II SA/Wa 1538/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Beata Gibzińska po rozpoznaniu w dniu 26 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.S. i K.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi T.S. i K.S. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego postanawia 1. przyznać T.S. i K.S. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, 2. odmówić T.S. i K.S. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Małżonkowie T.S. i K.S. wraz ze skargą na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W związku z powyższym, w wykonaniu zarządzenia z dnia 5 września 2018 r., przesłano skarżącym formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu 21 września 2018 r. skarżący nadesłali wypełnione formularze wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący podali, że pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z małoletnią córką, która jest niepełnosprawna umysłowo i wymaga całodobowej opieki. Łączny dochód rodziny to wynagrodzenie skarżącego z tytułu umowy o pracę w kwocie 2.700 zł miesięcznie oraz świadczenie wychowawcze (500+) na rzecz dziecka, co stanowi łącznie 3.200 zł. Skarżąca nie pracuje, bowiem opiekuje się córką. Jako zobowiązania i stałe miesięczne wydatki wskazali: czynsz – 500 zł, media 200 zł, karty komunikacji miejskiej – 200 zł, wyżywienie – 800-1.200 zł, wyżywienie córki w szkole – 300 zł, leki – 300 zł, ubrania – 300 zł. Oświadczyli, że posiadają oszczędności w wysokości 1.800 zł, natomiast nie posiadają żadnego majątku ani przedmiotów wartościowych. Mając powyższe na względzie zważono, co następuje: Zgodnie z art. 244 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302); zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 i 2 P.p.s.a.). Stosownie do treści art. 199 P.p.s.a., generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy (szczególnie w zakresie całkowitym) jest zatem wyjątkiem od powyższej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w uzasadnionych przypadkach. Dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy). Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz akt administracyjnych wynika, że skarżący są obywatelami [...]. K.S. ma przyznany status uchodźcy, natomiast T.S. wraz z dzieckiem posiadają zezwolenie na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Łączny dochód trzyosobowej rodziny to kwota 3.200 zł, na który składa się wynagrodzenie skarżącego 2.700 zł (umowa o pracę) oraz świadczenie wychowawcze (500+). Z kolei zobowiązania i stałe miesięczne wydatki wynoszą łącznie ok. 3.000 zł. Ponadto skarżący oświadczyli, że posiadają oszczędności w wysokości 1.800 zł. W związku z powyższym należy uznać, że w niniejszej sprawie skarżący nie wykazali, że w ich sytuacji zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Po odliczeniu od wykazanego dochodu stałych miesięcznych wydatków skarżący dysponują kwotą ok. 200 zł miesięcznie oraz zgromadzonymi oszczędnościami na rachunkach bankowych w kwocie 1.800 zł, a zatem są w stanie ponieść koszty postępowania, które na obecnym etapie wynoszą 300 zł z tytułu wpisu sądowego od skargi. Podkreślić należy, że posiadanie majątku, w tym oszczędności pieniężnych, w zasadzie wyklucza przyznanie prawa pomocy. Powyższe potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie prawa pomocy, uznając fakt posiadania zgromadzonych oszczędności za negatywną przesłankę przyznania tego prawa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 430/10 oraz z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I OZ 724/11, orzeczenia dostępne w CBOSA). Biorąc jednak pod uwagę skomplikowaną sytuację życiową skarżących i uzyskiwane środki finansowe – w ocenie referendarza sądowego – skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika (radcy prawnego), bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.