał decyzję, odmawiając udostępnienia nagrań negocjacji zespołu negocjacyjnego, nagrań posiedzeń Komisji Ekonomicznej oraz dokumentów wytworzonych w trakcie negocjacji po uchwale Komisji. Fundacja zaskarżyła tę decyzję, zarzucając naruszenie przepisów o dostępie do informacji publicznej i ochronie tajemnicy przedsiębiorcy, argumentując m.in., że interes publiczny przeważa nad interesem przedsiębiorcy, a technicznie możliwe jest wyodrębnienie fragmentów nagrań.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy udostępnienia informacji publicznej określonej w pkt 13 wniosku z dnia [...] marca 2017 r., oddala skargę w pozostałym zakresie (dotyczącym pkt 11 i 14 wniosku) i zasądza od Ministra Zdrowia na rzecz Fundacji zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Janusz Walawski, Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2019 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w K. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy udostępnienia informacji publicznej określonej w pkt [...] wniosku z dnia [...] marca 2017 r., 2. oddala skargę w pozostałym zakresie, 3. zasądza od Ministra Zdrowia na rzecz Fundacji [...] z siedzibą w K. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Pismem z dnia [...] marca 2017 r. (data wpływu do kancelarii Ministerstwa Zdrowia: [...] maja 2017 r.) Fundacja [...], zwana dalej "Wnioskodawcą", zwróciła się do Ministerstwa Zdrowia z wnioskiem
o udostępnienie informacji publicznej na podstawie art. 2 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764, z późn. zm.) zwaną dalej "ustawą o dostępie do informacji publicznej", w zakresie obejmującym "dokumenty będące w posiadaniu Ministerstwa Zdrowia (zarówno wytworzonych przez Ministerstwo Zdrowia, jak i inne organy
i podmioty publiczne, lub też inne podmioty): 1. Wniosku o objęcie refundacją i ustalenie ceny, 2. Analiz dołączonych do wniosku przez wnioskodawcę, 3. Zlecenia Ministra Zdrowia do Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, 4. Wystąpienia MZ do wnioskodawcy z zarzutami braków formalnych lub merytorycznych oraz odpowiedzi wnioskodawcy na te wystąpienia, 5. Analizy weryfikacyjnej AOTMiT, 6. Prezentacji przedstawionej na posiedzeniu Rady [...], 7. Protokołu posiedzenia Rady [...], 8. Stanowiska Rady [...], 9.Rekomendacji Prezesa AOTMiT, 10. Protokołu ustaleń/rozbieżności z negocjacji wnioskodawcy z zespołem negocjacyjnym Komisji Ekonomicznej, 11. Nagrania negocjacji zespołu negocjacyjnego z wnioskodawcą, 12. Uchwały Komisji Ekonomicznej, 13. Nagrania posiedzenia Komisji Ekonomicznej, 14. Dokumentów wytworzonych w trakcie ewentualnych negocjacji Ministra Zdrowia z wnioskodawcą po uchwale Komisji Ekonomicznej, 15. Decyzji refundacyjnej z uzasadnieniem, 16. Ewentualnych wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz dokumentów wytworzonych i decyzji podjętych w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy; w związku z postępowaniem o objęcie refundacją i ustalenie urzędowej ceny zbytu leku [...].
Minister Zdrowia w dniu [...] kwietnia 2017 r. zwrócił się do [...]
Sp. z o.o., o wskazanie zakresu tajemnicy przedsiębiorcy, która może być zawarta w dokumentacji refundacyjnej leku [...]. W odpowiedzi na powyższe [...] Sp. z o.o. w dniu [...] czerwca 2017 r. powiadomiła, że wszystkie zawarte we wniosku informacje i dokumenty objęte są zakresem tajemnicy przedsiębiorcy - [...] Sp. z o.o. w rozumieniu u.d.i.p.
