II SA/Wa 1555/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska, Sędzia WSA Janusz Walawski, Protokolant specjalista Monika Gieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2019 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby kandydackiej oddala skargę Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. Minister Obrony Narodowej (dalej: "Minister", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 127 § 1 i § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), dalej: "k.p.a.", utrzymał w mocy decyzję Rektora - Komendanta [...] (dalej: "Rektor-Komendant [...]", "organ I instancji") z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w sprawie zwolnienia [...] P. M. (dalej: "skarżący") z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, co następuje: [...] P. M. pełnił czynną służbę wojskową jako służbę kandydacką na żołnierza zawodowego w [...] (dalej: "[...]") na Wydziale [...]. W dniu [...] października 2017 r. podchorąży wystąpił drogą służbową z wnioskiem do Dziekana Wydziału [...] o przeprowadzenie zaliczenia komisyjnego z języka angielskiego. Zgodnie z decyzją Dziekana z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] termin zaliczenia zaległego przedmiotu został wyznaczony na dzień [...] grudnia 2017 r. na godz. 9.00. [...] P. M. uzyskał z tego egzaminu wynik negatywny. W związku z powyższym Dziekan Wydziału [...] - stosownie do § 44 ust. 7 Regulaminu Studiów [...] (akt prawny obowiązujący w [...], pomimo zmiany nazwy Uczelni, do czasu zatwierdzenia nowego Regulaminu Studiów), dalej: "regulamin studiów" - wystąpił do Rektora-Komendanta [...] o skreślenie [...] P. M. z listy studentów. Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] Rektor-Komendant [...] zwolnił [...] P. M. ze służby kandydackiej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z § 40 ust. 3 pkt 1 regulaminu studiów, w stosunku do studenta - kandydata na żołnierza zawodowego, który nie zaliczył semestru (roku) lub praktyki w jednostce wojskowej, rektor podejmuje - na wniosek dziekana przesłany drogą służbową - decyzję o zwolnieniu ze służby kandydackiej i skreśleniu z listy studentów. Nadto podał, że stosownie do art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1726), dalej: "ustawa pragmatyczna", żołnierza pełniącego służbę kandydacką zwalnia się ze służby kandydackiej wskutek (...) niespełnienia wymogów określonych w regulaminie nauki lub studiów. Wobec takiego brzmienia ww. przepisów, zaistniała obligatoryjna przesłanka do wydania decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby kandydackiej. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił organowi naruszenie: 1) art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności zaniechanie dokonania ustalenia okoliczności w jakich odbywał się egzamin komisyjny; 2) art. 9 k.p.a. poprzez niepowiadomienie skarżącego o wszczęciu oraz o zakończeniu prowadzonego postępowania administracyjnego; 3) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania całego materiału dowodowego, w szczególności zaniechanie przeprowadzenia dowodów na poparcie ustaleń przedstawionych w uzasadnieniu; 4) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez zaniechanie przedstawienia uzasadnienia co do dowodów, na których organ oparł podjęte rozstrzygnięcie, oraz wskazania przyczyn, z powodu których inne dowody uznał za nieistotne. Skarżący podniósł, iż egzamin komisyjny został ustalony na dzień [...] grudnia 2017 r., jednak w dniu [...] grudnia 2017 r. został skierowany na ćwiczenia poligonowe odbywające się na Centralnym Poligonie [...] w miejscowości [...], z których to ćwiczeń powrócił do miejsca zakwaterowania (na [...]) w dniu [...] grudnia 2017 r. nad ranem, tj. około godziny 0:30. Wskazał, że podchodząc do egzaminu komisyjnego, niemal bezpośrednio po powrocie ze szkolenia poligonowego, nie był w stanie zaliczyć go na ocenę pozytywną. Stwierdził, iż wyznaczając datę egzaminu, komisja powinna uwzględnić okoliczności oraz możliwości przystąpienia przez studenta do egzaminu, w przeciwnym wypadku wyznaczenie egzaminu komisyjnego staje się bezcelowe. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy. Minister Obrony Narodowej motywując wymienioną na wstępie decyzję z dnia [...] czerwca 2018 r. wskazał, że skarżący nie zaliczył w sesji zasadniczej i poprawkowej trzeciego semestru drugiego roku studiów pierwszego stopnia z przedmiotu język angielski, otrzymując oceny niedostateczne, co wynika ze str. 3 i 4 wydruku z indeksu elektronicznego studenta. Następnie skarżący dwukrotnie (w dniach: [...] marca 2017 r. oraz [...] czerwca 2017 r.) występował z wnioskiem do Rektora - Komendanta [...] w sprawie wyrażenia zgody na warunkowe studiowanie na kolejnym (IV) semestrze. Przedmiotowe wnioski za każdym razem zostały pozytywnie rozpatrzone przez Rektora-Komendanta [...], jednakże w żadnym z uzyskanych dwóch dodatkowych terminów, tj. do dnia [...] czerwca 2017 r. oraz do dnia [...] października 2017 r., odwołujący nie zaliczył zaległych rygorów dydaktycznych. Następnie, zgodnie z wnioskiem skarżącego, decyzją nr [...] wydaną przez Dziekana Wydziału [...][...] w dniu [...] grudnia 2017 r. wyznaczono termin egzaminu komisyjnego z języka angielskiego na dzień [...] grudnia 2017 r. na godz. 9.00. Skarżący z powyższego egzaminu uzyskał ocenę niedostateczną. Organ odwoławczy podkreślił, że student pomimo stwarzanych mu możliwości, nie uzyskał zaliczenia z przedmiotu język angielski. W konsekwencji nie wywiązał się z obowiązku terminowego składania egzaminów i uzyskania zaliczenia. Przy czym egzamin komisyjny z języka angielskiego był piątą szansą na rozliczenie się skarżącego z rygorów dydaktycznych dotyczących tego przedmiotu. Nadto, oprócz zgody na warunkowe studiowanie na kolejnym semestrze, udzielonej skarżącemu do dnia [...] marca 2017 r., Rektor - Komendant [...] wobec złożonego wniosku wyraził dodatkowo zgodę na przedłużenie warunkowego studiowania na kolejnym semestrze do dnia [...] października 2017 r., w wyniku czego skarżący uzyskał dodatkową szansę na rozliczenie się z zaległych rygorów dydaktycznych, co jednak nie nastąpiło. Odnosząc się do okoliczności przeprowadzenia egzaminu komisyjnego w dniu [...] grudnia 2017 r., organ odwoławczy zauważył, że skarżący powrócił z ćwiczeń poligonowych o godz. 0:00 w dniu [...] grudnia 2017 r. co zostało stwierdzone odpowiednim wpisem w książce opuszczających miejsce przebywania [...] kompanii szkolnej. Egzamin komisyjny z języka angielskiego został zaplanowany na godz. 9:00 w dniu [...] grudnia 2015 r. Z powyższego wynika, że wbrew twierdzeniom przedstawionym w odwołaniu, [...]. P. M. nie był zmuszony "niemal bezpośrednio po powrocie ze szkolenia poligonowego" przystępować do przedmiotowego egzaminu. Dokonane ustalenia pozwalają przyjąć, że miał czas na zregenerowanie swoich sił (w tym na sen) po powrocie z ww. ćwiczeń. Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów procedury administracyjnej w postępowaniu przed organem I instancji, Minister wskazał, iż nawet gdyby uznać, że doszło do naruszenia powołanych w odwołaniu przepisów, to nie mogło to mieć żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Zwolnienie żołnierza ze służby kandydackiej, na podstawie uregulowania zawartego wprost w art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej ma w tym przypadku charakter obligatoryjny. Zaistnienie tej negatywnej przesłanki obliguje organ do zwolnienia żołnierza pełniącego służbę kandydacką z tej służby, przy czym następuje to w formie określonej w ust. 4 ustawy, tj. w formie decyzji. Konkludując organ odwoławczy stwierdził, iż stanowisko przyjęte przez organ I instancji jest prawidłowe, natomiast na etapie postępowania odwoławczego nie stwierdzono nowych okoliczności faktycznych bądź prawnych, które uzasadniałyby uwzględnienie odwołania. Przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie został naruszony postulat działania organu na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, w związku z czym decyzja wydana w I instancji jest słuszna i legalna. Pismem z dnia 2 sierpnia 2018 r. P. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2018 r. zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych, będących podstawą orzeczenia, polegający na pominięciu faktu, iż z uwagi na dysleksję, o której wcześniej skarżący nie wiedział, nie był w stanie zaliczyć pisemnych egzaminów z języka obcego, pomimo wielokrotnego do nich przystępowania. Nadto skarżący zarzucił, iż przełożeni wykazali brak woli dociekania przyczyn seryjnego niezaliczania przez niego egzaminu z jednego przedmiotu na podstawowym poziomie, jakim był język angielski i nie dążyli do diagnozowania tego przypadku, traktując skarżącego w sposób jedynie formalny, pozbawiony refleksji, a także nie udzielając mu właściwej pomocy i wsparcia. W związku z tak postawionymi zarzutami skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji; przeprowadzenie dowodu z dokumentu - zaświadczenia o dysleksji, które załączył do skargi. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumentację na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 8 marca 2018 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu ze świadectwa nr [...] na okoliczność zdania egzaminu z języka angielskiego na poziomie wymaganym przez [...] [...]. Wskazał, że ww. świadectwo potwierdza, iż dysleksja oraz brak odpowiednich warunków uniemożliwiały mu zdanie przedmiotowego egzaminu. Natomiast relegowanie z Uczelni oznacza, że zastosowano względem niego niewspółmiernie wysokie konsekwencje. Stwierdził, iż odebranie mu szansy na pełnienie zawodowej służby wojskowej ze względu na wadę utrudniającą przyswajanie mu wiedzy z języków obcych jest przesadnie rygorystyczne, tym bardziej, że - jak wynika z załączonego świadectwa - przy odpowiednich warunkach jest w stanie zdać egzamin nawet z języka angielskiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Rektora - Komendanta [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. w sprawie zwolnienia [...]. P. M. z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka. Podstawę materialnoprawną ww. decyzji stanowił art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który stanowi, iż żołnierza pełniącego służbę kandydacką zwalnia się ze służby kandydackiej wskutek skreślenia z listy studentów lub niespełnienia wymogów określonych w regulaminie nauki lub studiów. Zgodnie natomiast z § 40 ust. 3 pkt 1 Regulaminu Studiów [...], obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, w stosunku do studenta - kandydata na żołnierza zawodowego, który nie zaliczył semestru (roku) lub praktyki w jednostce wojskowej, rektor podejmuje - na wniosek dziekana przesłany drogą służbową - decyzję o zwolnieniu ze służby kandydackiej i skreśleniu z listy studentów. Decyzja o zwolnieniu ze służby wydana na podstawie ww. przepisów ma charakter związany, co oznacza, że zaistnienie przesłanek określonych w ww. przepisach stwarza po stronie właściwego organu obowiązek zwolnienia żołnierza pełniącego służbę kandydacką z tej służby. Z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że skarżący nie zaliczył w sesji zasadniczej i poprawkowej trzeciego semestru drugiego roku studiów pierwszego stopnia z przedmiotu język angielski ([...]), otrzymując oceny niedostateczne, co potwierdza "Karta okresowych osiągnieć studenta". W dniu [...] marca 2017 r. skarżący wystąpił z wnioskiem do Rektora-Komendanta [...] w sprawie wyrażenia zgody na warunkowe studiowanie na kolejnym (IV) semestrze. Po uzyskaniu zgody, termin na uzupełnienie zaległości określono na dzień [...] czerwca 2017 r. Jednak skarżący rygoru dydaktycznego nie zaliczył otrzymując ocenę niedostateczną. W dniu [...] czerwca 2017 r. skarżący ponownie wystąpił do Rektora-Komendanta [...] o przedłużenie ww. terminu zaliczenia przedmiotu, w wyniku czego otrzymał zgodę na rozliczenie się z rygoru dydaktycznego do dnia [...] października 2017 r. Jednakże we wskazanym terminie nie zaliczył ww. przedmiotu. W dniu [...] października 2017 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przeprowadzenie egzaminu komisyjnego. Po przeprowadzeniu ww. egzaminu w dniu [...] grudnia 2017 r. komisja egzaminacyjna stwierdziła, że brak jest podstaw do zaliczenia ww. egzaminu i przyznała ocenę niedostateczną. Z powyższego wynika, że pomimo stwarzanych skarżącemu licznych możliwości zdania egzaminu, nie uzyskał zaliczenia z przedmiotu język angielski. W konsekwencji nie wywiązał się z obowiązku terminowego składania egzaminów i uzyskania zaliczenia. Podzielić przy tym należy stanowisko organu, że brak jest podstaw do kwestionowania okoliczności wyznaczenia i przeprowadzenia egzaminu komisyjnego w dniu [...] grudnia 2017 r. z racji na skierowanie skarżącego na ćwiczenia poligonowe w Centralnym Poligonie [...] w [...] w dniu [...] grudnia 2017 r. i powrót do miejsca zakwaterowania "nad ranem" w dniu [...] grudnia 2017 r. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący powrócił z ćwiczeń poligonowych o godz. 0:00 w dniu [...] grudnia 2017 r., co potwierdza wpis w książce opuszczających miejsce przebywania [...] kompanii szkolnej. Egzamin komisyjny z języka angielskiego został zaplanowany na godz. 9:00 w dniu [...] grudnia 2017 r. Nie można zatem uznać, że skarżący, jak podnosił w odwołaniu, był zmuszony "niemal bezpośrednio po powrocie ze szkolenia poligonowego" przystępować do przedmiotowego egzaminu. Okoliczności faktyczne pozwalają bowiem przyjąć, że miał czas na zregenerowanie sił (w tym na sen) po powrocie z ww. ćwiczeń. Podkreślić przy tym należy, że egzamin komisyjny z języka angielskiego był piątą szansą na rozliczenie się skarżącego z rygorów dydaktycznych dotyczących tego przedmiotu. Skarżący jednak nie uzyskał oceny pozytywnej z tego egzaminu. W świetle powyższego brak jest podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Organ zebrał materiał dowodowy niezbędny do podjęcia rozstrzygnięcia stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a następnie poddał go analizie i ocenie w świetle przesłanek określonych w art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy pragmatycznej oraz § 40 ust. 3 pkt 1 regulaminu studiów. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ odwoławczy pismem z dnia 29 marca 2018 r. poinformował skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. Podjęte w sprawie rozstrzygnięcie organ należycie uzasadnił - stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu bez wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie pozostają dokumenty złożone do akt na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, tj. załączona do skargi "Opinia psychologiczno-pedagogiczna" z dnia [...] maja 2011 r., z której wynika, że u skarżącego zdiagnozowano dysleksję rozwojową oraz załączone do pisma procesowego z dnia 8 marca 2019 r. świadectwo nr [...][...] Ministerstwa Obrony Narodowej stwierdzające, że skarżący złożył egzamin z języka angielskiego - zgodnie z Porozumieniem [...]. Odnośnie ww. opinii wskazać należy, że została ona wydana w 2011 r. na potrzeby przeprowadzenia egzaminu maturalnego. Pochodzi zatem sprzed kilku lat i w związku z tym nie można przypisać jej waloru aktualności. Opinia ta została wydana w oparciu o badania kontrolne przeprowadzone w "bieżącym roku szkolnym". W opinii tej zalecono dostosować warunki i formy przeprowadzenia egzaminu maturalnego do indywidualnych potrzeb ucznia oraz kontynuować prace terapeutyczne dla uczniów dyslektycznych pod kierunkiem specjalisty. W związku z powyższym, skarżący na poparcie twierdzeń odnośnie ww. schorzenia (o którym jak podał, wcześniej nie wiedział), powinien przedstawić opinię wydaną na podstawie aktualnych badań diagnostycznych psychologiczno-pedagogicznych. Z kolei ww. świadectwo nr [...] stanowi potwierdzenie tego, że skarżący był w stanie pozytywnie zaliczyć ww. egzamin na poziomie [...] - wymaganym w [...]. Zaznaczyć przy tym należy, że - jak wynika z Regulaminu eksternistycznych egzaminów resortowych ze znajomości języka angielskiego według [...] ([...]) oraz na poziomie [...] ([...]) dla słuchaczy i osób spoza Uczelni (publ. [...] procedury przeprowadzenia egzaminów ze znajomości języka angielskiego według [...] nie przewidują udogodnień lub specjalnych kryteriów oceny dla osób z dysleksją, dysgrafią lub dysortografią, osób niedosłyszących lub niedowidzących (§ 11, część V. Szczególne udogodnienia). Egzamin (składany zarówno w trybie eksternistycznym, jak i stacjonarnym) nie mógł być zatem dostosowany do ewentualnych indywidualnych potrzeb skarżącego. Przy czym skarżący nie sprecyzował, jak rozumie sformułowanie "odpowiednie warunki", na które wskazywał w piśmie procesowym z dnia 8 marca 2019 r., a których, jak twierdził, nie zapewniła mu [...] w toku studiów stacjonarnych. Powyższe twierdzenia skarżącego, w ocenie Sądu, są w istocie bezzasadne. Jak wynika z akt sprawy, przełożeni i władze Uczelni wykazywały bowiem dobrą wolę wobec skarżącego, czego rezultatem było pięciokrotne umożliwienie mu zaliczenia przedmiotowego egzaminu. Zaznaczyć przy tym należy, że regulamin studiów stacjonarnych nie zwalnia z zaliczenia rygorów dydaktycznych ze względu na dysleksję. Konkludując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zaś zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.