II SA/Wa 1564/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Sędziowie WSA Anna Mierzejewska Eugeniusz Wasilewski (spr.) Protokolant Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2005 r. sprawy ze skargi J.D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu wniosku J.D. o przyznanie renty rodzinnej po zmarłym ojcu w drodze wyjątku, decyzją z dnia [...] maja 2005 r., odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: ” jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, ” nie spełnia warunków do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, ” nie może podjąć pracy zawodowej ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, ” nie ma niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa wyżej, powinny być spełnione łącznie, a brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia. Prezes ZUS wyjaśnił, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności bada się uprawnienia, jakie przysługiwałyby osobie zmarłej. Również szczególna okoliczność, o której mowa w art. 83 ustawy odnosi się do osoby zmarłej. Z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że ojciec wnioskodawczyni na przestrzeni 56 lat życia posiadał wprawdzie okres ubezpieczenia wynoszący 28 lat i 23 dni, jednak w 10-leciu przed zgonem (nagłym) tylko 3 lata 6 miesięcy i 23 dni. Ostatnio udowodniony okres ubezpieczenia przypada na dzień 15 kwietnia 1999 r. i od tej daty do orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy, przez okres 5 lat 5 miesięcy i 23 dni, nie został wykazany jakikolwiek okres zatrudnienia poparty opłacaniem składki na ubezpieczenie społeczne. W ocenie organu, nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające podjęcie zatrudnienia i kontynuowanie ubezpieczenia. Powyższa decyzja została doręczona wnioskodawczyni w dniu 13 maja 2005 r., zaś w dniu 8 czerwca 2005 r. złożyła ona wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., utrzymał w mocy swoją decyzję odmawiającą przyznania świadczenia, nie znajdując nowych okoliczności mających wpływ na zmianę rozstrzygnięcia. Na powyższą decyzję J.D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc, iż została pokrzywdzona przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który odmówił jej prawa do renty po zmarłym ojcu, została też pozbawiona świadczenia alimentacyjnego otrzymywanego z Funduszu Alimentacyjnego. Wskazała też na swoją trudną sytuację materialną. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podniósł też, iż skarżąca jest pełnoletnią studentką zdolną do pracy, co wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia skierowanego wyłącznie dla osób całkowicie niezdolnych do pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja jest dotknięta kwalifikowaną wadą rażącego naruszenia prawa skutkującą stwierdzeniem jej nieważności. Decyzja odmawiająca przyznania świadczenia w drodze wyjątku została skarżącej doręczona w dniu 13 maja 2005 r. i zgodnie z zawartym w niej pouczeniem, strona niezadowolona z rozstrzygnięcia mogła zwrócić się do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zainteresowana wniosła 8 czerwca 2005 r. (data stempla pocztowego), a zatem po upływie 14-dniowego terminu zakreślonego przepisem art. 129 § 2 kpa. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest więc zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie tego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem badać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Wniesienie odwołania po terminie może prowadzić do wystąpienia dwojakiego rodzaju skutków procesowych, a mianowicie: ” jeżeli wnoszący odwołanie nie zwrócił się równocześnie o przywrócenie terminu (art. 134 kpa), wówczas organ odwoławczy jest obowiązany wydać postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, ” jeżeli ze spóźnionym odwołaniem został złożony wniosek o przywrócenie terminu (art. 58 § 2 kpa), wówczas organ odwoławczy obowiązany jest wydać postanowienie w sprawie z wniosku o przywrócenie terminu (art. 59 § 1 kpa). Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta z ochrony trwałości (art. 16 § 1 kpa). Stwierdzając nieważność zaskarżonej decyzji, Sąd nie odnosił się do kwestii będących przedmiotem skargi. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.