II SA/Wa 156/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska, Olga Żurawska – Matusiak (spr.), Protokolant Beata Gibzińska, st. asyst. sędz., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2012 r. sprawy ze skargi P. R. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1) oddala skargę w części dotyczącej zdolności do zawodowej służby wojskowej, 2) odrzuca skargę w pozostałym zakresie P. R. (dalej jako skarżący) wniósł skargę na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej nr [...] z [...] listopada 2011 r., które wydane zostało na skutek rozpatrzenia odwołania od orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] nr [...] z [...] września 2011 r. Do wydania powyższego orzeczenia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżący w czasie pełnienia służby wojskowej jako szeregowy zawodowy [...] marca 2009 r. doznał urazu - złamania [...] z przemieszczeniem odłamów i z tego powodu odbył leczenie operacyjne w [...] Wojskowym Szpitalu Klinicznym [...] . Wypadek nie pozostawał w związku ze służbą wojskową. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] , w której skarżący pełnił służbę wojskową, skierował skarżącego do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] w celu określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej. Na mocy orzeczenia nr [...] z [...] września 2009 r., wydanego przez tę komisję, skarżący uznany został za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej - kategoria N i zaliczony do trzeciej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia. Jednocześnie komisja zaleciła termin badania kontrolnego inwalidy we wrześniu 2010 r. Badanie kontrolne skarżący odbył w Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] i na mocy orzeczenia nr [...] uznany został za zdolnego do zawodowej służby wojskowej - kategoria Z. Nie zgadzając się z tym orzeczeniem, skarżący złożył odwołanie do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] , gdzie odbył ponowną konsultację ortopedyczną, w wyniku której Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] uchyliła zaskarżone orzeczenie, wydając orzeczenie nr [...] z [...] listopada 2010 r., w którym poleciła Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] przeprowadzenie nowego postępowania orzeczniczego i wydanie stosownego orzeczenia. Zgodnie z zaleceniami Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] [...] grudnia 2010 r. wydała nowe orzeczenie nr [...] , w którym uznała skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej – kategoria N i zaliczyła do trzeciej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, wyznaczając jednocześnie termin badania kontrolnego we wrześniu 2011 r. W terminie tym po przeprowadzeniu badania kontrolnego, w tym po wykonaniu konsultacji specjalistycznej – ortopedycznej, Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] wydała w orzeczenie nr [...] z [...] września 2011 r., w którym wskazała jako rozpoznanie wygojone złamanie [...] leczone operacyjnie upośledzające sprawność ruchową - § 75 pkt 3, nieznaczne upośledzenie rozróżniania barw - § 14 pkt 5 oraz skrzywienie przegrody nosa - § 26 pkt 3 i uznała skarżącego za zdolnego do zawodowej służby wojskowej – kategoria Z. W uzasadnieniu tego orzeczenia podano, że istniejące upośledzenie sprawności ruchowej nie spełnia kryteriów dalszego inwalidztwa. Nie zgadzając się z tym orzeczeniem, skarżący złożył odwołanie do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] . W odwołaniu tym podał, że przebyte złamane [...] nie jest w pełni sprawne, co znacznie utrudnia sprawność ruchową, a zatem powrót do zawodowej służby wojskowej nie jest możliwy. W toku postępowania odwoławczego Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] wezwała skarżącego i przeprowadziła ponowną konsultację ortopedyczną. Lekarz ortopeda rozpoznał przebyte wygojone złamanie [...] , leczone operacyjnie bez istotnego upośledzenia lokomocji i deformacji pourazowej z ograniczeniem zgięcia podeszwowego w stawie skokowym prawym i podmiotowym zespołem bólowym, potwierdzając swoim badaniem opinię i wynik badania przeprowadzonego przez ortopedę w Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] . Badający lekarze dla potrzeb orzecznictwa w TWKL w [...] jak i w RWKL w [...] w badaniach klinicznych skarżącego nie stwierdzili, aby następstwa złamania [...] - stopień zaawansowania schorzenia, sięgały granic inwalidztwa, dlatego też Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska wskazanym na wstępie orzeczeniem uznała skarżącego za zdolnego do zawodowej służby wojskowej i utrzymała w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] . W skarżonym orzeczeniu organ wskazał, że jak wynika z wywiadu i badania skarżącego odbytego w Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] jest on sprawny ruchowo, porusza się energicznie i szybko, bez jakichkolwiek objawów ograniczenia przy chodzeniu. W wywiadzie podaje, że pracuje zawodowo jako kierowca samochodów ciężarowych, pracował także na budowie. W dalszej kolejności organ zwrócił uwagę, że badania kontrolne inwalidów odbywają się po to aby można było ocenić: ← czy naruszenie sprawności organizmu uzasadniające uznanie żołnierza za całkowicie niezdolnego do zawodowej służby wojskowej nadal istniej; ← czy inwalidztwo nadal istnieje i do której grupy inwalidów zalicza się badanego. Odnosząc się do powyższego organ uznał, że zaliczenie skarżącego do trzeciej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia w 2010 r., orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] nr [...] z [...] grudnia 2010 r., nie nosi cech trwałości. W skardze na powyższe orzeczenie, P. R. wnosił o jego uchylenie i zasądzenie kosztów, zarzucając naruszenie przepisów postępowania związanych z postępowaniem dowodowym, w szczególności ustalenie, że jego schorzenie nie wpływa bezpośrednio na jego zdolność do służby wojskowej. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że złamanie którego doznał powoduje ograniczenia w sprawności ruchowej i znajduje swoje odbicie w codziennym życiu. W związku z tym wyraził zdziwienie, że został uznany za zdolnego do służby wojskowej, której specyfika wymaga wysokiej sprawności fizycznej i braku jakichkolwiek przeciwwskazań zdrowotnych. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] wniosła o jej oddalenie, uznając, że zarzuty skargi są chybione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z [...] listopada 2011 r., utrzymujące w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] września 2011 r. w zakresie dotyczącym określenia inwalidztwa oraz związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), bowiem sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia w tym zakresie nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w tezach wyroku z 9 marca 2005 r., sygn. OSK 1203/04 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy. Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej. Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Podstawę takich orzeczeń stanowią w obecnym stanie prawnym przepisy ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), ustawa z 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 ze zm.), ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2003 r. Nr 83, poz. 760 ze zm.), czy wreszcie ustawa z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.). Te orzeczenia poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. Dzieje się tak dlatego, że decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są nie przez wojskowe komisje lekarskie, lecz przez inne organy (wojskowy organ emerytalny lub ZUS). Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają natomiast wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Biorąc zatem pod uwagę te dwa reżimy prawne wskazać należy, iż od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia schorzeń danej osoby oraz ich związku ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Potwierdzeniem powyższego stanowiska jest utrwalony w orzecznictwie administracyjnym pogląd, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową (vide: uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99, OSNP 2000/5/167). Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/00 (ONSA 2001/2/47) w odniesieniu do orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i związku ze służbą wojskową stwierdzonych schorzeń dla m. in. celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), stwierdzając, że w tych sprawach skarga nie przysługuje. Na tle przytoczonego stanu prawnego stanowisko to jest nadal aktualne, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z 9 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1203/04. W niniejszej sprawie, skarżący został pouczony w skarżonym orzeczeniu, że skarga nie przysługuje w zakresie ustalenia grupy inwalidztwa i jego związku lub braku związku ze służbą wojskową oraz związku lub braku związku chorób i schorzeń ze służbą wojskową, lecz mimo tego pouczenia zaskarżył w całości orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej, a więc także w zakresie dotyczącym określenia grupy inwalidztwa oraz ustalenia związku schorzenia ze służbą wojskową. Na tę kategorię orzeczeń Komisji, jak już wyżej wskazano, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje, a zatem Sąd stwierdził niedopuszczalność skargi w tym zakresie. Uznając natomiast za dopuszczalną skargę na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] w zakresie dotyczącym określenia zdolności do służby wojskowej, Sąd stwierdził, że skarga w tej części nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z [...] września 2011 r. nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Podkreślić przy tym należy, iż kontrola sądowa sprowadza się w zasadzie jedynie do oceny zaskarżonego orzeczenia we wspomnianym zakresie pod względem formalnym. Sąd nie znajduje bowiem podstaw do kwestionowania dokonanego przez komisję rozpoznania oraz stwierdzonych schorzeń prowadzących do ustalenia kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej. Tym samym nie mogą odnieść zamierzonego skutku zarzuty skargi odnoszące się do nieprawidłowego – zdaniem skarżącego – ustalenia, że jego schorzenia nie wpływają na jego zdolność do służby wojskowej. W niniejszej sprawie do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] skierował skarżącego – zwolnionego z czynnej służby wojskowej – Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] , a więc organ właściwy, co wynika z przepisu art. 21 ust. 2 ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.). Ponadto komisja ta była właściwa miejscowo i rzeczowo w myśl § 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzeczenia o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 12, poz. 75), zaś swoje orzeczenie wydała na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, które dotyczą stanu zdrowia skarżącego, w tym dokumentów przez niego dostarczonych. Komisja orzekała w składzie trzech oficerów lekarzy (§ 26 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 10 stycznia 2006 r.). Również Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] , działająca w składzie trzech oficerów – lekarzy, była właściwa i orzekła zgodnie z wymogami § 31 ust. 1 ww. rozporządzenia, wykorzystując całość dokumentacji orzeczniczo – lekarskiej, zaś swoje orzeczenie wyczerpująco uzasadniła. Rozpoznane u skarżącego w orzeczeniach komisji lekarskich obu instancji schorzenia, poparte opinią lekarza ortopedy z [...] listopada 2011 r., określone w § 75 pkt 3 oraz w § 14 pkt 5 i § 26 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80), dawały niewątpliwie podstawę do zaliczenia skarżącego do kategorii Z – zdolny do zawodowej służby wojskowej. Dla wskazanych wyżej jednostek chorobowych przewidziano jedynie taką kategorię zdolności do służby wojskowej. W tym kontekście całkowicie chybione są podnoszone w skardze zarzuty dotyczące wydania orzeczeń bez dokładnego przeprowadzenia postępowania administracyjnego. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżone orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z [...] września 2011 r., w zakresie orzekającym o zdolności skarżącego do służby wojskowej, odpowiadają prawu. Z tych też powodów, Sąd oddalił skargę na zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej zdolności do zawodowej służby wojskowej. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.