II SA/Wa 1556/16
WyrokWSA w Warszawie2017-03-21
Skład orzekający: Ewa Marcinkowska, Danuta Kania, Iwona Maciejuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy, rozpatrując wniosek o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, prawidłowo ocenił przesłankę istnienia szczególnych okoliczności, uwzględniając indywidualną sytuację wnioskodawcy, jego długi staż ubezpieczeniowy, podjęte działania w celu znalezienia pracy oraz pogarszający się stan zdrowia?Ratio decidendi
Organ rentowy naruszył art. 153 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazań zawartych w poprzednim wyroku WSA, który zobowiązywał do indywidualnej oceny przesłanki szczególnych okoliczności. Sąd uznał, że długi staż ubezpieczeniowy, podjęcie działań w celu znalezienia pracy przerwane przez pogorszenie stanu zdrowia, a także specyfika sytuacji wnioskodawcy, powinny być rozważone jako podstawa do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Organ nie dokonał takiej zindywidualizowanej oceny, stosując schematyczne podejście.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania Z. M. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Po uchyleniu przez WSA wcześniejszych decyzji, organ ponownie odmówił przyznania świadczenia, uznając, że nie zaszły szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie renty w trybie nadzwyczajnym. Skarżący podnosił, że jego stan zdrowia uległ pogorszeniu, a organ nie uwzględnił jego indywidualnej sytuacji, mimo wcześniejszych wskazań sądu. WSA uznał skargę za zasadną, stwierdzając naruszenie przez organ przepisów proceduralnych i brak uwzględnienia oceny prawnej zawartej w poprzednim wyroku sądu.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2016 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2016 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Danuta Kania, Iwona Maciejuk (spr.), Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2017 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2016 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 października 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1229/15 uchylił decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] marca 2015 r. nr [...]
o odmowie przyznania Z. M. renty z tytułu niezdolności do pracy
w drodze wyjątku. Decyzje te wydane zostały po rozpatrzeniu wniosku Z. M. z [...] marca 2015 r.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że odmawiając przyznania Z. M. świadczenia w drodze wyjątku Prezes ZUS wskazał, że w jego przypadku nie występują żadne szczególne okoliczności, na skutek których nie można było przyznać świadczenia w trybie zwykłym. Organ wskazał przy tym, że staż ubezpieczeniowy skarżącego wynosi 20 lat, 5 miesięcy i 19 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Prezes ZUS podniósł również, że w ubezpieczeniu skarżącego wystąpiły przerwy w okresach od [...] września 1984 r. do [...] listopada 1985 r. i od [...] lutego 1997 r. do [...] czerwca 2011 r.
W ocenie Sądu postępowanie dowodowe, które doprowadziło do takich ustaleń nie zostało przez organ należycie przeprowadzone. Przy piśmie procesowym z dnia 27 września 2015 r., skarżący nadesłał dokumenty, które poświadczają dodatkowe okresy zatrudnienia skarżącego : od [...] września 1970 r. do [...] października 1971 r. oraz od [...] listopada 1974 r. do [...] lipca 1975 r. W oparciu o przedstawione dokumenty Sąd stwierdził, że staż ubezpieczeniowy skarżącego jest dłuższy o ponad 20 miesięcy od tego ustalonego przez organ.
Sąd stwierdził też, że długi staż ubezpieczeniowy skarżącego w powiązaniu
z innymi okolicznościami oraz przy uwzględnieniu specyficznych uwarunkowań danego przypadku może świadczyć o tym, że istnieje przesłanka do przyznania świadczenia
w drodze wyjątku w postaci szczególnych okoliczności, na skutek których wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym.
