II SA/Wa 1557/24
WyrokWSA w Warszawie2025-06-26
Skład orzekający: Andrzej Kołodziej, Joanna Kube, Anna Pośpiech-Kłak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba niebędąca funkcjonariuszem Policji, emerytem policyjnym ani rencistą policyjnym, która zamieszkiwała w lokalu przydzielonym zmarłemu funkcjonariuszowi Policji, posiada tytuł prawny do tego lokalu, który wyłącza zastosowanie administracyjnego trybu opróżnienia lokalu na podstawie ustawy o Policji?Ratio decidendi
Osoba, która nie jest funkcjonariuszem Policji, emerytem policyjnym ani rencistą policyjnym, nie nabywa samoistnego tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji Policji, nawet jeśli zamieszkiwała w nim zmarłego funkcjonariusza. Jej uprawnienie do zamieszkiwania jest pochodne i wygasa wraz ze śmiercią funkcjonariusza, chyba że spełnia warunki do uzyskania samoistnego tytułu prawnego na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym. W takim przypadku zastosowanie znajduje administracyjny tryb opróżnienia lokalu na podstawie ustawy o Policji, a przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące wstąpienia w stosunek najmu nie mają zastosowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi W. C. na decyzję Komendanta Głównego Policji utrzymującą w mocy decyzję nakazującą opróżnienie lokalu mieszkalnego. Lokal ten był pierwotnie przydzielony ojcu skarżącego, zmarłemu funkcjonariuszowi Policji. Skarżący twierdził, że wstąpił w stosunek najmu po swojej matce na podstawie art. 691 K.c., a lokal stanowi własność Gminy i podlega przepisom Kodeksu cywilnego oraz ustawy o ochronie praw lokatorów. Organy Policji uznały, że skarżący nie posiada tytułu prawnego do lokalu, ponieważ nie jest funkcjonariuszem, emerytem ani rencistą policyjnym, a przepisy ustawy o Policji wyłączają zastosowanie przepisów cywilnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia i przekazania lokalu mieszkalnego oddala skargę
UZASADNIENIE Komendant Główny Policji decyzją z [...] lipca 2024 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572); zwanej dalej K.p.a., art. 6a, art. 95 ust. 3 pkt 3 i ust. 4 oraz art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2024 r. poz. 145), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] kwietnia 2024 r. nr [...] nakazującej W. C. opróżnienie i przekazanie z osób i rzeczy lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że powyżej podany lokal mieszkalny znajduje się w budynku stanowiącym własność Gminy [...] i pozostaje w dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. Zostało ono przydzielone decyzją ówczesnego [...] Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w [...] z [...] lutego 1966 r. nr [...] E. C. - ojcu W. C.. Do zamieszkiwania w nim byli uprawnieni: A. C. - żona i W. C. - syn.
Zgodnie z art. 90 ustawy o Policji na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów. Dysponowanie lokalem jest specyficznym pojęciem prawnym, różnym od własności, czy posiadania, czy innego stanu władania prawem. Jest oderwane zwłaszcza od własności. Zatem organy Policji mogą dysponować lokalami, których właścicielami nie są. Dysponowanie lokalem przez organy Policji nie musi wynikać z obowiązujących norm prawnych. Prawo do jego dysponowania jest bowiem przesłanka faktyczną i ma charakter niezależny od prawa własności danego lokalu.
W związku z powyższym organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie bezsporne jest, iż lokal mieszkalny pozostaje w dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], co potwierdza: ww. decyzja o przydziale, umowa najmu oraz pismo z [...] kwietnia 2024 r., w którym Gmina Miejska [...] potwierdziła, że omawiany lokal mieszkalny pozostaje w dalszym ciągu w dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...].
Stosownie do treści art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90, przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby – bez tytułu prawnego.
W myśl art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 172), do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, do lokali będących w dyspozycji jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz do lokali pozostających i przekazanych do dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji Wywiadu, Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego lub Szefa Służby Wywiadu Wojskowego, przepisy ustawy stosuje się, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zasady przydziału i opróżniania lokali mieszkalnych pozostających w dyspozycji organów resortowych, mają charakter przepisów odrębnych od przepisów powołanej wyżej ustawy, bowiem przepis art. 95 ust. 2 i 3 ustawy o Policji wprowadził administracyjny tryb opróżniania lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów. Przepisy te w sposób odrębny, uzasadniony potrzebami służby, regulują powstanie uprawienia do zajmowania lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Policji oraz kwestie związane z opróżnieniem takiego lokalu. Tytuł prawny do lokalu mieszkalnego może otrzymać tylko i wyłącznie funkcjonariusz Policji. Osoby wymienione w art. 89 ustawy o Policji, które uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego policjantowi - nie posiadają samodzielnego tytułu prawnego do tego rodzaju lokalu. Dlatego też ich uprawnienie do zamieszkiwania w lokalu wywodzi się z tytułu prawnego jaki posiada policjant, zatem wygasa ono z chwilą śmierci funkcjonariusza.
