II SA/Wa 1552/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska - Jung, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, Janusz Walawski (spr.), Protokolant Małgorzata Kędzielewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2009 r. sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - oddala skargę - Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. nr [...] stwierdził, na podstawie art. 134 w związku z art. 129 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez T. S. od decyzji Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w W. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], odmawiającej ww. udostępnienia wskazanych w decyzji dokumentów. W uzasadnieniu organ wskazał, że T. S. w dniu 19 kwietnia 2007 r. złożyła do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej w W. wniosek o udostępnienie do wglądu kopii dokumentów, na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 424 z późn. zm.). W wyniku kwerendy w zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono dokumenty, dotyczące wnioskodawczyni. Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] odmówiono udostępnienia T. S. wskazanych w decyzji dokumentów. Organ podniósł, iż wnioskodawczyni została prawidłowo pouczona o sposobie i terminie wniesienia odwołania od tej decyzji. Organ wskazał również, że bieg terminu do złożenia odwołania od doręczonej wnioskodawczyni decyzji rozpoczął się w dniu 23 lipca 2008 r., a zakończył z upływem 5 sierpnia 2008 r., natomiast T. S. wniosła swoje odwołanie drogą pocztową w dniu 26 sierpnia 2008 r., co wynika ze stempla pocztowego na kopercie przesyłki. Organ stwierdził, iż oznacza to, że odwołanie zostało wniesione po upływie 14-dniowego terminu do jego wniesienia. Zdaniem organu, wnioskodawczyni miała tego świadomość, nie wystąpiła jednak z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz ze złożonym środkiem zaskarżenia. Organ podał, że w tej sytuacji jedynym właściwym sposobem rozpoznania sprawy było wydanie orzeczenia w oparciu o art. 134 Kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. S. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, wskazując, że nieprawidłowo zatytułowała złożone pismo - zamiast "odwołanie" powinna napisać "prośba o przywrócenie terminu". Podniosła również, że jest osobą starszą i schorowaną, a ponadto bardzo źle zniosła odmowę organu w zakresie zapoznania się z treścią wnioskowanych dokumentów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i podnosząc, że świadomość uchybienia terminu do wniesienia odwołania, wyrażona przez skarżącą w złożonym piśmie, nie jest równoznaczna z wnioskiem o jego przywrócenie i organ nie mógł przyjąć, iż w niniejszej sprawie skarżąca złożyła jednocześnie odwołanie jak i wniosek o przywrócenie terminu jego do wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę zaskarżonej decyzji administracyjnej pod względem jej zgodności z prawem. Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że podstawą prawną zaskarżonego postanowienia jest przepis art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z jego brzmieniem organ odwoławczy w drodze postanowienia stwierdza niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Stosownie do tego przepisu organ II instancji po wpłynięciu odwołania powinien zbadać, czy wniesiony środek zaskarżenia spełnia wymogi formalne - m.in., czy został zachowany termin do jego wniesienia. Przeprowadzone przez organ odwoławczy ustalenia w tym zakresie nie budzą żadnych wątpliwości. Należy stwierdzić, że decyzja organu I instancji została skarżącej doręczona w dniu 22 lipca 2008 r. Oznacza to, że w dniu następnym, tj. 23 lipca 2008 r. rozpoczął bieg 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od doręczonej decyzji, który mijał w dniu 5 sierpnia 2008 r. Skarżąca tymczasem wniosła odwołanie w dniu 26 sierpnia 2008 r. Przekroczyła więc czternastodniowy termin przewidziany do wniesienia tego środka zaskarżenia. Stwierdzenie zatem przez organ obiektywnej okoliczności uchybienia przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania obligowało go do wydania postanowienia o uchybieniu terminu, przewidzianego w art. 134 Kpa. Należy również zgodzić się ze stanowiskiem organu, że skarżąca nie domagała się przywrócenia uchybionego terminu, stosownie do art. 58 i następnych Kpa. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że skarżąca nie kwestionowała faktu złożenia odwołania z opóźnieniem, a jedynie stwierdziła, że uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, wskazując, że powodem tego była treść otrzymanej decyzji organu I instancji. Organ w takiej sytuacji nie miał zatem żadnej innej możliwości, jak tylko stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Nie jest to zależne od jego swobodnego uznania, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej, wyrażonej w art. 134 Kpa. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony spowodowałoby, że wydana w wyniku tego decyzja byłaby obarczona wadą, skutkującą stwierdzenie jej nieważności. Oznaczałoby to bowiem weryfikację decyzji ostatecznej, korzystającej z ochrony trwałości (art. 16 § 1 Kpa.). Podobnie sąd administracyjny, rozpoznając skargę na postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, nie jest uprawniony do oceny legalności decyzji wydanych wcześniej w tym samym postępowaniu administracyjnym, nie może również przywrócić stronie terminu do jego wniesienia (odp. wyrok NSA oz. we Wrocławiu z dnia 17 marca 1992 r., SA/Wr 128/92 - ONSA 1992, nr 1, poz. 24). Dodatkowo podkreślić należy, że sąd administracyjny nie może wyręczać organów administracji publicznej i wydawać orzeczeń o charakterze decyzji administracyjnej, biorąc pod uwagę racje natury słusznościowej czy też zasady współżycia społecznego, uprawniony jest jedynie do oceny, czy przy wydaniu konkretnego aktu administracyjnego - w niniejszej sprawie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania - nie zostały naruszone określone przepisy prawa. W świetle przedstawionych rozważań Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, gdyż zarówno argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Brak jest, zatem podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł, jak w sentencji.