II SA/Wa 1553/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz (spr.), Sędziowie WSA Danuta Kania, Stanisław Marek Pietras, Protokolant specjalista Ewa Kielak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2019 r. sprawy ze skargi R. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2018 r. o numerze [...] w sprawie odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Prezydent Miasta [...] (zwany dalej: "Prezydentem Miasta") wydał w dniu [...] lutego 2018 r. decyzję, mocą której orzekł, iż R. H. (zwany dalej: "Skarżącym") jest obowiązany do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...] października 2016 r. do [...] kwietnia 2017 r. w wysokości 4.445,30 zł, wskazując, iż w okresie tym pobierał on jednocześnie zasiłek stały z pomocy społecznej. Wnioskiem złożonym w dniu [...] marca 2018 r. Skarżący wystąpił o umorzenie nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu powołał się na trudną sytuację finansową, a także problemy zdrowotne oraz przedstawił stan majątkowego posiadania, w tym osiągane dochody i ponoszone wydatki. Prezydent Miasta wystąpił następnie do Miejskiej Rady Rynku Pracy w [...] o wydanie opinii w sprawie wniosku Skarżącego. W dniu [...] czerwca 2018 r. Rada negatywnie zaopiniowała wniosek o umorzenie wskazując, iż Skarżący uzyskuje miesięczne dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.100 zł, a także zasiłek stały z pomocy społecznej w wysokości 604 zł, natomiast jego stałe wydatki wynoszą – co drugi miesiąc 687,56 zł. Wskazano również, iż Skarżący płaci alimenty na syna wysokości 300 zł miesięcznie. Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. o numerze [...], Prezydent Miasta odmówił Skarżącemu umorzenia nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, powołując w podstawie prawnej art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d, art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1265 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a."). W uzasadnieniu organ wskazał, iż w sprawie nie została spełniona żadna z przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Prezydent Miasta zauważył w szczególności, iż Skarżący posiada majątek obrotowy, bowiem otrzymuje wynagrodzenie za pracę oraz środki z tytułu świadczeń pomocowych, jak zasiłek stały i zasiłki celowe, wobec czego nie można stwierdzić, że nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności w ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym. Zdaniem organu, dochodzenie zwrotu pobranych zasiłków dla bezrobotnych nie pozbawi Skarżącego niezbędnych środków utrzymania, bowiem w ostatnich 3 miesiącach przed złożeniem wniosku posiadał on dochody, które przewyższały ponoszone wydatki. Następnie organ zauważył, iż w chwili obecnej nie zostało wszczęte wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne, wobec czego nie została spełniona również przesłanka określona w art. 76 ust. 7 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W konsekwencji organ stwierdził, iż w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek umorzenia, natomiast Skarżący może wystąpić o rozłożenie spłaty zadłużenia w ratach. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, Wojewoda [...] wydał zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2018 r., którą utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta. Organ podzielił w całości stanowisko, iż Skarżący nie wykazał, że spełnia którąkolwiek z przesłanek uzasadniających umorzenie nienależnie pobranych zasiłków dla bezrobotnych. W oparciu o zebrane dokumenty przedstawiające sytuację finansową, majątkową, rodzinną oraz ponoszone wydatki organ ustalił, że Skarżący posiada środki finansowe, które pozwalają na spłatę zobowiązania, a zbyt daleko idącym byłoby uznanie, że dochodzenie należności pozbawi go niezbędnych środków utrzymania. Zdaniem Wojewody, organ I instancji prawidłowo dokonał analizy relacji pomiędzy wysokością kwoty nienależnie pobranego świadczenia a wysokością kosztów postępowania egzekucyjnego i uznał, że nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty dochodzonej należności. Ponadto Skarżący jest osobą posiadającą doświadczenie zawodowe i od dnia 9 kwietnia 2018 r. podjął zatrudnienie oraz osiąga z tego tytułu dochody. Organ odwoławczy nie uwzględnił jednocześnie argumentów podnoszonych przez Skarżącego w odwołaniu, wskazując, iż same trudności finansowe nie mogą zostać uwzględnione, bowiem godziłoby to w interes społeczny, ze względu na bezpodstawne uszczuplenie środków finansowych z Funduszu Pracy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący powtórzył wcześniejszą argumentację dotyczącą trudnej sytuacji materialnej, wskazując, iż spłata żądanej kwoty byłaby dla niego krzywdząca i uszczupliłaby jego dochody niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego oraz syna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 14 lutego 2019 r. pełnomocnik Skarżącego ustanowiony z urzędu podniósł do protokołu dodatkowe zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż Skarżący bezspornie miał obowiązek zwrotu pobranych zasiłków dla bezrobotnych. Obowiązek taki został nałożony na niego mocą decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2018 r. Skarżący nie wystąpił z odwołaniem od tej decyzji, wobec czego stała się ona prawomocna i stanowiła podstawę do żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. W tym stanie rzeczy nie zasługują na uwzględnienie te twierdzenia Skarżącego, które w istocie sprowadzają się do kwestionowania obowiązku zwrotu, poprzez wskazywanie, że Skarżący nie wiedział, że nie może pobierać jednocześnie zasiłku dla bezrobotnych i świadczeń z pomocy społecznej, jak również te które zmierzają do wykazania, że został wprowadzony w błąd czy też niedoinformowany przez urzędników. Dodać należy, iż przedmiotem niniejszego postępowania nie była decyzja w przedmiocie zwrotu, która została wydana w odrębnym postępowaniu administracyjnych i pozostaje poza kontrolą Sądu jako niemieszcząca się w granicach kontrolowanej sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu było natomiast postępowanie wywołane wnioskiem Skarżącego o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranych zasiłków dla bezrobotnych. Przypomnieć należy, iż materialnoprawną podstawą decyzji Prezydenta Miasta był art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z tym przepisem, organ może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: 1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności; 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania; 3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Nie budzi wątpliwości, że umorzenie należności może nastąpić w przypadku wystąpienia którejkolwiek z czterech przesłanek, określonych w tym przepisie. W stanie faktycznym niniejszej sprawy, z oczywistych względów organy miały obowiązek rozpatrzenia wniosku Skarżącego przez pryzmat trzech z nich, bowiem Skarżący jest osobą żyjącą, w związku z czym odpada przesłanka określona w punkcie 3 omawianego przepisu. W ocenie Sądu, Prezydent Miasta dokonał oceny wniosku w świetle wszystkich odnoszących się do Skarżącego przesłanek, a ocenie tej nie można zarzucić naruszenia prawa. W szczególności wskazać należy, iż organ zbadał sytuację materialną Skarżącego w oparciu o zebrany materiał dowodowy, w tym oświadczenia i dowody przedłożone przez samego Skarżącego. Na tej podstawie organ doszedł do przekonania, iż Skarżący posiada stały dochód, w tym dochód z tytułu zatrudnienia i nie można uznać go za osobę pozbawioną środków niezbędnych do egzystencji. Organ dokonał również porównania dochodu Skarżącego z ponoszonymi wydatkami i doszedł do prawidłowego wniosku, że dochodzenie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia nie pozbawi Skarżącego ani osób pozostających na jego utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania. Zgodzić należy się z organem, iż w przypadku Skarżącego nie zostały spełnione również przesłanki związane z dochodzeniem zwrotu w trybie egzekucji administracyjnej. Niezależnie od tego, iż wobec Skarżącego nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne, to z uwagi na to, że osiąga on dochód z tytułu wynagrodzenia, nie można było wykluczyć, że takie postępowanie byłoby skuteczne. Wobec tego nie można przyjąć, że zachodzi przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Końcowo podnieść należy, iż organy działały w niniejszej sprawie w warunkach uznania administracyjnego. Kontrola sądu administracyjnego w przypadku decyzji wydanej w oparciu o uznanie administracyjne jest zasadniczo ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc, czy organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie, zebrał cały materiał dowodowy i wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy dokonał po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz czy przyjęte przez organ rozstrzygnięcie zostało wyczerpująco i jasno uzasadnione zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu, organ nie przekroczył granic uznania, orzeczenie nie jest dowolne, oparte zostało na prawidłowo zebranym materiale dowodowym, ocenionym w sposób staranny i wyczerpujący. Sąd nie dostrzegł również naruszenia przepisów postępowania, Skarżący brał czynny udział w postępowaniu, miał możliwość składania wyjaśnień i dowodzenia zasadności swojego wniosku. Organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Organy administracji – rozstrzygając sprawę – oparły się na prawidłowo zebranym materiale, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w wydanych decyzjach zostało prawidłowo uzasadnione i spełnia przesłanki określone w art. 107 § 3 k.p.a. Wszystko to sprawia, że nie można było stwierdzić, by w sprawie naruszono wskazane przepisy postępowania. Sąd nie dopatrzył się również by decyzje dotknięte były innymi wadami powodującymi konieczność ich usunięcia z obrotu prawnego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany był skargę oddalić, o czym orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.