Z art. 88 ustawy o Policji wynika, że prawo do lokalu mieszkalnego przysługuje policjantowi w służbie stałej. Według art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723); zwanej dalej ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) prawo takie przysługuje także emerytom i rencistom policyjnym. Oznacza to, że gdyby strona postępowania była uprawniona do emerytury lub renty policyjnej, przysługiwałoby jej w dalszym ciągu prawo do lokalu mieszkalnego po zmarłym funkcjonariuszu Policji. Żadnego jednak z tych warunków strona nie spełniła, przez co utraciła prawo do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, wobec wygaśnięcia tego prawa.
Komendant Główny Policji zaznaczył, że lokale, o których mowa w art. 90 ustawy o Policji, służą realizacji prawa policjanta w służbie stałej do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych (art. 88 ust. 1 ustawy o Policji). Natomiast przepis art. 89 ustawy o Policji wymienia członków rodziny policjanta, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, pozostających z policjantem we wspólnym gospodarstwie domowym. W drodze decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego to jedynie policjant uzyskuje tytuł prawny do lokalu, natomiast członkowie jego rodziny wymienieni w decyzji własnego tytułu prawnego nie uzyskują.
Skoro zatem W. C. nie był i nie jest funkcjonariuszem Policji, ani też emerytem lub rencistą policyjnym oraz nie posiada uprawnień do policyjnej renty rodzinnej, to nie zalicza się do grupy osób, które posiadają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji Policji, które wcześniej posiadał zmarły funkcjonariusz Policji. W. C. jest obecnie osobą nieuprawnioną do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...], zajmuje go bez tytułu prawnego, a w świetle przepisów ustawy o Policji i ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) obowiązany jest do opróżnienia tego lokalu i wydania go Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w [...]. Choć ogólne przepisy regulują możliwość uzyskania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego na drodze wstąpienia w stosunek najmu (art. 691 K.c.), to nie dotyczy to lokali mieszkalnych znajdujących się w zasobach Policji. Przepisy odrębne, które zostały wyżej przywołane, kwestie uprawnień do takich lokali i zasad ich opróżniania regulują w sposób zupełny oraz odmienny, przewidując w tym zakresie tryb administracyjny, nie zaś cywilnoprawny.
W ocenie organu odwoławczego Komendant Wojewódzki Policji w [...] prawidłowo ustalił, że została spełniona przesłanka z art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, co obligowało do wydania decyzji o opróżnieniu i wydaniu przez strony zajmowanego przez nie lokalu mieszkalnego znajdującego się w zasobach Policji. Organ nie działa w takim przypadku w ramach uznania administracyjnego, lecz związany jest dyspozycją powołanego przepisu i w sytuacji stwierdzenia zajmowania lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji Policji przez osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego, obowiązany jest wydać decyzję o jego opróżnieniu i od takiego rozstrzygnięcia nie może go zwolnić prawidłowe stosowanie zasady uwzględniania interesu społecznego lub słusznego interesu obywateli.
Ponadto zwrócił uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 listopada 2017 r., sygn. akt SK 29/16, opubl. W OTK-A 2017/75, w którym na pytanie o to, czy art. 90 w związku z art. 95 ust. 3 pkt 3, w związku z art. 95 ust. 4, w związku z art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, w związku z art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 150) w zakresie, w jakim nakazują w drodze decyzji administracyjnej opróżnienie lokalu mieszkalnego znajdującego się w chwili jej wydania w dyspozycji organu podległego Ministrowi Spraw Wewnętrznych ze wszystkich zamieszkujących w nim, innych niż policjant czy też członek jego rodziny, osób, w tym osób małoletnich w sytuacji, gdy osobom, które zajmują tenże lokal bez tytułu prawnego, nie został wskazany lokal, do którego miałoby nastąpić przekwaterowanie, nawet tymczasowy, a nie są one w stanie we własnym zakresie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych, a decyzja o opróżnieniu w zakresie legalności podlega kognicji sądów administracyjnych, z art. 30, art. 71 ust. 1 oraz art. 75 ust. 1 Konstytucji orzekł w ten sposób, że art. 90 w związku z art. 95 ust. 3 pkt 3, w związku z art. 95 ust. 4, w związku z art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r. poz. 2067), w związku z art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1610 oraz z 2017 r., poz. 1442 i 1529) są zgodne z art. 30, art. 71 ust. 1 oraz art. 75 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyjaśnił, że w powołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ustawa o Policji nie nakłada na organy wydające decyzję, z których wynika obowiązek opróżnienia lokalu mieszkalnego, obowiązku badania w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, czy osoby zobowiązane do opróżnienia lokalu będą w stanie samodzielnie zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe. Obowiązek zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych gospodarstw o niskich dochodach należy do gmin, a nie do organów administracji publicznej realizujących zadania publiczne w zakresie swojej właściwości.