Sąd zwrócił uwagę, że skarżący w 2011 r. ukończył kurs "[...]" i po jego zakończeniu odbył trzymiesięczny staż zawodowy. Okres bezrobocia został więc przerwany. Niemniej jednak skarżący nie podejmował dalej pracy. Sąd zauważył jednak, że z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2014 r. wynika, iż skarżący był częściowo niezdolny od pracy od dnia [...] kwietnia 2011 r. do [...] kwietnia 2013 r., a następnie od [...] kwietnia 2013 r. trwale całkowicie niezdolny od pracy. Sąd podniósł, że uzyskanie nowych kwalifikacji przez skarżącego, które mogły mu dać nowe możliwości zatrudnienia, zbiegło się więc w czasie z pogorszeniem stanu zdrowia skutkującym najpierw częściowo, a następnie całkowitą, niezdolnością do pracy.
W chwili obecnej skarżący jest trwale całkowicie niezdolny do pracy i nie możliwości podjęcia zatrudnienia. Sąd jednoznacznie wskazał, że sama ta okoliczność winna być wzięta przez organ pod uwagę przy ocenie, czy skarżący spełnia przesłankę szczególnych okoliczności określoną w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Sąd podkreślił też, że jakkolwiek bezrobocie nie jest uznawane za okoliczność szczególną, to nie oznacza to, że kwestia ta może być traktowana mechanicznie podczas rozpatrywania wniosku. Wskazał, że ocena, czy w danym przypadku zachodzi przesłanka "szczególnych okoliczności" nie może być bowiem dokonywana w każdym przypadku wedle z góry określonego schematu. Każda sprawa winna być oceniana indywidualnie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności, które mogą mieć istotne znaczenie w sprawie. Niewystarczające jest zatem proste zsumowanie okresów składkowych i nieskładkowych wnioskodawcy, wskazanie przerw w tych okresach
i sprawdzenie, czy w okresie tych przerw wnioskodawca był zdolny do pracy. Takiej analizie musi towarzyszyć również sprawdzenie, czy w danym przypadku istnieją także inne okoliczności, które mogą powodować, iż przesłanka zaistnienia szczególnych okoliczności, z powodu których wnioskodawca nie spełnia warunków przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych do uzyskania prawa do emerytury lub renty, jest spełniona.
Sąd podkreślił, że każdy przypadek powinien zatem być analizowany i oceniany indywidualnie z uwzględnieniem jego specyfiki. Specyfika niniejszej sprawy polega zaś na tym, jak wskazał Sąd, iż skarżący ma długi staż ubezpieczeniowy, a ponadto będąc osobą bezrobotną uzyskał dodatkowe kwalifikacje w celu znalezienia pracy, jednakże pogarszający się stan zdrowia najpierw ograniczył, a następnie uniemożliwił całkowicie znalezienie pracy.
Dając wskazania co do dalszego postępowania Sąd zobowiązał Prezesa ZUS, aby mając na względzie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., uzupełnił materiał dowodowy i ustalił faktyczny staż ubezpieczeniowy skarżącego, a następnie dokonał oceny, czy długość tego stażu oraz podjęcie działań w celu znalezienia pracy, które to działania zostały przerwane na skutek pogorszenia się stanu zdrowia, mogą stanowić okoliczność szczególną w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Prezes ZUS decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], podpisaną z jego upoważnienia przez Wicedyrektora Departamentu Świadczeń Emerytalno-Rentowych, wskazując na fakt uchylenia przez Sąd wymienionych wyżej decyzji, po ponownym rozpatrzeniu wniosku odmówił przyznania Z. M. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu Prezes ZUS powołał przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 748 ze zm.). Podał,
że warunki określone w tym przepisie muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Stwierdził, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy nadal nie stwierdzono istnienia przesłanek umożliwiających pozytywne załatwienie sprawy. Z akt sprawy nie wynikają szczególne okoliczności, na skutek których wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym.
Podał, że organ rentowy w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego doliczył do stażu pracy okresy zatrudnienia: od [...].05.1970 r. do [...].09.1970 r. w [...] S. A. w [...], od [...].09.1970 r. do [...].10.1971 r. w [...], od [...].11.1974 r. do [...].07.1975 r. w [...], od [...].04.1985 r. do [...].08.1985 r. u J. S..