Minister Zdrowia decyzją znak [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. odmówił udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorcy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Zdrowia wydał decyzję
z dnia [...] lipca 2017 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 lutego 2018 r. uchylił decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] o odmowie udostępnienia Fundacji [...] z siedzibą
w [...] informacji publicznej oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Sąd wskazał m.in., jak należy rozumieć tajemnice przedsiębiorstwa i tajemnicę przedsiębiorcy. Stwierdził, że z uzasadnień decyzji
nie wynika zasadność odmowy udostępnienia całości żądanych przez Fundację danych, a w szczególności wytworzonych przez organ (w tym Agencję Ochrony Technologii Medycznych, Radę [...] oraz Komisję Ekonomiczną) w toku prowadzonego postępowania o refundację leku.
Sąd stwierdził, że wbrew twierdzeniom skargi, Minister Zdrowia wykazał,
iż w sprawie została spełniona przesłanka formalna warunkująca możliwość ograniczenia dostępności żądanej informacji z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorstwa. Analiza przedłożonych Sądowi do wglądu materiałów aktowych (będących przedmiotem wniosku strony skarżącej) wykazała, iż już na etapie składania wniosku refundacyjnego Spółka [...] zastrzegła poufność wszelkich dokumentów przedkładanych do wniosku o refundację leku [...] oraz wytworzonych w ramach tego postępowania (pisma bez daty załączone do wniosku z dnia [...] lutego 2012 r.: 1. o braku zgody na upublicznienie raportu HTA, 2. o objęciu tajemnicą przedsiębiorstwa wszelkich dany zawartych do dokumentacji wnioskowej). Stanowisko to zostało przez Spółkę podtrzymane w toku postępowania o udostępnienie informacji publicznej. Sąd wskazał, że Minister Zdrowia nie przeanalizował wnikliwie żądań zawartych we wniosku o udostępnienie informacji publicznej pod katem spełnienia przesłanki materialnej. Sąd wskazał, że organ powinien rozważyć w jakim zakresie żądane dokumenty mogą być udostępnione, a w jakim są one objęte tajemnicą przedsiębiorcy. Sąd wskazał również m.in. że z materiału aktowego nie wynika,
czy prowadzone negocjacje były nagrywane. Organ nie wyjaśnił, czy jest w posiadaniu takowych materiałów i czy wobec tego odmowa ich udostępnienia decyzją jest zasadna.
Sąd stwierdził też m.in., że organ bezpodstawnie objął przedmiotem odmowy decyzyjnej część wniosku Fundacji z dnia [...] marca 2017 r. odnoszący się do pkt 2 – analiz dołączonych do wniosku refundacyjnego, pkt 5 – analizy weryfikacyjnej AOTMiT, pkt 8 – stanowiska Rady [...], pkt 9 – rekomendacji Prezesa AOTMiT, albowiem w świetle art. 35 ust. 4 powołanej ustawy, Prezes Agencji niezwłocznie przekazuje analizę weryfikacyjną Agencji w sprawie oceny leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobu medycznego Radzie [...] oraz wnioskodawcy, a następnie publikuje ją w Biuletynie Informacji Publicznej Agencji wraz z analizami wnioskodawcy, o których mowa w art. 25 pkt 14 lit. c oraz art. 26 pkt 2 lit. h oraz i. Skoro zatem, udostępnienie informacji publicznej w BIP zwalania podmiot obowiązany do jej udzielenia na wniosek (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.), to nie ma też podstaw do odmowy udostępnienia tej informacji w oparciu o art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