Komendant podkreślił, że niniejsza decyzja nie stanowi tytułu wykonawczego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479).
Podał, że regulacje rozdziału 8 ustawy o Policji "Mieszkania funkcjonariuszy Policji" mają służyć zapewnieniu prawa do lokalu mieszkalnego policjantowi i członkom jego rodziny. Nie jest natomiast powinnością organów Policji zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych obywatelom niezwiązanym z resortem. To na organach gminy spoczywa obowiązek zabezpieczania tych potrzeb jej mieszkańcom. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r., zadaniem organów samorządu terytorialnego jest tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej.
Wskazał także na przepis art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r., zgodnie z którym do zadań własnych gminy należy zapewnienie lokalu socjalnego lub zamiennego, a także zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach. W razie braku dostarczenia lokalu socjalnego przez gminę, właściwą ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu, strony mogą wystąpić do sądu cywilnego z powództwem o ustalenie uprawnienia do zawarcia z gminą umowy o najem lokalu socjalnego, o ile spełniają przesłanki z art. 14 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. Ponadto strona ma możliwość ubiegania się o przyznanie uprawnień do pomieszczenia tymczasowego, o którym mowa w rozdziale 4a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r.
Odnosząc się zaś do zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w aktach sprawy znajduje się decyzja o przydziale lokalu mieszkalnego oraz umowa najmu przedmiotowego lokalu, które w dalszym ciągu pozostają w obiegu prawnym i stanowią dowód tego, że przedmiotowy lokal znajduje się w dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...].
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. C., zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zakwestionował decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] lipca 2024 r. nr [...] wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności w całości.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:
1. art. 76 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu za dowód w sprawie załącznika do pisma [...] w [...] z [...] kwietnia 2022 r. w sytuacji, w której załącznik ten, jak również pismo, nie jest dokumentem w rozumieniu ww. przepisu i jako taki nie powinien stanowić dowodu na okoliczność pozostawania lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w [...] w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów,
2. art. 90 ustawy o Policji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz nieprawidłowe uznanie, iż lokal mieszkalny przy ul. [...] w [...] pozostaje w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów,
3. art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wydaniu decyzji administracyjnej wzywającej do opróżnienia lokalu w stosunku do osoby, której przysługuje tytuł prawny do tego lokalu,
4. art. 105 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie,
5. art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji, pomimo jej wydania z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy.
Pełnomocnik skarżącego wskazał, że pismo, a w szczególności załącznik, nie stanowią dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 K.p.a. i jako takie nie powinny stanowić dowodu w sprawie. Także decyzja o przydziale lokalu mieszkalnego jest wcześniejsza od późniejszej umowy najmu. Poza tym w aktach znajduje się jedynie nieuwierzytelniona kopia takiej decyzji, a nie jej oryginał, zatem brak jest dowodu z dokumentu.
Zaznaczył, że W. C. mieszkał w przedmiotowym lokalu razem z ojcem i matką do chwili ich śmierci z tym, że matka zmarła kilka lat później po ojcu ([...] maja 2019 r.). A. C. wstąpiła w stosunek najmu po swoim mężu po jego śmierci, a następnie po jej śmierci w stosunek najmu wstąpił W. C., na podstawie art. 691 K.c., zgodnie z którym w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą, przy czym osoby te wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci. Ponadto w aktach sprawy znajduje się późniejszy niż przydział lokalu z 1966 r. dokument, czyli "Stwierdzenie przedmiotu i warunków najmu - umowa o najem lokalu mieszkalnego" stwierdzający, że lokal stanowi własność Gminy Miejskiej [...] i wchodzi w skład gminnego zasobu mieszkaniowego. Ta umowa stanowi dokument i dowód w sprawie w rozumieniu przepisów K.p.a. Jest to zatem cywilnoprawna umowa najmu lokalu mieszkalnego.