Z akt sprawy wynika, iż na przestrzeni 60 lat życia, tj. na datę powstania całkowitej niezdolności do pracy, po uwzględnieniu powyższych okresów wnioskodawca udowodnił łącznie 23 lata, i 24 dni okresów składkowych i nieskładkowych.
Prezes ZUS wskazał, że przy rozpatrywaniu spraw o świadczenie w drodze wyjątku, należy brać pod uwagę udokumentowany okres składkowy i nieskładkowy, który powinien obejmować znaczący okres. Niedostrzeganie bowiem okresu zatrudnienia prowadziłoby w prosty sposób do przyznawania świadczeń, niewiele różniących się co do wysokości, osobom powołującym się na nieporównywalne okresy zatrudnienia, co w ostatecznym rachunku naruszałoby interes społeczny, a także zasady sprawiedliwości.
Organ stwierdził, że w 10-leciu przypadającym przed dniem zgłoszeniem wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym i przed dniem powstania całkowitej niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – wnioskodawca udowodnił jedynie 3 miesiące i 25 dni okresów składkowych.
Podał, że w okresie od [...].02.1997 r. do [...].06.2011 r. wnioskodawca nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Analiza przebiegu ubezpieczenia prowadzi do wniosku, że niespełnienie warunków do świadczenia na zasadach ogólnych nie było następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym, bowiem wobec wnioskodawcy w wyżej wymienionym okresie nie była orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Zatem nie istniały zdaniem Prezesa ZUS przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia, które uniemożliwiałyby kontynuowanie zatrudnienia, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym.
Organ podał, iż lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia [...].01.2014 r. ustalił, że wnioskodawca był częściowo niezdolny do pracy od [...].04.2011 r. do [...].04.2013 r. i jest trwale całkowicie niezdolny do pracy od [...].04.2013 r.
Prezes ZUS podał, że w latach 1997-2010 wnioskodawca nie wykazywał aktywności w poszukiwaniu pracy, a był jedynie zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna w krótkich okresach. Podkreślił, że pogorszenie stanu zdrowia wnioskodawcy nastąpiło dopiero w 2011 roku. Wskazał też, że samo bezrobocie panujące na rynku pracy, aczkolwiek stanowiące przesłankę niezależną od strony, nie stanowi okoliczności wyjątkowej w realiach gospodarki wolnorynkowej. Gospodarka rynkowa charakteryzuje się bowiem tym, iż popyt nie zawsze idzie w parze z podażą. W końcowej części decyzji organ stwierdził, że obecna niemożność podjęcia zatrudnienia ze względu na orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy oraz podnoszone trudne warunki materialne, nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie na podstawie art. 83 ustawy nie jest świadczeniem socjalnym. Prezes ZUS wskazał, że w związku ze stanem faktycznym przedstawionym w sprawie nie znajduje podstaw do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2016 r.
nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2016 r. o odmowie przyznania Z. M. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Decyzja podpisana została z upoważnienia Prezesa ZUS przez Dyrektora Departamentu Świadczeń Emerytalno-Rentowych.
W uzasadnieniu organ powołał przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Podał, że warunki określone w tym przepisie muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Organ wskazał, że po ponownym rozpatrzeniu wniosku nie stwierdzono przesłanek umożliwiających pozytywne załatwienie sprawy. Z akt sprawy nie wynikają bowiem szczególne okoliczności, na skutek których wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczenia przyznawanego na zasadach ogólnych. Podał, że orzeczeniem z dnia [...].01.2014 r. lekarz orzecznik ZUS ustalił u wnioskodawcy częściową niezdolność do pracy od [...].04.2011 r. do [...].04.2013 r. oraz trwałą całkowitą niezdolność do pracy od [...].04.2013 r.