Sąd podniósł, że ponownie rozpatrując wniosek Fundacji z dnia [...] marca 2017 r. organ będzie obowiązany dokonać wnikliwej analizy materiału aktowego w zestawieniu z żądaniami zawartymi we wniosku z dnia [...] marca 2017 r. i ustalić, jaką wnioskowaną informację posiada, a jakiej nie (dotyczy np. prezentacji przedstawionej na posiedzeniu Rady [...], nagrania z posiedzenia zespołu negocjacyjnego), określi w jakim zakresie żądana informacja funkcjonuje w przestrzeni publicznej (została zamieszczona w BIP) i dopiero wówczas oceni, czy pozostała po wstępnej weryfikacji informacja publiczna korzysta z waloru poufności, którą zastrzegła Spółka. Organ powinien szczególnie wnikliwie przeanalizować dokumenty urzędowe wytworzone
w postępowaniu o refundację leku [...] i ocenić, czy ich treść zawiera informację poufną przedsiębiorcy uzasadniającą wydanie decyzji odmownej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
Minister Zdrowia decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], na podstawie art. 16 ust. 1 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764, z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] marca 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej obejmującej "dokumenty będące w posiadaniu Ministerstwa Zdrowia (zarówno wytworzonych przez Ministerstwo, jak i inne organy i podmioty publiczne, lub też inne podmioty): w trakcie postępowania o objęcie refundacją i ustalenie urzędowej ceny zbytu leku [...], w szczególności:
1. Wniosku o objęcie refundacją i ustalenie ceny,
2. Analiz dołączonych do wniosku przez wnioskodawcę,
3. Zlecenia Ministra Zdrowia do Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji,
4. Wystąpienie MZ do wnioskodawcy z zarzutami braków formalnych lub merytorycznych oraz odpowiedzi wnioskodawcy na te wystąpienia,
5. Analizy weryfikacyjnej AOTMiT,
6. Prezentacji przedstawionej na posiedzeniu Rady [...],
7. Protokołu posiedzenia Rady [...],
8. Stanowiska Rady [...],
9. Rekomendacji Prezesa AOTMiT,
10. Protokołu ustaleń/rozbieżności z negocjacji wnioskodawcy z zespołem negocjacyjnym Komisji Ekonomicznej,
11. Nagrania negocjacji zespołu negocjacyjnego z wnioskodawcą,
12. Uchwały Komisji Ekonomicznej,
13. Nagrania posiedzenia Komisji Ekonomicznej,
14. Dokumentów wytworzonych w trakcie ewentualnych negocjacji Ministra Zdrowia z wnioskodawcą po uchwale Komisji Ekonomicznej,
15. Decyzji refundacyjnej z uzasadnieniem,
16. Ewentualnych wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz dokumentów wytworzonych i decyzji podjętych w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy;
odmówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie pkt. 11, 13 i 14 przedmiotowego wniosku.
Organ podał też, że pismem nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. udostępnił zanonimizowane dokumenty wskazane w pkt. 1, 2, 3,4, 10 ,12, 15 wniosku
z dnia [...] marca 2017 r., poinformował Fundację [...], że dokumenty wskazane w pkt. 6, 7,16 nie znajdują się w dokumentacji refundacyjnej. Wskazał nadto, że poinformował Fundację [...], że dysponent informacji publicznej jest zobowiązany do jej udostępnienia tylko wtedy, gdy informacja nie została wcześniej udostępniona wnioskodawcy i nie funkcjonuje w obiegu publicznym oraz, że analiza weryfikacyjna AOTMiT, Stanowisko Rady [...], Rekomendacja Prezesa AOTMiT zostały udostępnione publicznie w Biuletynie Informacji Publicznej Agencji Oceny Technologii Medycznych - na mocy ustawy z dnia 22 lipca 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 1138) - Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m.in., że w dniu [...] maja 2018 r. [...] sp. z o.o. poinformowała, iż w ocenie Spółki zakres żądanych materiałów stanowi tajemnicę przedsiębiorcy. Minister podał, że przeprowadził własną analizę żądanych dokumentów i doszedł do przekonania, iż w pewnej części dane w nich zawarte stanowią tajemnicę przedsiębiorcy.
W opinii organu ceny, kalkulacje oraz nagrania z negocjacji cenowych, które były podstawą wydania przez Ministra Zdrowia decyzji dotyczącej leku [...], stanowią dokumenty poufne, objęte tajemnicą przedsiębiorcy w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy
o dostępie do informacji publicznej i nie mogą zostać ujawnione osobom trzecim, należy uznać za "odpowiednie" (art. 11 ust. 4 z.n.k.), "rozsądne w danych okolicznościach". Organ wskazał, że dla uznania danej informacji za tajemnicę przedsiębiorstwa, oprócz nieujawnienia do informacji publicznej, muszą zostać spełnione łącznie następujące przesłanki: informacja ma charakter techniczny, technologiczny, organizacyjny przedsiębiorstwa lub inny posiadający wartość gospodarczą, podjęto w stosunku do niej niezbędne działania, w celu zachowania poufności.
Minister podniósł, że ustalenia pomiędzy podmiotem odpowiedzialnym
a Ministrem Zdrowia, które stanowią przedmiot wniosku stanowiły przedmiot oferty firmy [...] Sp. z o.o. Jednocześnie dane i informacje zawarte w dokumentacji refundacyjnej stanowią dane tworzące politykę ekonomiczną, a w szczególności również element strategii sprzedażowej. Informacje zawarte w dokumentacji prowadzonych postępowań refundacyjnych dotyczących leku [...], a - w szczególności merytoryczne dane, czy rozstrzygnięcia zawierające stanowisko wnioskodawcy podczas prowadzonych negocjacji z Zespołem Negocjacyjnym Komisji Ekonomicznej, w uchwale podjętej przez Komisję Ekonomiczną, czy w sentencji decyzji refundacyjnej, jak i w jej uzasadnieniu, mają charakter tajemnicy przedsiębiorstwa.
Informacje te nie zostały przez stronę postępowania refundacyjnego ujawnione do publicznej wiadomości, posiadają, jak wskazano powyżej wartość gospodarczą dla firmy, jak też podjęto działania celem zachowania ich w poufności (zastrzeżenia
w pismach w toku postępowania). W związku z powyższym dokumenty żądane w pkt 1, 2, 3,4, 10 ,12, 15 wniosku udostępnione zostały wnioskodawcy z uwzględnieniem tajemnicy przedsiębiorcy, tj. częściowo zanonimizowane.
Odnosząc się do rozstrzygnięcia wydanej decyzji, tj. odmowy udostępnienia informacji wymienionej w punkcie 11,13 i 14 wniosku, organ wskazał, że odmówił ich udostępnienia z uwagi na fakt, iż żądane informacje w całości stanowią tajemnicę przedsiębiorcy.
Organ podkreślił, że liczba leków, które są przedmiotem obrad Komisji Ekonomicznej, powoduje, iż nie jest możliwe udostępnienie zapisów audio
z posiedzenia Komisji Ekonomicznej dotyczącego leku [...], gdyż jednocześnie przedmiotem jednego posiedzenia może być nawet kilka leków.
Wskazał, że podczas negocjacji cenowych z Komisją Ekonomiczną firmy farmaceutyczne przedstawiają strategie cenowe dla danego leku, które jako ustalony zbiór działań przedsiębiorcy, ukierunkowanych na uzyskanie konkretnych korzyści, ma lub może mieć przełożenie na wskaźniki o charakterze gospodarczym, np.: cena, obrót danym lekiem i wpływać tym samym na sytuację ekonomiczną danego podmiotu.
Zaznaczył, że polityka cenowa w zakresie kształtowania ceny leków jest elementem handlowego know-how danego przedsiębiorcy, które ze względów strategicznych musi mieć charakter poufny.