W ocenie pełnomocnika tytuł prawny skarżącego do przedmiotowego lokalu wywodzi się z uprzedniego tytułu prawnego lokalu jego matki, a nie ojca, i tym samym podlega on ochronie na podstawie przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów. Lokal ten, w świetle zgromadzonych w sprawie dowodów, nie pozostaje w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, a tym samym nie podlega reżimowi art. 90 ustawy o Policji, a przepisom K.c. i ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie kodeksu cywilnego. Niezależnie od tego skarżący tytuł prawny do przedmiotowego lokalu nabył na podstawie przepisów K.c. po swojej matce i tym samym również z tego względu administracyjny tryb jest w jego wypadku wyłączony.
W związku z powyższym w niniejszej sprawie właściwe jest postępowanie cywilne, a nie administracyjne, co powoduje, że powinien mieć zastosowanie art. 105 § 1 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne są powołane do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935); zwanej dalej: "P.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 P.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji stanowi dyspozycję do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90, przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby – bez tytułu prawnego. Zgodnie z art. 90 powołanej ustawy na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów. Decyzja podejmowana w trybie art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy ma charakter związany, co oznacza, że w sytuacji wystąpienia określonej w tej normie przesłanki polegającej na zajmowaniu przez daną osobę lokalu, o którym mowa w art. 90 ustawy o Policji, bez tytułu prawnego, organ Policji jest zobligowany do wydania rozstrzygnięcia nakazującego jej opróżnienie tego mieszkania. W sprawach, w których wprowadzona jest instytucja decyzji związanej, nie ma podstaw do stosowania luzu decyzyjnego ze względu na jednoznaczne oznaczenie sposobu rozstrzygnięcia przez ustawodawcę. Nie jest obowiązkiem organów Policji zabezpieczanie potrzeb mieszkaniowych obywatelom niezwiązanym z resortem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 kwietnia 2016 r., sygn. I OSK 2887/14, LEX nr 2111053).
Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący posiadał jakikolwiek tytuł prawny uprawniający do zajmowania lokalu mieszkalnego, na co słusznie zwrócił uwagę organ. Pojęcie tytułu prawnego do lokalu należy przy tym rozumieć z uwzględnieniem przepisów ustawy o Policji. Tytułem prawnym do lokalu będzie decyzja o jego przydziale, a nie umowa najmu, czy też okoliczność zameldowania w lokalu. Zgodnie bowiem z art. 97 ust. 5 ustawy o Policji przydział i opróżnianie mieszkań oraz załatwianie spraw, o których mowa w art. 91, art. 92, art. 94 i art. 96 ust. 2-4, następuje w formie decyzji administracyjnej. Oznacza to, że kluczowe znaczenie w świetle ustawy o Policji ma decyzja o przydziale lokalu. Jej brak świadczy o tym, że osoba zajmująca lokal nie posiada tytułu prawnego do jego zajmowania w rozumieniu powołanego art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji. Status zajmowanego przez skarżącego lokalu, a więc lokalu pozostającego w dyspozycji Policji, przesądza również o tym, że do lokalu takiego nie mają zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego, w tym art. 691 § 1 K.c. Lokale, o których mowa w art. 90 ustawy o Policji, służą realizacji prawa policjanta w służbie stałej do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych, jak stanowi art. 88 ust. 1 ustawy o Policji. Natomiast przepis art. 89 tej ustawy wymienia członków rodziny policjanta, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, pozostających z policjantem we wspólnym gospodarstwie domowym. Zatem w drodze decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego to jedynie policjant uzyskiwał (uprzednio milicjant) i uzyskuje tytuł prawny do lokalu, natomiast członkowie jego rodziny, wymienieni w decyzji, własnego tytułu prawnego nie uzyskują. Posiadają oni wyłącznie uprawnienie pochodne do tytułu prawnego funkcjonariusza, w postaci prawa do zamieszkiwania w lokalu. Wyjątkowo samoistny tytuł prawny do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych organów może uzyskać członek rodziny zmarłego funkcjonariusza, emeryta lub rencisty policyjnego. Przewiduje to przepis art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), który stanowi w ust. 1, że funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty, mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji odpowiednio ministra właściwego do spraw wewnętrznych, (...) w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy. Natomiast ust. 2 stanowi, że prawo do lokalu mieszkalnego, określone w ust. 1, przysługuje również członkom rodzin uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszu, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, oraz po zmarłych emerytach i rencistach. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący nie jest funkcjonariuszem Policji, emerytem policyjnym (milicyjnym) lub osobą uprawnioną do renty rodzinnej po zmarłym E. C.. Nie może zatem uzyskać tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu. Nie może go uzyskać także w oparciu o przepis art. 691 K.c. (wstąpienie w stosunek najmu). Przepis ten nie ma bowiem zastosowania w sprawach dotyczących mieszkań, o których mowa w art. 90 ustawy o Policji. Problematyka ta wykracza bowiem poza zakres sprawy, której przedmiotem jest decyzja o opróżnieniu lokalu, wydana na podstawie przepisów ustawy o Policji, które nie nakładają na organy obowiązku badania sytuacji życiowej oraz możliwości samodzielnego zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych przez osoby zobowiązane do wykwaterowania. Jak słusznie wyjaśnił Komendant Główny Policji w zaskarżonej decyzji przepis art. 90 ustawy o Policji stanowi, że na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, nie wiążąc owej dyspozycji z konkretną jednostką. Dysponowanie lokalem jest specyficznym pojęciem prawnym, różnym od własności, czy posiadania, lub też innej formy władania. Jest oderwane zwłaszcza od własności. Zatem organy Policji mogą dysponować lokalami, którymi nie są właścicielami. Dysponowanie lokalem przez organy Policji nie musi wynikać z obowiązujących norm prawnych. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na wyrok Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2001 r., sygn. akt I CKN 683/00, w którym stwierdzono, że lokalem będącym w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych w rozumieniu art. 90 ustawy o Policji jest lokal, co do którego decyzja o jego przydziale lub o jego opróżnieniu należy do kompetencji jednostek podległych temu organowi, a to oznacza, że dysponowanie lokalem związane jest z prawem organu Policji do decydowania o jego przydziale bądź opróżnieniu. Jak wynika z trafnych ustaleń poczynionych w sprawie, lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w [...], pozostaje w zasobach i dyspozycji organów Policji, co wynika z decyzji ówczesnego [...] Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w [...] z [...] lutego 1966 r. nr [...] o przydziale lokalu mieszkalnego, umowa najmu oraz pisma Zarządu Budynków Komunalnych w [...] z [...] kwietnia 2022 r., w którym Gmina Miejska [...] potwierdziła, że omawiany lokal mieszkalny pozostaje w dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. Podkreślić należy, że obowiązujące przepisy nie wymagają dysponowania lokalem przez konkretną jednostkę organizacyjną Policji, bo w art. 90 ustawy o Policji stanowi się, iż na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów (tak m.in. Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z 21 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 653/20, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Ponadto w wyroku z 18 października 2017 r., sygn. akt K 27/15 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 144 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 i 1475); zwanej dalej "u.p.e.a.", w zakresie, w jakim odnosi się do egzekucji z nieruchomości lub lokalu (pomieszczenia) służących zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych zobowiązanego, jest niezgodny z art. 30, art. 71 ust. 1 i art. 75 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że nie zawiera regulacji gwarantujących minimalną ochronę przed bezdomnością osobom, które nie są w stanie we własnym zakresie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że konsekwencją wyroku o sygn. akt K 27/15 jest utrata mocy obowiązującej art. 144 u.p.e.a. w zakresie, w jakim odnosi się do przeprowadzenia eksmisji "na bruk" z lokali mieszkalnych osób, które nie są w stanie we własnym zakresie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych. Wyrok ten nie dotyczył zatem przepisów ustawy o Policji, na podstawie których została wydana zaskarżona decyzja.
Z kolei w wyroku o sygn. akt SK 29/16 z 15 listopada 2017 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 2174), na który powołał się także organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu, Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę na szczególny status mieszkań służbowych przydzielanych policjantom. Wskazał, że przepisy dotyczące wygaśnięcia prawa do lokalu i opróżnienia go są ściśle powiązane z samym prawem do lokalu, jakie przysługuje funkcjonariuszowi pozostającemu w służbie stałej. Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku orzekł, że art. 90 w związku z art. 95 ust. 3 pkt 3, w związku z art. 95 ust. 4, w związku z art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r. poz. 2067), w związku z art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1610 oraz z 2017 r. poz. 1442 i 1529) są zgodne z art. 30, art. 71 ust. 1 oraz art. 75 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W związku z powyższym organy Policji prawidłowo zastosowały przepis art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, zgodnie z którym skarżący jest zobowiązany do opróżnienia lokalu. Organy należycie uzasadniły wydane decyzje, co świadczy o bezzasadności zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło