II SA/Wa 1551/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, Janusz Walawski (spr.), Protokolant Małgorzata Kędzielewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2009 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2008 r. znak [...] w przedmiocie odmowy świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września 2008 r. znak [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] maja 2008 r. znak [...], którą odmówił A. S. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji organ podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane wnioskodawcy, który spełnia następujące warunki: - jest lub był osobą ubezpieczoną, - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, - nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, - nie ma niezbędnych środków utrzymania. Organ wskazał, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie te przesłanki winny być spełnione łącznie, co oznacza, że brak choćby jednej z nich powoduje niemożność przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Organ podniósł, że renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy nie może zostać przyznana, gdyż - jak wynika z akt rentowych - orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] kwietnia 2006 r., wnioskodawca nie został uznany za niezdolnego do pracy. Również po przeprowadzeniu ponownego postępowania orzeczniczego, zgodnie z orzeczeniem komisji lekarskiej z dnia [...] września 2008 r., wnioskodawca nadal nie został uznany za niezdolnego do pracy. Organ stwierdził więc, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki niemożności podjęcia zatrudnienia z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy z tytułu stanu zdrowia lub wiek i uznał, że świadczenie którego się domaga nie może zostać mu przyznane. Organ wskazał jednocześnie, że orzeczenie lekarza orzecznika albo komisji lekarskiej jest wiążące dla organu rentowego i dla Prezesa ZUS, co oznacza, że nie podlega ono tzw. uznaniu administracyjnemu. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł on o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący powołał się na problemy zdrowotne, które uzasadniają niemożność podjęcia przez niego pracy, z uwagi na to, że stanowiłyby przeszkodę we właściwym jej wykonywaniu, wskazał również, że nie może znaleźć pracy w sytuacji, gdy cierpi na wiele schorzeń, ma 55 lat i występują trudności na rynku pracy. A. S. wskazał również, że z uwagi na problemy zdrowotne nigdy nie mógł podjąć pracy w wyuczonym zawodzie, ale do czasu pogorszenia stanu zdrowia pracował w sklepie u ojca. Podniósł, że obecnie jest zarejestrowany jako bezrobotny, a brak możliwości uzyskiwania dochodu spowodował trudną sytuację materialną dla niego i jego dzieci. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę zaskarżonej decyzji administracyjnej pod względem jej zgodności z prawem. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje rozstrzygniecie zapadłe w sprawie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami, dotyczącymi postępowania. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. Ustalenie ich istnienia musi nastąpić w prawidłowo prowadzonym postępowaniu administracyjnym. W niniejszej sprawie okoliczności, o których mowa w przepisie zostały należycie zbadane i ustalone. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w postępowaniach w sprawach o świadczenia określone w ustawie, ma obowiązek stosować przepisy postępowania administracyjnego. Podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie świadczenia, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ma obowiązek przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 kpa) poprzez podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Ma on także obowiązek należycie i wyczerpująco informować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa), spoczywa na nim także obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 kpa) oraz obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. W rozpatrywanej sprawie organ nie naruszył przywołanych reguł. Stan faktyczny sprawy został przez organ prawidłowo ustalony i nie budzi wątpliwości. Skarżący, który od początku podnosił, że nie jest zdolny do wykonywania pracy, był kilkakrotnie badany przez lekarzy orzeczników ZUS. W sprawie zostało wydane orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2006 r., a następnie orzeczenie komisji lekarskiej z dnia [...] kwietnia 2006 r., z których wynika, że skarżący ma możliwość podjęcia pracy zawodowej przy istniejących schorzeniach. Na podstawie tych orzeczeń Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2008 r. odmówił skarżącemu przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Po wpłynięciu do organu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, został on ponownie skierowany na badanie przez lekarza orzecznika ZUS, celem ustalenia aktualnego stopnia niezdolności do pracy, daty jej powstania oraz trwałości. Orzeczeniem z dnia [...] lipca 2008 r. lekarz orzecznik ZUS, biorąc pod uwagę stopień naruszenia sprawności organizmu, rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, możliwość wykonywania dotychczasowej pracy oraz wiek skarżącego, stwierdził, że A. S. nie jest niezdolny do pracy. W tej sytuacji skarżący pismem z dnia 12 sierpnia 2008 r. wystąpił o zmianę tego orzeczenia wskazując, że jest ono nietrafne, ponieważ stan jego zdrowia zdecydowanie nie pozwala mu na podjęcie jakiejkolwiek pracy. Jednak komisja lekarska ZUS po przeprowadzeniu bezpośredniego badania, dokonaniu analizy dokumentacji medycznej, biorąc pod uwagę stopień naruszenia sprawności organizmu, wiek, uzyskane wykształcenie oraz wykonywane prace, orzeczeniem z dnia [...] września 2008 r., uznała ponownie, że skarżący nie jest niezdolny do pracy. Należy więc stwierdzić, że stosownie do orzeczeń komisji lekarzy orzeczników, skarżący jest osobą zdolną do pracy, a ponadto nie osiągnął wieku emerytalnego. Podkreślenia wymaga również fakt, że orzeczenia lekarzy orzeczników ZUS są wiążące dla organu, nie podlegają też badaniu przez Sąd w niniejszym postępowaniu. Ponadto przesłanki, określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, są jedynymi kryteriami ustawowymi, od spełnienia których uzależniona jest możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Z uwagi na powyższe w rozpoznawanej sprawie powołany wyżej przepis ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie mógł być zastosowany, albowiem skarżący nie czyni zadość wszystkim wymienionym w nim przesłankom. Omawiany przepis niemożność podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym łączy z całkowitą niezdolnością do pracy lub wiekiem. Jak wskazano wyżej oba te elementy skarżącego nie dotyczą. Nie został on bowiem w drodze orzeczenia lekarza orzecznika ZUS uznany za osobę całkowicie niezdolną do pracy i pozostaje w wieku umożliwiającym zatrudnienie. Fakt, że skarżący sam uważa się za niezdolnego do pracy nie uzasadnia uznania, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została podjęta niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Skoro w sytuacji skarżącego, przesłanka niemożliwości podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek nie zachodzi, to w myśl wcześniejszych rozważań, w przedmiocie kumulatywnego charakteru przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jest okolicznością przesądzającą o niemożliwości uwzględnienia wniosku o rentę na podstawie tego przepisu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.