II SA/Wa 1551/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA Ewa Pisula – Dąbrowska (spr.), Stanisław Marek Pietras, Protokolant starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2015 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], którą to decyzją zwolniono W. S. ze służby celnej w Izbie Celnej w [...] po upływie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji. Jako podstawę materialnoprawną organ wskazał art. 105 pkt 9, art. 107 ust. 1 pkt 2, art. 24 ust. 4, art. 188 ust. 2, ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1404 ze zm). W motywach uzasadnienia organ podał, że stosownie do art. 105 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej, funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku zaistnienia ważnej przyczyny, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków, a w szczególności, gdy wymaga tego dobro Służby Celnej lub nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych. Organ przedstawił stan faktyczny w sprawie, opisał zdarzenie, jakie miało miejsce w dniu [...] i [...] lipca 2013 r. w lokalu towarzyskim. Wskazał, że funkcjonariusz, będąc pod wpływem alkoholu (2,45 promila) wyjął broń z kabury i wymierzył lufą pistoletu w kierunku pracownika ochrony i właściciela lokalu. Dowodem popełnienia tego czynu jest wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w [...] [...] Wydział [...] z dnia [...] października 2013 r., sygn. akt [...], w którym Sąd skazał funkcjonariusza na karę grzywny 1.000 zł. Organ podkreślił, że swoim zachowaniem W. S. zaszkodził autorytetowi i wizerunkowi Służby Celnej, bowiem zdarzenie to było szeroko opisywane i komentowane przez media. Wyjaśnił, że już same nagłówki prasowe godzą w prestiż Służby Celnej, np.[...] (Gazeta [...] z dnia [...] lipca 2013 r.), [...] ([...] z dnia [...] lipca 2013 r.), "[...] ([...] z dnia [...] lipca 2013 r.). W konsekwencji zachowania W. S. Izba Celna zmuszona była ustosunkować się do tych zdarzeń w formie prasowej w dniu [...] lipca 2013 r., co świadczy o wymiarze i skali szkody, którą wyrządził dobru służby funkcjonariusz. Organ wskazał, że ważną przyczyną, o której mowa w art. 105 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej, było to, że funkcjonariusz naruszył przepisy w stanie po spożyciu alkoholu, co powoduje uznanie, że nie gwarantuje swoją postawą należytego i zgodnego z prawem wykonywania obowiązków służbowych. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi W. S. do tutejszego Sądu. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania, skarżący podniósł: 1. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: – art. 105 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej, poprzez niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji, gdy przepis ten nie mógł znaleźć zastosowania, gdyż organ nie wykazał, że dalsze pozostawanie w służbie skarżącego nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, – naruszenie art. 32 Konstytucji RP, poprzez nierówne traktowanie strony w niniejszym postępowaniu, w szczególności, gdy inni funkcjonariusze popełniający przestępstwa i wykroczenia, o znacznie większym ciężarze gatunkowym, nie zostali równie represyjnie ukarani, 2. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wyniki sprawy, a to: – naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, polegającej na przyjęciu, że zachowanie skarżącego spowodowało znaczną szkodę dla dobrego imienia Służby Celnej, podczas gdy zebrany materiał dowodowy wykazał niewielki stopień oddziaływania skarżącego na osoby trzecie i opinię publiczną, – naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, polegające na przyjęciu, że nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych przez skarżącego, w sytuacji gdy zebrany materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że zarówno organ zwierzchni jak i współpracownicy nadal darzyli skarżącego zaufaniem, – naruszeniu art. 8 i 107 § 3 k.p.a., przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w tym niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania do organów państwa, zwłaszcza niewyjaśnienie, na jakiej podstawie organ przyjął, że dalsze pozostawanie w służbie skarżącego nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, – naruszenie art. 35 i 36 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób przewlekły oraz niepoinformowania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie. Rozważając zarzuty skarżący wskazał, że konstrukcja art. 105 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej jednoznacznie wskazuje na obligatoryjne zaistnienie obu przesłanek, tj. ważnej przyczyny i braku gwarancji należytego wykonywania obowiązków służbowych. Kluczowe zatem dla oceny zgodności niniejszej decyzji z przedmiotowym przepisem jest określenie, jakie obowiązki służbowe zostały nałożone na funkcjonariuszy celnych oraz ocena, czy skarżący swoim zachowaniem przesądził, że nie daje gwarancji ich należytego zachowania (art. 1 i art. 2 ustawy). W skardze podkreślono wzorową, nienaganną służbę pełniona przez funkcjonariusza przez 19 lat, podkreślono jego zasługi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 105 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1404 ze zm.), określającym przesłanki fakultatywnego zwolnienia ze służby, funkcjonariusza można zwolnić w przypadku: 1. niewywiązywania się z obowiązków służbowych służby stałej, stwierdzonego w dwóch następujących po sobie ocenach okresowych, między którymi upłynęło co najmniej 6 miesięcy, 2. skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo inne niż określone w art. 104 ust. 1 pkt 2, 3. powołania do innej służby państwowej, a także objęcia funkcji z wyboru w organach wykonawczych samorządu terytorialnego; 4. nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, 5. niewyrażenia zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe, 6. nieobecności w służbie z powodu choroby trwającej dłużej niż rok, 7. warunkowego umorzenia postępowania karnego lub postępowania karnego skarbowego, jeżeli popełniony czyn stanowił przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe, 8. odmowy poddania się badaniom lekarskim, o których mowa w art. 130 ust. 1, 9. zaistnienia innej, niż określone w pkt 1-8 ważnej przyczyny, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należnego wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności gdy wymaga tego dobro Służby Celnej lub gdy nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych: zwolnienie funkcjonariusza ze służby może nastąpić w tym przypadku po zasięgnięciu opinii związku zawodowego funkcjonariuszy, 10. upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Materialnoprawną podstawą zwolnienia W. S. ze Służby Celnej stanowił pkt 9 powołanego przepisu, z uwagi na brak gwarancji należytego wykonywania przez niego obowiązków służbowych oraz dobro służby. Ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny jest, w ocenie Sądu, bezsporny i wynika z niego, że skarżący, będąc pod wpływem alkoholu (2,45 promila), wyjął broń z kabury w agencji towarzyskiej i wymierzył lufą pistoletu w kierunku pracownika ochrony i właściciela lokalu. Bezsporne też jest, że za ten czyn został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] [...] Wydział [...] z dnia [...] października 2013 r., sygn. akt [...]. Istota sprawy sprowadzała się do oceny, czy zachowanie pod wpływem alkoholu funkcjonariusza celnego w służbie stanowi ważną przyczynę, o której mowa w art. 105 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej. Stosownie do powołanego przepisu, funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku zaistnienia innej niż określone w pkt 1-8, ważnej przyczyny, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności gdy wymaga tego dobro Służby Celnej lub gdy nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych. Zwolnienie funkcjonariusza ze służby może nastąpić w tym przypadku po zasięgnięciu opinii związku zawodowego funkcjonariusza. Użycie w tym przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie funkcjonariusza w oparciu o tę podstawę prawną ma charakter fakultatywny i zostało pozostawione tzw. uznaniu administracyjnemu. Organ dysponuje zatem możliwością wyboru skutku prawnego. Możliwość skorzystania przez organ z przyznanych mu w ten sposób przez ustawodawcę uprawnień nie oznacza jednak dowolności i nieograniczonego (arbitralnego) czynienia użytku z przyznanych mu kompetencji. Stąd, decyzje podejmowane na podstawie tego przepisu powinny uwzględniać wymogi przewidziane w art. 7 k.p.a. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 1981 r., sygn. akt SA 820/81 (ONSA 1981, z. 1, poz. 57), przyjmuje się, że powinnością organu załatwiającego sprawę w oparciu o uznanie administracyjne jest załatwienie sprawy zgodnie z żądaniem obywatela, o ile interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Sąd administracyjny, badając dopełnienie tego obowiązku, nie ingeruje w celowość rozstrzygnięcia organu, ale ocenia zgodność decyzji z art. 7 k.p.a. Dla stosowania art. 105 pkt. 9 cyt. ustawy niezbędne jest ponadto wykazanie, że rozwiązania z funkcjonariuszem stosunku służbowego wymaga dobro służby. Pojęcie to nie zostało zdefiniowane w ustawie. Zgodnie z powszechnie przyjętym w doktrynie poglądem, użycie w tekście pojęcia niedookreślonego zobowiązuje organ do jego doprecyzowania (skonkretyzowania). Organ, ustalając znaczenie pojęcia niedookreślonego, obowiązany jest nie tylko używać uznanych reguł i metod wykładni prawa, lecz uwzględniać przede wszystkim wszelkiego rodzaju okoliczności faktyczne i normatywne, które są prawnie doniosłe. Z tego punktu widzenia należy przyjąć, że ustalenie znaczenia użytego pojęcia niedookreślonego nie może być dokonane w wyniku abstrakcyjnej wykładni tego pojęcia, lecz powinno przede wszystkim uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy. Wymaga to wyczerpującego zebrania dowodów oraz obiektywnej i rzetelnej oceny materiału dowodowego. Dopiero wówczas można stwierdzić., że ustalony stan faktyczny sprawy wyczerpuje przesłankę dobra służby. W przekonaniu Sądu, organ zasadnie przyjął, że zwolnienie skarżącego ze służby mieści się w pojęciu "dobro służby". Pojęcie jakim jest "dobro służby" należy bowiem odczytywać z uwzględnieniem zadań nałożonych na Służbę Celną, jej specyfiki oraz obowiązków funkcjonariusza. Jak wynika z art. 1 ustawy o Służbie Celnej, stanowi ona jednolitą, umundurowaną formację, utworzoną w celu zapewnienia ochrony i bezpieczeństwa obszaru celnego Wspólnoty Europejskiej, w tym zgodności z prawem przywozu towarów na ten obszar oraz wywozu towarów z tego obszaru, a także wykonywania obowiązków określonych w przepisach odrębnych, w szczególności w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od gier. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy, podejmując służbę, funkcjonariusz w składanym ślubowaniu zobowiązuje się do rzetelnego wykonywania powierzonych obowiązków oraz dbania o dobre imię służby. W sprawie niesporne jest, iż skarżący został skazany za to, że będąc pod wpływem alkoholu (2,45 promila) wyjął broń z kabury w agencji towarzyskiej i wymierzył lufę pistoletu w kierunku pracownika ochrony i właściciela lokalu. Niewątpliwie taka sytuacja, zdarzenie które stało się medialne, nie leży w interesie służby, prowadzi bowiem do obniżenia zaufania do Służby Celnej i jej funkcjonariuszy. Wywołuje negatywne skutki nie tylko w środowisku służbowym, ale z uwagi na nagłośnienie sprawy w mediach, w lokalnym (i nie tylko) społecznym odbiorze. W rozpoznawanym stanie faktycznym może to stanowić ważną przyczynę w rozumieniu art. 105 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej, uzasadniającą zwolnienie funkcjonariusza ze służby. Nie bez znaczenia dla oceny całokształtu sytuacji skarżącego jest również szczególny status prawny funkcjonariusza, z którego wynikają zarówno przywileje, jak też zwiększone obowiązki i ograniczenia wolności osobistej. Potwierdzeniem takiego stanowiska jest pogląd Trybunału Konstytucyjnego wyrażony w wyroku z dnia 19 października 2004 r., sygn. akt K 1/04, zgodnie z którym troska o dobro służby publicznej, w tym Służby Celnej, usprawiedliwia zastosowanie indywidualnych rygorów prawnych zdeterminowanych jej specyfiką, nawet jeżeli cechować ją będzie duży stopień represyjności. Z tego względu nie sposób uznać za trafny zarzut naruszenia art. 7 k.p.a., ponieważ organy dokładnie wyjaśniły stan faktyczny, z uwzględnieniem tak interesu społecznego, jak i słusznego interesu strony. Zebrały również w sposób wyczerpujący i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, czego wymaga przepis art. 77 § 1 k.p.a. i oceniły go zgodnie z treścią art. 80 k.p.a. Wbrew sugestiom skarżącego, nie było potrzeby ustalenia jego aktualnego stanu zdrowia na potrzeby prowadzonego postępowania, gdyż to nie ta okoliczność legła u podstaw zwolnienia go ze służby, lecz brak gwarancji należytego wykonywania obowiązków służbowych i dobro służby. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.