II SA/Wa 1550/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Sędziowie WSA Adam Lipiński, Ewa Pisula-Dąbrowska, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi L. B. i J. B. na uchwałę Zarządu [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgodny na ponowne zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego oddala skargę Uchwałą z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Zarząd [...] odmówił L. B. i J. B. wyrażenia zgody na ponowne zawarcie umowy najmu lokalu nr [...] w budynku położonym w [...] przy ul. [...], uznając, że nie zostały spełnione przesłanki określone w § 39 ust. 1 uchwały Rady [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...], wobec niezamieszkiwania wnioskodawców w ww. lokalu oraz faktu, że przyczyną powstania zadłużenia czynszowego nie było pogorszenie sytuacji materialnej rodziny, lecz konieczność udzielenia wsparcia finansowego synowi w związku z jego wyjazdem zagranicznym. Po rozpoznaniu skargi L. B. i J. B. na ww. uchwałę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 lipca 2011 r. o sygn. akt I SA/Wa 2467/10 stwierdził, że została ona wydana z naruszeniem prawa oraz że nie podlega wykonaniu. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że podstawową kwestią wymagającą wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie było ustalenie w sposób niebudzący żadnych wątpliwości, czy skarżący zamieszkiwali, czy też nie zamieszkiwali w lokalu położonym w [...] przy ul. [...]. Zdaniem Sądu, z materiału dokumentacyjnego przedmiotowej sprawy nie wynika wcale w sposób bezsporny, że skarżący nie zamieszkują w przedmiotowym lokalu, dlatego też, ponownie rozpoznając sprawę, organ uwzględni powyższą ocenę Sądu oraz całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zbada, czy skarżący spełniają obecnie warunki do najmu lokalu zgodnie z warunkami zawartymi w uchwale Rady [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...]. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, uchwałą z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] Zarząd [...] odmówił L. B. i J. B. wyrażenia zgody na ponowne zawarcie umowy najmu lokalu nr [...] w budynku położonym w [...] przy ul. [...], uznając, że nie zostały spełnione przesłanki określone w § 39 ust. 1 uchwały Rady [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...], wobec faktu, iż zadłużenie, będące przyczyną rozwiązania stosunku najmu przedmiotowego lokalu, nie było spowodowane pogorszeniem sytuacji materialnej najemców, lecz koniecznością udzielenia wsparcia finansowego synowi w związku z jego wyjazdem zagranicznym, spłatą rat zaciągniętego kredytu czy koniecznością uregulowania innych zobowiązań finansowych, czego nie można uznać jako obiektywnych wypadków losowych, uzasadniających zaprzestanie wnoszenia opłat czynszowych. Ponadto organ podał, że wnioskodawcy nie spełniają także innego warunku, bowiem na koncie czynszowym lokalu utrzymuje się zadłużenie. Według stanu na dzień 31 stycznia 2012 r. widnieje na nim zaległość na łączną kwotę [...] zł, natomiast na dzień 29 lutego 2012 r. zadłużenie wynosi [...] zł. Dodatkowo stwierdził, iż nawet w przypadku spełniania przez wnioskodawców wszystkich kryteriów określonych w § 39 ww. uchwały Rady [...] z dnia [...] lipca 2009 r., organ nie ma bezwzględnego obowiązku ponownego zawarcia z nimi umowy najmu, bowiem przepis ten ma charakter fakultatywny. W piśmie z dnia [...] maja 2012 r. L. B. i J. B. wezwali organ do usunięcia naruszenia prawa spowodowanego podjęciem ww. uchwały. Uchwałą z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] Zarząd [...] oddalił wezwanie stron do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2011 r. o sygn. akt I SA/Wa 2467/10 organ przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego ustalono, że działka będąca własnością J. B. posiada kwalifikację działki budowlanej oraz zostały na niej wzniesione dwa budynki, a zatem zainteresowani posiadają inne miejsce zamieszkania niż lokal, o najem którego się ubiegają. Ponadto na dzień 31 marca 2012 r. zadłużenie przedmiotowego lokalu wynosiło [...] zł + odsetki [...] zł, zaś w dniu podjęcia uchwały nr [...], tj. w dniu [...] kwietnia 2012 r. saldo konta było również ujemne i wykazywało zaległość na łączną kwotę [...] zł. Ponownie podkreślono, iż przyczyną powstania zaległości czynszowych nie było pogorszenie sytuacji materialnej najemcy, bowiem zadłużenie nie zostało spowodowane zdarzeniem losowym niezależnym od woli strony, lecz świadomie podjęta decyzja rozporządzająca posiadanymi środkami finansowymi. Uchwała ta została doręczona stronom w dniu [...] czerwca 2012 r. W dniu [...] lipca 2012 r. L. B. i J. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...]. Zaskarżonej uchwale zarzucili naruszenie prawa materialnego, tj. § 39 ust. 1 pkt 2 uchwały Rady [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...], poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do nieuzasadnionej odmowy zawarcia ze skarżącymi umowy najmu lokalu nr [...] w budynku położonym w [...] przy ul. [...]. Ponadto wskazali na błędy w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, poprzez: a) pominięcie przez organ faktu, że na przedmiotowym lokalu nie stwierdzono jakichkolwiek zaległości z tytułu opłat; b) błędne przyjęcie, że sytuacja osobista skarżącej i jej męża, z której wynikało zadłużenie lokalu, nie była spowodowana pogorszeniem się sytuacji materialnej rodziny; c) naruszenie art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niezastosowanie się do wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2011 r. o sygn. akt I SA/Wa 2467/10; d) błędne uzasadnienie zaskarżonej uchwały, poprzez podanie, iż wnioskodawcy nie spełnili przesłanek określonych w § 39 ust. 1 pkt 1 uchwały Rady [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...]. Mając powyższe na uwadze, skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, prezentując w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego argumenty zawarte w zaskarżonej uchwale. Podał ponadto, iż dokonał szczegółowych ustaleń odnośnie sytuacji mieszkaniowej skarżących, co wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a zatem wykonał wytyczne zawarte w wyroku Sądu z dnia 29 lipca 2011 r. o sygn. akt I SA/Wa 2467/10. Podkreślił, że wprawdzie budynek mieszkalny który należy do skarżących jest w stanie surowym, jednak budynek gospodarczo – garażowy jest w stanie zamkniętym i nadaje się w części użytkowego poddasza do zamieszkania. W ocenie organu, we wskazanej części budynek ten jest zamieszkały, o czym świadczą firanki w oknach poddasza, antena telewizji satelitarnej na dachu przedmiotowego budynku oraz samochody stojące pod domem na terenie działki, w tym samochód należący do J. B. W pismach procesowych z dnia [...] i [...] grudnia 2012 r. skarżący podtrzymali wnioski i zarzuty zawarte w skardze. Podkreślili, iż budynki, które powołuje organ, nie są z samej istoty budynkami mieszkalnymi. Oświadczyli, iż nie są w trakcie budowy budynków mieszkalnych, bowiem budynki te zostały doprowadzone do stanu surowego i żadne dalsze roboty nie były przy nich podejmowane. Stwierdzili, że stale zamieszkują w lokalu nr [...] w budynku położonym w [...] przy ul. [...]. Na rozprawie w dniu 14 stycznia 2013 r. skarżący złożyli do akt sprawy dokumenty wystawione przez Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w [...], z których wynika, że na koncie przedmiotowego lokalu na dzień [...] maja 2012 r. oraz [...] grudnia 2012 r. nie stwierdza się zaległości w opłatach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.: Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.) i art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t. j.: Dz. U. z 2005 r. nr 31, poz. 266 ze zm.) do zadań własnych gminy należy zaspakajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, w tym tworzenie warunków do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. upoważniła radę gminy do uchwalenia wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy oraz zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład tego zasobu, które powinny określać między innymi tryb rozpatrywania i załatwiania wniosku o najem lokali. Oznacza to, że powołane przepisy prawa przewidują tryb i kompetencje rad gmin do określania szczegółowych kryteriów pozwalających na uzyskanie najmu, procedury kwalifikacji do najmu lokali mieszkaniowych wraz z mechanizmem kontroli społecznej. Każda gmina na terenie kraju ma możliwość wprowadzenia własnej procedury. Wykonując upoważnienie wynikające z przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, Rada Miasta [...] wydała uchwałę z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...]. Przepis § 39 ust. 1 tej uchwały, stanowił materialnoprawną podstawę podjęcia wobec L. B. i J. B. przez Zarząd [...] zaskarżonej uchwały z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...]. Zgodnie z tym przepisem, na wniosek osoby, której wcześniej wypowiedziano umowę najmu na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy, gdy przyczyną rozwiązania stosunku prawnego było zadłużenie spowodowane pogorszeniem sytuacji materialnej najemcy, możliwe jest ponowne zawarcie umowy najmu, której przedmiotem będzie ten sam lub inny lokal o mniejszej powierzchni, jeżeli: 1) osoba ta nieprzerwanie zamieszkuje w tym lokalu, a w przypadku pracowni do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki – nieprzerwanie ją użytkuje w tym celu; 2) ustała przyczyna, z powodu której została rozwiązana umowa najmu, przy czym warunek ten uważa się za spełniony również w przypadku, jeśli jest podpisane oraz realizowane porozumienie dotyczące spłaty zadłużenia. Treść powołanego § 39 ust. 1 wskazuje, że decyzja organu co do ponownego zawarcia umowy najmu ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego ("możliwe jest"). Podjęta w takiej sprawie uchwała wprawdzie pozostaje pod kontrolą Sądu, jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem Sąd bada wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, nie wnikając natomiast w jego celowość. Z tego względu kontrola sądowa takich uchwał zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie uchwały, czy organ przy jej podjęciu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Ponadto, zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, czy stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organ na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej. Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. W sprawie bezspornym jest, że z uwagi na zaległości, jakie wystąpiły na koncie czynszowym z tytułu najmu lokalu nr [...] w budynku położonym w [...] przy ul. [...] w kwocie [...] zł, L. B. i J. B. została w dniu [...] listopada 2005 r. wypowiedziana umowa najmu ze skutkiem na dzień [...] grudnia 2005 r. W dniu [...] sierpnia 2009 r. skarżący wystąpili z wnioskiem o ponowne zawarcie z nimi umowy najmu przedmiotowego lokalu. Nie mają racji skarżący, iż w sprawie został naruszony art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), poprzez niezastosowanie się do wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2011 r. o sygn. akt I SA/Wa 2467/10. Organ bowiem, ponownie rozpoznając sprawę, w sposób wystarczający zgromadził w sprawie materiał dowodowy dotyczący kwestii ich zamieszkiwania w lokalu nr [...] w budynku położonym w [...] przy ul. [...]. Nawet gdyby jednak zgodzić się ze skarżącymi, iż z akt sprawy nie wynika w sposób bezsporny, iż nie zamieszkują oni stale w przedmiotowym lokalu, to i tak kwestia ta nie była głównym powodem odmowy ponownego zawarcia z nimi umowy najmu zaskarżoną uchwałą. Podstawową bowiem przyczyną, która przesądziła o negatywnym dla skarżących rozstrzygnięciu, była kwestia utrzymywania się zadłużenia ww. lokalu, tj. niespełnienie przesłanki określonej w § 39 ust. 1 pkt 2 uchwały Rady [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...]. Jak wynika z akt sprawy, według stanu na dzień 31 stycznia 2012 r. na koncie czynszowym lokalu widniała zaległość na łączną kwotę [...] zł, natomiast na dzień 29 lutego 2012 r. zadłużenie wynosiło [...] zł, na dzień 31 marca 2012 r. – [...] zł + odsetki [...] zł, zaś w dniu podjęcia zaskarżonej uchwały nr [...], tj. w dniu [...] kwietnia 2012 r. saldo konta było również ujemne i wykazywało zaległość na łączną kwotę [...] zł. Powyższe wskazuje, że już tylko z tej przyczyny organ mógł negatywnie rozpatrzyć wniosek skarżących. Nie ma przy tym znaczenia, iż w dniu [...] i [...] maja na konto czynszowe lokalu wpłynęła łącznie kwota w wysokości [...] zł, w związku z czym na dzień [...] maja 2012 r. nie było już zaległości w opłatach, bowiem – na dzień podjęcia zaskarżonej uchwały – zaległość istniała, i to od dłuższego czasu, zatem nie można zarzucić organowi, iż błędnie ustalił stan faktyczny w sprawie oraz naruszył § 39 ust. 1 pkt 2 uchwały Rady [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...]. Skoro zatem na dzień orzekania przez organ nie ustała przyczyna, z powodu której została rozwiązana umowa najmu, organ prawidłowo odmówił skarżącym ponownego zawarcia umowy najmu lokalu. Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, należy również zgodzić się z organem, iż zadłużenie, które było przyczyną rozwiązania umowy najmu ze skarżącymi, nie było spowodowane pogorszeniem się ich sytuacji ekonomicznej z przyczyn od nich niezależnych. Wprawdzie ta okoliczność nie ma bezpośredniego wpływu na rozstrzygnięcie organu w oparciu o powołany § 39 ust. 1, nie mniej jednak w sytuacji działania organu w ramach uznania administracyjnego, jego obowiązkiem jest analiza wszystkich okoliczności wpływających na racjonalność procesu decyzyjnego. W przedstawionym stanie rzeczy, zaskarżoną uchwałę należy uznać za prawidłową, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organu uchybień, zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie w świetle prawa materialnego, co oznacza, że Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w wyroku.