II SA/Wa 1551/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2013 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku R. M. z dnia 25 kwietnia 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. M. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. R. M. po raz pierwszy w niniejszej sprawie wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wnioskiem z dnia 11 października 2012 r. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 28 grudnia 2012 r. odmówiono stronie przyznania prawa pomocy, wobec braku wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Postanowienie to stało się prawomocne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2013 r. oddalił wniesioną w niniejszej sprawie skargę. R. M. wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wydanego orzeczenia ponownie wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że od dnia [...] marca 2013 r. został zarejestrowany jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku, który wynosi 648 zł netto. Wskazał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z byłą żoną oraz dwiema córkami. Podał, że na dochód rodziny składa się jego zasiłek oraz wynagrodzenie za pracę byłej żony w wysokości 1.500 zł brutto (1.200 zł netto). Oświadczył, że posiada mieszkanie o powierzchni 72 m2, a ponadto nie ma żadnego majątku ani oszczędności. Wnioskodawca wyjaśnił, że ponosi wydatki związane z utrzymaniem mieszkania: czynsz – około 300 zł, opłata za gaz (w tym ogrzewanie gazowe) – około 400-500 zł oraz opłata za energię elektryczną – około 120 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Oznacza to, że zmiana wydanego w sprawie postanowienia jest możliwa jedynie wówczas, gdy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, która miała wpływ na ocenę sytuacji strony dokonaną we wcześniejszym orzeczeniu. Należy podkreślić, iż przyznanie przez Sąd prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i być uzasadnione sytuacją majątkową strony żyjącej w ubóstwie. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Prawo dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani do zwolnienia od kosztów sądowych. Dlatego też pomoc państwa wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Stosownie zaś do art. 245 § 1 i 3 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko zwolnienie od kosztów sądowych. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonując oceny wniosku skarżącego z dnia 25 kwietnia 2013 r. zauważyć należy, że jest to kolejny wniosek w przedmiocie prawa pomocy złożony w niniejszej sprawie. Poprzedni wniosek z dnia 11 października 2012 r. (również w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych) został już rozstrzygnięty prawomocnym postanowieniem z dnia 28 grudnia 2012 r. Rozpoznając obecnie złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie można odstąpić od oceny sytuacji materialnej strony, zawartej we wskazanym wcześniej prawomocnym orzeczeniu. Podkreślić przy tym należy, że zmiana stanowiska i odmienne rozstrzygnięcie w przedmiocie aktualnie rozpatrywanego wniosku z dnia 25 kwietnia 2013 r. o prawie pomocy, jest możliwe wyłącznie przy spełnieniu warunku w postaci zmiany okoliczności sprawy. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zupełną odmienność dotychczasowego rozstrzygnięcia, w szczególności istotne pogorszenie sytuacji (przede wszystkim finansowej) wnioskodawcy. Natomiast ze złożonych dokumentów nie wynika, aby w okresie pomiędzy złożeniem pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy, a przedmiotowym wnioskiem z dnia 25 kwietnia 2013 r. zaszły takie zmiany w sytuacji finansowej skarżącego, które by uzasadniały zmianę prawomocnego orzeczenia wydanego w zakresie prawa pomocy. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono, jak w sentencji.