Przejawy polityki cenowej przedsiębiorców w postaci m.in. instrumentów dzielenia ryzyka, omawiane podczas negocjacji cenowych z Komisją Ekonomiczną, jako nośniki pewnych wartości gospodarczych, stanowią tajemnice przedsiębiorstwa, którą ustawodawca zaliczył wprost, jako składnik przedsiębiorstwa, o czym mowa w art. 55 [1] ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459, z późn. zm.). Oferty cenowe, instrumenty dzielenia ryzyka stanowią dane tworzące politykę ekonomiczną, a w szczególności również element strategii sprzedażowej. Zwłaszcza propozycje cenowe, sposób ich wyliczenia pokazujący potencjał metody kalkulacji ceny leku oraz instrument dzielenia ryzyka, który zawierany jest indywidualnie dla danego leku. Istotne znaczenie ma również sposób, przebieg i ilość prowadzonych negocjacji cenowych, których wynikiem jest kompromis bądź brak porozumienia z Zespołem Negocjacyjnym, a także instrumenty dzielenia ryzyka. Instrumenty dzielenia ryzyka (RSS), są uzgadnianie w trudnym i skomplikowanym procesie podejmowania decyzji refundacyjnej. Stanowią strategię biznesową danej firmy, od której uzależnia się zyski i straty. Powyższe stanowi cenne źródło informacji dla innych konkurencyjnych podmiotów działających na rynku. Wysoce prawdopodobne jest również,
że udostępniona informacja mogłaby zostać wykorzystana przez te podmioty.
Organ stwierdził, że informacje, o których mowa w pkt. 11, 13 i 14 wniosku z dnia [...] maja 2017 r. spełniają przesłankę z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, stanowiących podstawę odmowy udzielenia dostępu do informacji publicznej w zakresie udostępnienia nagrań negocjacji zespołu negocjacyjnego z wnioskodawcą i posiedzeń Komisji Ekonomicznej w związku z postępowaniem o objęcie refundacją i ustalenie urzędowej ceny zbytu leku [...].
Decyzja Ministra Zdrowia z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi Fundacji [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Fundacja wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. i z art. 11 ust. 4 u.z.n.k. oraz art. 8 § 2 k.p.a. przez przyjęcie, że interes publiczny, ważny interes państwa oraz interes organizacji pacjentów i przedsiębiorców nie przeważa nad interesem przedsiębiorców polegającym na ochronie tajemnicy przedsiębiorstwa, czym organ przekroczył granice uznania, czego skutkiem była nieuzasadniona odmowa udostępnienia informacji publicznej.
W obszernym uzasadnieniu Fundacja wskazała m.in., że o ile Prezes AOTMiT udostępnił dokumenty częściowo zakreślone, ale kompletne, o tyle Minister Zdrowia udostępnił 10 sztuk analiz, z których każda składa się ze strony tytułowej, strony drugiej z czarnymi śladami po zakreśleniu nazwisk autorów na stronie tytułowej, strony końcowej oraz od 29 do 138 czystych kartek. Daje to w sumie 577 zupełnie czystych kartek.
Fundacja podała, że nie neguje, że ceny i instrumenty dzielenia ryzyka oraz inne szczegółowe informacje o warunkach finansowania mogą być skutecznie zadeklarowane przez przedsiębiorcę jako tajemnica przedsiębiorstwa przy spełnieniu wymogów podanych w dotychczasowych wyrokach ze skarg Fundacji (m.in. wyrok z dnia 23 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1282/17). Co więcej, Fundacja zgadza się ze stwierdzeniami Ministra Zdrowia o tym, że ,,[oferty cenowe, instrumenty dzielenia ryzyka stanowią dane tworzące politykę ekonomiczną, a w szczególności również element strategii sprzedażowej [...i z kolejnymi akapitami na ten temat na str. 10 decyzji odmownej]".
Fundacja jednak zwraca uwagę, że każda sytuacja ograniczenia dostępu do informacji publicznej musi być interpretowana zawężająco z zachowaniem ogólnej zasady in dubio pro libertatis, a ograniczenie tego dostępu na podstawie ochrony tajemnicy przedsiębiorcy z art. 5 ust. 2 u.d,i.p. nie ma charakteru absolutnego. Oznacza to, że nie wystarczy samo stwierdzenie, że dana informacja jest tajemnicą przedsiębiorstwa, ale należy zestawić konsekwencje zarówno jej ujawnienia jak
i nieujawnienia z innymi dobrami chronionymi konstytucyjnie i ustawowo. Nie każda tajemnica przedsiębiorstwa automatycznie wyłącza więc zastosowanie prawa informacji publicznej, zwłaszcza w kontekście jawności gospodarowania środkami publicznymi.
Fundacja podniosła, że prawo do informacji publicznej musi obejmować wszelkie dokumenty wytworzone lub uwzględnione w trakcie każdego z refundacyjnych procesów decyzyjnych, w tym w szczególności precyzyjne warunki finansowania wnioskowane, proponowane w negocjacjach i przyjęte jako ostateczne w decyzjach administracyjnych, w tym również instrumenty dzielenia ryzyka.
Wskazała, że to w obecnym nieprzejrzystym systemie, gdzie tylko Minister Zdrowia i jego urzędnicy mają dostęp do pełnej informacji o przebiegu procesów negocjacyjnych może dochodzić i, wg nieoficjalnych informacji docierających do Fundacji, dochodzi do nierównego traktowania wnioskodawców. Pełna przejrzystość refundacyjnych procesów decyzyjnych po ich zakończeniu jawi się jako element chroniący prawdziwą konkurencję.
Twierdzenie Ministra Zdrowia, zawarte na str. 9 decyzji odmownej stanowiące, że "liczba leków, które są przedmiotem obrad Komisji Ekonomicznej, powoduje, iż nie jest możliwe udostępnienie zapisów audio z posiedzenia Komisji Ekonomicznej dotyczącego leku [...], gdyż jednocześnie przedmiotem jednego posiedzenia może być nawet kilka leków" pozostaje całkowicie niezrozumiałe. Są dostępne (również darmowe) narzędzia informatyczne do edycji plików audio. Oznacza to, że jest w pełni technicznie możliwe i niezwiązane z żadnymi dodatkowymi kosztami wycięcie z całości nagrania audio fragmentu posiedzenia Komisji Ekonomicznej, który dotyczy przedmiotowego leku.
Minister Zdrowia w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga w części dotyczącej odmowy udostępnienia informacji publicznej, o której mowa w punkcie 13 zaskarżonej decyzji, tj. nagrania posiedzenia Komisji Ekonomicznej jest zasadna. Decyzja w pozostałej części, tj. dotyczącej odmowy udostępnienia informacji publicznej, o której mowa w punktach 11 i 14 wniosku z dnia [...] marca
2017 r., nie narusza prawa. Skarga w tym zakresie podlegała zatem oddaleniu, jako niezasadna.
Odnosząc się do treści skargi wskazania przy tym wymaga, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była wyłącznie zaskarżona decyzja Ministra Zdrowia z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] o odmowie udostępnienia informacji publicznej, o której mowa w punkcie 11, 13 i 14 wniosku z dnia [...] marca 2017 r. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie nie była kwestia dokonanej przez organ czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia innych informacji publicznych żądanych we wniosku, w tym w aspekcie udostępnienia ich w zanonimizowanej postaci. W przypadku, gdy w ocenie wnioskodawcy żądana przez niego w określonych punktach wniosku informacja nadal nie została udostępniona, strona może dochodzić swych praw w drodze skargi na bezczynność.
Odnosząc się natomiast do zaskarżonej decyzji wskazać należy, że organ, mimo powołania się przy odmowie udostępnienia informacji publicznej, o której mowa
w punkcie 13 zaskarżonej decyzji, tj. nagrania posiedzenia Komisji Ekonomicznej,
na tajemnicę przedsiębiorcy, nie wykazał, aby przesłanka ta została spełniona
w odniesieniu do wymienionej informacji. Organ naruszył tym samym art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
Zgodnie z tym przepisem, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek
z pełnieniem tych funkcji, w tym warunkach powierzenia i wykonywania funkcji,
oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.
To, jak należy rozumieć tajemnicę przedsiębiorstwa wskazał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1282/17. Sąd wskazał, że dane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, jeżeli spełnione zostały łącznie trzy przesłanki - 1) są to informacje o charakterze technicznym, technologicznym, organizacyjnym przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, 2) są to informacje poufne, tzn. nie zostały ujawnione do wiadomości publicznej, 3) przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania poufności takich informacji. Brak spełnienia choćby jednej z nich dyskwalifikuje daną informację jako tajemnicę przedsiębiorstwa (por. M. Filipek, Zaświadczenie z KRK jako tajemnica przedsiębiorstwa, Zam. PubI. 2010/9/20-23).
Tajemnicę przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa i pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, choć tajemnica przedsiębiorcy w niektórych sytuacjach może być rozumiana nieco inaczej w kwestii uwypuklenia woli i roli przedsiębiorcy.
Na tajemnicę przedsiębiorcy składają się zatem trzy elementy: 1) informacyjny — istnieje pewna wiadomość, przybierająca formę dokumentu; 2) materialny (np. szczegółowy opis stosowanych technologii, urządzeń), 3) formalny - wola utajnienia danych informacji (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2013 r. sygn. akt I OSK 51 1/13, podobnie WSA w Warszawie w wyroku z dnia 11 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1450/13 – publik. jw.).
W odniesieniu do żądania udostępnienia nagrania posiedzenia Komisji Ekonomicznej organ wskazał, że nie jest możliwe udostępnienie "zapisów audio z posiedzenia Komisji Ekonomicznej" dotyczącego leku [...], gdyż jednocześnie przedmiotem jednego posiedzenia może być nawet kilka leków. Pomijając już nawet to, że organ nie stwierdził, że przedmiotem danego posiedzenia było rzeczywiście kilka leków (użył zwrotu "może być"), stwierdzić należy, że przedstawiona argumentacja
w ogóle nie stanowi o istnieniu tajemnicy przedsiębiorcy, czy przedsiębiorstwa. Argumentacja wskazuje jedynie na pewną trudność techniczną po stronie organu,
co nie stanowi przesłanki do odmowy udostępnienia żądanej informacji na gruncie u.d.i.p.
Organ nie wykazał, aby treścią nagrania z posiedzenia Komisji Ekonomicznej (w odniesieniu do leku [...]) były informacje mogące zostać zakwalifikowane jako tajemnica przedsiębiorcy, czy przedsiębiorstwa. Z tego względu, wobec naruszenia prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2 u.d.i.p., decyzja w tym zakresie została uchylona. Ponownie rozpoznając sprawę w tym zakresie, organ, o ile nie stwierdzi, że żądanie określone w punkcie 13 wniosku z dnia [...] marca 2017 r. stanowi tajemnicę przedsiębiorcy, bądź przedsiębiorstwa – w rozumieniu wskazanym przez Sąd w wyroku z dnia 23 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1282/17 – udostępni żądaną w tym punkcie informację publiczną. W przypadku podtrzymania twierdzenia o braku podstaw do udostępnienia żądanej w tym zakresie informacji publicznej, organ wyda decyzję, którą należycie uzasadni, nie pozostawiając wątpliwości co do przyczyn takiego stanowiska, w oparciu o ściśle określoną podstawę. Szczegółowe uzasadnienie ewentualnej decyzji odmownej wymagać będzie precyzyjnego odniesienia się w zakresie żądanej informacji publicznej do pojęcia tajemnicy przedsiębiorcy, czy przedsiębiorstwa i wykazania,
że w istocie informacja taką tajemnicą jest objęta.
Dokonując natomiast kontroli zaskarżonej decyzji w pozostałym zakresie, tj. dotyczącym odmowy udostępnienia informacji publicznej, o której mowa w punktach 11 i 14 wniosku z dnia [...] marca 2017 r., Sąd stwierdził, że nie narusza ona prawa.
W ocenie Sądu organ w tym zakresie prawidłowo zastosował art. 5 ust. 2 u.d.i.p. i zasadnie odmówił udostępnienia informacji publicznej w postaci nagrania negocjacji zespołu negocjacyjnego z wnioskodawcą (pkt 11 wniosku) i dokumentów wytworzonych w trakcie ewentualnych negocjacji Ministra Zdrowia z wnioskodawcą po uchwale Komisji Ekonomicznej (pkt 14 wniosku).
W sprawie tej spełniony został wymóg formalny w postaci woli utajnienia żądanych informacji (pkt 11 i 14 wniosku). Przesądził to już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1282/17 wskazując, że już na etapie składania wniosku refundacyjnego Spółka [...] zastrzegła poufność wszelkich dokumentów przedkładanych do wniosku
o refundację leku [...] oraz wytworzonych w ramach tego postępowania.
Także w postępowaniu, w ramach którego wydana została zaskarżona decyzja
z dnia [...] lipca 2018 r. Spółka ta w piśmie z dnia [...] maja 2018 r. podtrzymała stanowisko o objęciu informacji tajemnicą przedsiębiorcy. Nie ma zatem wątpliwości,
że Spółka wyraziła wolę utajnienia tych informacji, jak i to, że nie były one ujawnione do wiadomości publicznej.
Odnosząc się natomiast do wymogu materialnego uznania informacji żądanych w punkcie 11 i 14 za tajemnicę przedsiębiorcy Sąd stwierdził, że organ wykazał w decyzji spełnienie tego wymogu.
W ocenie Sądu same negocjacje, jak i dokumenty z negocjacji stanowią informację przedstawiającą wartość gospodarczą.
Minister Zdrowia jednoznacznie wskazał w decyzji, że podczas negocjacji cenowych z Komisją Ekonomiczną firmy farmaceutyczne przedstawiają strategie cenowe dla danego leku, które jako ustalony zbiór działań przedsiębiorcy, ukierunkowanych na uzyskanie konkretnych korzyści, ma lub może mieć przełożenie na wskaźniki o charakterze gospodarczym, np.: cena, obrót danym lekiem i wpływać tym samym na sytuację ekonomiczną danego podmiotu. Sąd nie ma podstaw, aby stwierdzenie to podważyć. Niewątpliwie polityka kształtowania ceny stanowi jeden
z istotnych elementów działalności gospodarczej, a dostęp do tej informacji może mieć znaczenie dla podmiotów konkurencyjnych na rynku. Stąd też niewątpliwie kwestie omawiane w ramach negocjacji stanowią dane posiadające wartość gospodarczą, które należy w tej sprawie uznawać za stanowiące tajemnicę przedsiębiorcy. Organ szczegółowo wskazał przy tym w decyzji, że oferty cenowe, instrumenty dzielenia ryzyka stanowią dane tworzące politykę ekonomiczną, element strategii sprzedażowej. Strategia biznesowa Spółki, od której uzależnia się zyski i straty posiada wartość gospodarczą. Zasadnie Minister stwierdził, że powyższe stanowi cenne źródło informacji dla innych konkurencyjnych podmiotów działających na rynku.
W ocenie Sądu brak jest – na gruncie tej sprawy – podstaw do podważenia stanowiska, że informacje żądane w punktach 11 i 14 wniosku posiadają wartość gospodarczą. Z tego względu skarga w tym zakresie jako niezasadna podlegała oddaleniu.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w punkcie 1 wyroku. W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 151 powołanej ustawy. O kosztach postępowania sądowego, jak w punkcie 3 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło