II SA/Wa 1549/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Andrzej Góraj (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi K.M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1) oddala skargę, 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz pełnomocnika z urzędu r. pr. J.G. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o 22% podatku od towarów i usług w kwocie 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote, 80/100) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Niniejsza sprawa została wywołana wnioskiem skarżącej, złożonym w trybie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) o przyznanie renty po zmarłym mężu. Powyższy wniosek nie uzyskał akceptacji organu I i II instancji. Organy podnosiły bowiem, iż po stronie skarżącej nie występuje przesłanka niemożności podjęcia pracy, gdyż nie legitymuje się ona orzeczeniem lekarskim stwierdzającym całkowitą niezdolność do pracy. Od powyższego rozstrzygnięcia strona wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż organ naruszył normę art. 83 ww. ustawy. Organ odniósł się bowiem jedynie do przesłanki niezdolności do pracy, nie oceniając pozostałych kwestii podnoszonych we wniosku. Pismem z dnia 14 listopada 2010 r. pełnomocnik skarżącej uzupełnił skargę, zarzucając organowi, poza naruszeniem przepisu wskazanego w skardze, także naruszenie art. 7, i art. 8 k.p.a., przez ograniczenie postępowania wyjaśniającego do zbadania przesłanki niezdolności do pracy i nieposiadania środków utrzymania. Zarzucił też naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., przez niezebranie całości materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację prezentowaną w trakcie trwania postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę uznać należy za niezasadną. Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawczynię, przez pryzmat art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. Nr 153, poz. 1227). Wyżej przytoczony przepis formułuje trzy przesłanki, których łączne spełnienie determinuje możliwość otrzymania świadczenia w drodze wyjątku. Przesłankami tymi są : - brak uprawnień do uzyskania emerytury lub renty, - niemożliwość podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, spowodowana całkowitą niezdolnością do pracy lub wiekiem, - brak niezbędnych środków utrzymania. Podkreślić po raz kolejny należy, iż powyższe okoliczności, muszą występować łącznie, aby możliwym było przyznanie świadczenia wyjątkowego. Brak występowania którejkolwiek z powyższych przesłanek uniemożliwia zaś pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie omawianego świadczenia. Przechodząc do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, iż stan faktyczny przedstawiony przez stronę skarżącą, nie wyczerpuje drugiej, z wymienionych w art. 83 przedmiotowej ustawy, okoliczności. Okolicznością niesporną w sprawie jest to, iż w dniu [...] czerwca 2010 r. Komisja Lekarska działająca przy Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wydała orzeczenie stwierdzające, iż skarżąca nie jest niezdolna do pracy. To zaś powoduje, iż oceniając przesłanki z art. 83 omawianej ustawy, w odniesieniu do skarżącej nie zachodzi okoliczność niemożliwości podjęcia pracy z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy. Ustawodawca uzależnił zaś możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku od istnienia okoliczności całkowitej niezdolności do pracy. Jedynym natomiast organem władnym skutecznie oceniać zdolność do pracy, są komisje lekarskie ZUS. Stąd więc, do czasu, aż skarżąca nie będzie legitymować się orzeczeniem stosownej komisji w przedmiocie całkowitej niezdolności do pracy, nie będzie mogła uzyskać dochodzonego świadczenia. Bez wpływu na zasadność rozstrzygnięcia pozostaje zarzut skargi, iż organ nie odniósł się do pozostałych przesłanek wynikających z art. 83 przedmiotowej ustawy. Jak już bowiem wskazano na wstępie niniejszego uzasadnienia, aby możliwym było przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, przesłanki opisane w omawianym przepisie muszą występować łącznie. Stąd brak spełnienia choćby jednej z tych przesłanek przesądza o tym, że dochodzone świadczenie nie może być przyznane. Tak więc w sytuacji, gdy skarżąca nie wykazała istnienia po swej stronie okoliczności całkowitej niezdolności do pracy, badanie pozostałych przesłanek z przedmiotowego przepisu prawa jawiło się jako zbędne. Nawet bowiem, gdyby te pozostałe okoliczności występowały po stronie skarżącej, nadal nie mogłaby tego świadczenia uzyskać. Na marginesie podnieść należy, iż w niniejszej sprawie nie występowała też przesłanka niemożności podjęcia pracy z uwagi na wiek. Okolicznością niesporną było bowiem to, iż skarżąca nie osiągnęła jeszcze wieku uprawniającego ją do pobierania emerytury w trybie zwykłym. Przy ocenie występowania przedmiotowej przesłanki, kwestię wieku należy zaś interpretować w oparciu o przepisy omawianej ustawy. Wykładnia przepisów prawa powinna bowiem przede wszystkim być zgodna z całością zapisów danej ustawy. O powyższym przesądza zaś kwestia racjonalności ustawodawcy. Brak zaś jest przesłanek umożliwiających skuteczne założenie, iż racjonalny ustawodawca tworzyłby normy prawne niebędące spójnymi nawet w ramach konkretnego aktu prawnego. W świetle powyższego za chybiony należy uznać argument skargi, iż kwestia wieku, o jakiej mowa w omawianym przepisie, winna być oceniana w oderwaniu od regulacji zawartych w przedmiotowej ustawie. Taka wykładnia dopuszczałaby bowiem zbyt daleko idącą dowolność interpretacyjną, a co za tym idzie prowadziłaby do powstania niepewności po stronie uczestników obrotu prawnego. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze oraz uznając, iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). W punkcie 2 wyroku rozstrzygnięto na podstawie art. 250 ww. ustawy.