II SA/Wa 1565/07

II SA/Wa 1565/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 10 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Asesor WSA Jarosław Trelka (spr.) Protokolant Łukasz Mazur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi E. R. przedstawicielki ustawowej małoletnich K., E. i E. R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. II SA/Wa 1565/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] października 2006 r. Prezes ZUS odmówił E. R., reprezentującej małoletnie dzieci K., E. i E. R., renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu dzieci, A. R.. Organ podniósł, że zmarły w dniu 16 kwietnia 2006 r. ojciec dzieci przez 46 lat życia wykazał jedynie 16 lat zatrudnienia, przy czym w okresie 10 lat przed śmiercią – jedynie 1 rok 1 miesiąc i 19 dni. W latach 1997 – 2004 zmarły w ogóle nie pracował, a wobec zmarłego nie orzeczono niezdolności do pracy, nie istniały też inne przeszkody w zatrudnieniu. Szczególną okolicznością braku nabycia uprawnień do świadczenia w zwykłym trybie nie było też podejmowanie przez zmarłego nieformalnego zatrudnienia za granicą. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca wskazała na fakt nadużywania alkoholu przez zmarłego męża, jego nagłą chorobę nowotworową i śmierć, swoją bardzo trudną sytuację materialną – wydatki na utrzymanie trójki dzieci, trudności ze znalezieniem pracy. Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. organ utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję i dodatkowo wskazał, że z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS wynika, iż niezdolność zmarłego do pracy powstała dopiero w marcu 2006 r. Nie pozwala to zmienić decyzji odmawiającej świadczenia w drodze wyjątku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z [...] czerwca 2007 r. skarżąca przedstawiła ponownie swoją trudną sytuację materialną, trudności w znalezieniu pracy i utrzymaniu trojga dzieci. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powtórzył swoje stanowisko w sprawie. Ponownie ocenił, że liczne i długotrwałe przerwy w zatrudnieniu zmarłego nie mogą być uzasadnione żadnymi szczególnymi okolicznościami, w tym pracą za granicą bez ubezpieczenia, czy alkoholizmem. Niezdolność do pracy zmarłego powstała dopiero miesiąc przed śmiercią. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana według powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, choć z powodów zupełnie odmiennych, niż podane w jej treści. Zauważyć należy, że organ wydał decyzję w wyniku rozpoznania wniosku o świadczenie wyjątkowe w dniu [...] października 2006 r. Po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wydał kolejną decyzję – nosi ona datę [...] czerwca 2007 r. Tak znaczny okres dzielący wydanie obydwóch decyzji zobowiązywał Sąd do szczególnie starannego przeanalizowania kwestii terminowego wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. I tak, jak wynika z wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, otrzymała ona decyzję z [...] października 2006 r. tego samego dnia. Przyjmując jednak, że mogą istnieć uzasadnione wątpliwości co do otrzymania decyzji administracyjnej w tym samym dniu, w którym została ona wydana, zauważyć należy, że decyzja ta została skarżącej doręczona najpóźniej w dniu 13 grudnia 2006 r. – tą bowiem datą opatrzone jest pismo (interwencja) poseł na Sejm RP, I. A., w którym zwraca się ona do Prezesa ZUS o udzielenie pomocy skarżącej i jej rodzinie. Pismo to wymienia datę i numer decyzji z [...] października 2006 r. Dowodzi to, że najpóźniej tego właśnie dnia, tj. 13 grudnia 2006 r., skarżąca otrzymała decyzję z [...] października 2006 r., skoro zwróciła się do poseł I. A. o pomoc w sprawie podając jej datę i numer decyzji odmownej. Odpowiedź Prezesa ZUS na pismo z 13 grudnia 2006 r. została udzielona pismem z 23 stycznia 2007 r. Następnie do Prezesa ZUS wpłynął wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy (z prezentaty na tym wniosku wynika, że wpłynął on do organu w dniu 19 lutego 2007 r.), ale – co w sprawie istotne – we wniosku tym skarżąca powołuje się na odmowną odpowiedź Prezesa ZUS udzieloną "pani poseł". Wskazuje to, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony najwcześniej 23 stycznia 2007 r., skoro ta data widnieje na odpowiedzi Prezesa ZUS udzielonej poseł I. A., a skarżąca we wniosku powołuje się na tę odpowiedź odmowną. Powyższe prowadzi do logicznej konkluzji, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wynoszącego 14 dni od otrzymania decyzji z [...] października 2006 r. Termin ten upłynął najpóźniej 28 grudnia 2006 r. (14 dni od 13 grudnia 2006 r.). Najpóźniej w tym dniu decyzja z [...] października 2006 r. stała się ostateczna. Wniesienie o ponowne rozpatrzenie sprawy po 23 stycznia 2007 r. było nieskuteczne, a rozpatrzenie tego wniosku skarżącej - niezależnie od jego treści - rażąco naruszyło prawo. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) - jest bowiem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność wniosku, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ obowiązany jest zatem w postępowaniu odwoławczym wstępnie zbadać, czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony w przewidzianym przepisami terminie. Rozpatrzenie wniosku wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 punkt 2 Kpa). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (wyrok NSA z 18 listopada 1999 r., sygn. I SA 330/99, LEX Nr 48749). Warto ponadto zauważyć, że kwestią prawnie obojętną jest w niniejszym postępowaniu przyczyna, dla której skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzja z [...] października 2006 r. zawierała prawidłowe pouczenie, że przysługuje od niej prawo złożenia takiego wniosku w terminie 14 dni. Kwestią otwartą pozostaje, czy skarżąca złoży wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a także w jaki sposób jej ewentualny wniosek o przywrócenie terminu będzie rozpatrzony. W tej sytuacji Sąd nie mógł dokonywać merytorycznej oceny argumentów podniesionych przez skarżącą w skardze. Zaskarżona decyzja jest nieważna, a w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Prezesa ZUS z [...] października 2006 r. Jedynie na marginesie Sąd zauważa, że choroba alkoholowa ojca małoletnich dzieci, nieformalna praca za granicą, nie stanowią szczególnej okoliczności uzasadniającej jego bezczynność zawodową w okresie prawie 9 lat przed śmiercią. Niekwestionowana przez organ trudna sytuacja materialna skarżącej i jej małoletnich dzieci nie są wystarczającą przesłanką przyznania wnioskowanego świadczenia w trybie wyjątkowym. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 punkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 punkt 2 Kpa, Sąd orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 tej ustawy Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.