Prezes ZUS wskazał, że zgodnie z dyspozycją zawartą w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 07.10.2015 r. przeprowadzono postępowanie wyjaśniające i doliczono do stażu pracy dodatkowe okresy ubezpieczenia.
W dalszej części uzasadnienia organ stwierdził, że wnioskodawca na przestrzeni 60 lat życia, tj. na dzień powstania całkowitej niezdolności do pracy udokumentował wprawdzie 23 lata i 24 dni okresów składkowych i nieskładkowych, jednakże w 10-Ieciu przed powstaniem niezdolności do pracy i przed zgłoszeniem wniosku, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentował tylko 3 miesiące i 25 dni okresów składkowych.
Wskazano, że w okresie od [...].02.1997 r. do [...].06.2011 r., tj. przez ponad 14 lat wnioskodawca nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Organ ponownie wskazał, że analiza przebiegu ubezpieczenia prowadzi do wniosku, że niespełnienie warunków do świadczenia na zasadach ogólnych nie było następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym, bowiem wobec wnioskodawcy w wyżej wymienionym okresie nie była orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Zatem nie istniały przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia, które uniemożliwiały kontynuowanie zatrudnienia, w celu uzyskania w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Częściowa niezdolność do pracy nie stanowiła przeszkody w podejmowaniu zatrudnienia, tylko ją ograniczała.
Organ wskazał, że z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z dnia [...].02.2015 r. wynika, że w ww. przerwie w ubezpieczeniu wnioskodawca był zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku tylko od [...].02.2010 r. do [...].12.2010 r. Podniósł, że bezrobocie jest istotnym czynnikiem uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia, jednak aby okres pozostawania bez pracy można było uznać jako szczególną okoliczność, to należy wykazać, że w celu znalezienia pracy wykazano się wyjątkową aktywnością. Nie można powoływać się na trudności w podjęciu zatrudnienia, jeśli wnioskodawca nie wykazał, że w całym okresie pozostawania bez zatrudnienia był zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Stwierdzono jednocześnie, że trudności w uzyskaniu formalnego zatrudnienia nie mogą być traktowane jako okoliczności szczególne.
W końcowej części decyzji organ wskazał, że z wniosku z dnia [...].03.2015 r. wynika, iż w przerwie w ubezpieczeniu wnioskodawca zajmował się domem, a żona pracowała. Organ stwierdził, że taki wybór drogi życiowej nie może być uznany za szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 ustawy emerytalnej. Organ zaznaczył też, że choć wnioskodawca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązał się do nadesłania oświadczeń od pracodawców, którzy potwierdziliby, że w ww. przerwie w ubezpieczeniu zgłaszał się w celu znalezienia pracy, takich oświadczeń nie nadesłał.
Na zakończenie organ wskazał, że obecna niemożność podjęcia przez zatrudnienia ze względu na orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy oraz podnoszone przez trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2016 r.
nr [...] stała się przedmiotem skargi Z. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wskazał, iż zdaje sobie sprawę, że nie ma 30 lat pracy, jednakże występuje o świadczenie w drodze wyjątku, a nie o świadczenie w trybie zwykłym. Podniósł, iż nie jest prawdą, że w PUP zarejestrowany był tylko w 2010 r. W ocenie skarżącego, po wyroku WSA w Warszawie z dnia 7 października 2015 r., Prezes ZUS przedstawia kolejne przeszkody uniemożliwiające przyznanie świadczenia. Skarżący wskazał, że od czasu, gdy złożył wniosek o świadczenie, zmienił się jedynie stan jego zdrowia. Podał, że nie mówi, nie widzi na jedno oko, wskazał na wadę drugiego oka oraz fakt oczekiwania na operację zaćmy. Podniósł, że stan jego zdrowia jest taki, że czeka go amputacja nóg, a nadto nie ma środków utrzymania. Zwrócił uwagę na wieloletnie zatrudnienie, z którym związane było podleganie ubezpieczeniu.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko przedstawione w decyzji. Wskazał nadto, że w aktach sprawy znajduje się tez zaświadczenie z PUP w [...], z którego wynika, ze skarżący był tam zarejestrowany od marca 1996 r. do grudnia 1998 r. z prawem do zasiłku oraz od lutego do grudnia 2010 r. bez prawa do zasiłku. Ustalono, ze skarżący otrzymuje zasiłek stały z OPS w kwicie 481 zł miesięcznie. Jednocześnie w dalszej części odpowiedzi na skargę wskazano, że w aktach brak jest jakichkolwiek dowodów na dłuższą rejestrację w PUP niż tylko w 2010 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z przepisem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Dokonując kontroli prawidłowości zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS z dnia
[...] lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrujący niniejszą sprawę, będąc związany wcześniej wydanym w tej sprawie wyrokiem stwierdził,
że organ nie uwzględnił oceny prawnej i nie zastosował się do wskazań WSA w Warszawie zawartych w wyroku z dnia 7 października 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1229/15, a tym samym wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepis art. 77 § 1 k.p.a.
i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 153 P.p.s.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W wyroku z dnia 7 października 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1229/15 Sąd wyraźnie wskazał na okoliczność długiego stażu ubezpieczeniowego skarżącego, który w powiązaniu z innymi okolicznościami oraz przy uwzględnieniu specyficznych uwarunkowań danego przypadku może świadczyć, jak stwierdził Sąd, o tym, że istnieje przesłanka do przyznania świadczenia w drodze wyjątku w postaci szczególnych okoliczności, na skutek których wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Organ w niniejszym postępowaniu wskazał, że okres składkowy
i nieskładkowy powinien obejmować znaczący okres, a niedostrzeganie okresu zatrudnienia prowadziłoby w prosty sposób do przyznawania świadczeń, niewiele różniących się co do wysokości, osobom powołującym się na nieporównywalne okresy zatrudnienia, co w ostatecznym rachunku naruszałoby interes społeczny, a także zasady sprawiedliwości.
Organ nie rozważył długości tego stażu ubezpieczeniowego z uwzględnieniem specyficznych uwarunkowań tego przypadku i nie ocenił, czy tak długi staż ubezpieczeniowy może – w przypadku skarżącego - świadczyć o istnieniu przesłanki do przyznania świadczenia w postaci szczególnych okoliczności.
Sąd zwrócił w wyroku z dnia 7 października 2015 r. uwagę, że skarżący
w 2011 r. ukończył kurs "[...]"
i po jego zakończeniu odbył trzymiesięczny staż zawodowy. Okres bezrobocia został więc przerwany. Sąd podniósł, że uzyskanie nowych kwalifikacji przez skarżącego, które mogły mu dać nowe możliwości zatrudnienia, zbiegło się więc w czasie
z pogorszeniem stanu zdrowia skutkującym najpierw częściowo, a następnie całkowitą, niezdolnością do pracy.
Sąd jednoznacznie wskazał, że sama ta okoliczność winna być wzięta przez organ pod uwagę przy ocenie, czy skarżący spełnia przesłankę szczególnych okoliczności określoną w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Organ rozpatrując sprawę po wyroku, rozstrzygając w przedmiocie wniosku skarżącego, nie odniósł się zupełnie do tych okoliczności i ich nie rozważył na gruncie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i retach z FUS. Zarówno zaskarżona, jak
i poprzedzająca ją decyzja nie analizują przesłanki szczególnych okoliczności
z uwzględnieniem tych wskazań Sądu.
Sąd zwrócił uwagę, że ocena, czy w danym przypadku zachodzi przesłanka "szczególnych okoliczności" nie może być dokonywana w każdym przypadku wedle
z góry określonego schematu. Każda sprawa winna być oceniana indywidualnie
z uwzględnieniem wszystkich okoliczności, które mogą mieć istotne znaczenie
w sprawie. Niewystarczające jest zatem proste zsumowanie okresów składkowych
i nieskładkowych wnioskodawcy, wskazanie przerw w tych okresach i sprawdzenie,
czy w okresie tych przerw wnioskodawca był zdolny do pracy.
Tymczasem, organ ponownie wskazał, że w okresach przerwy w zatrudnieniu wobec wnioskodawcy nie była orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Zatem nie istniały przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia, które uniemożliwiałyby kontynuowanie zatrudnienia, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Tym samym nie dokonano zindywidualizowanej oceny w odniesieniu do wnioskodawcy.
Sąd wskazał, że takiej analizie musi towarzyszyć również sprawdzenie,
czy w danym przypadku istnieją także inne okoliczności, które mogą powodować,
iż przesłanka zaistnienia szczególnych okoliczności, z powodu których wnioskodawca nie spełnia warunków przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych do uzyskania prawa do emerytury lub renty, jest spełniona.
Organ wskazał w zaskarżonej decyzji, że skarżący był zarejestrowany w PUP jedynie od [...] lutego 2010 r. do [...] grudnia 2010 r. W odpowiedzi na skargę organ podał zaś na stronie drugiej, że skarżący był zarejestrowany od marca 1996 r. do grudnia 1998 r. z prawem do zasiłku oraz od lutego do grudnia 2010 r. bez prawa do zasiłku, po czym w dalszej części odpowiedzi, na stronie trzeciej, ponownie wskazał na rejestrację tylko w 2010 r. W ocenie Sądu obecnie rozpatrującego niniejszą sprawę,
z zaświadczenia znajdującego się w aktach postępowania administracyjnego wynika,
że rejestracja w charakterze osoby bezrobotnej mogła mieć miejsce nie tylko w 2010 r. W świetle budzącej wątpliwości treści zaświadczenia powyższe winno być przez organ wyjaśnione, zwłaszcza że organ czyni wnioskodawcy zarzut, że nie był zarejestrowany jako osoba bezrobotna w całym okresie pozostawania bez pracy.
Sąd w wyroku z dnia 7 października 2015 r. podkreślił, że każdy przypadek powinien być analizowany i oceniany indywidualnie z uwzględnieniem jego specyfiki. Specyfika niniejszej sprawy polega zaś na tym, jak wskazał Sąd, iż skarżący ma długi staż ubezpieczeniowy, a ponadto będąc osobą bezrobotną uzyskał dodatkowe kwalifikacje w celu znalezienia pracy, jednakże pogarszający się stan zdrowia najpierw ograniczył, a następnie uniemożliwił całkowicie znalezienie pracy.
Okoliczności te nie zostały przez organ uwzględnione i ocenione w kontekście możliwości przyjęcia, iż w sprawie wystąpiły szczególne okoliczności.
W sprawie tej organ zastosował się jedynie do wskazania Sądu dotyczącego ustalenia na nowo stażu ubezpieczeniowego skarżącego. W pozostałym zakresie ocena prawna i wskazania nie zostały uwzględnione, choć Sąd jednoznacznie zobowiązał Prezesa ZUS, aby mając na względzie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., dokonał oceny, czy długość stażu ubezpieczeniowego oraz podjęcie działań w celu znalezienia pracy (Sąd wskazywał na uzyskanie przez skarżącego nowych kwalifikacji, a także odbyty po kursie staż zawodowy), które to działania zostały przerwane na skutek pogorszenia się stanu zdrowia, mogą stanowić okoliczność szczególną
w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Wszystkie te wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 7 października 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1229/15, które nie zostały uwzględnione w niniejszym postępowaniu, co w sposób bezsporny potwierdzają uzasadnienia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, winny być przez organ wykonane. Uzasadnienie decyzji powinno odpowiadać wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło