II SA/Wa 1567/24

WyrokWSA w Warszawie2025-02-19

Skład orzekający: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.)

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postępowanie przed komisjami lekarskimi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego jest postępowaniem administracyjnym w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności czy dopuszczalne jest wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem takiej komisji na podstawie przepisów K.p.a.?
Ratio decidendi
Postępowanie przed komisjami lekarskimi ABW nie jest sprawą administracyjną w rozumieniu K.p.a., a przepisy K.p.a. dotyczące wznowienia postępowania nie mają zastosowania do orzeczeń tych komisji. Specyficzny tryb nadzoru uregulowany w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003 r. stanowi wyłączną podstawę do kwestionowania tych orzeczeń, co uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia na podstawie art. 61a § 1 K.p.a.
Stan faktyczny
Skarżący wniósł o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniami komisji lekarskich ABW, powołując się na uchylenie tych orzeczeń przez Naczelny Sąd Administracyjny w innym postępowaniu. Organy odmówiły wszczęcia postępowania, argumentując, że przepisy K.p.a. dotyczące wznowienia nie mają zastosowania do orzeczeń komisji lekarskich ABW, a właściwy jest tryb nadzoru określony w rozporządzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny utrzymał w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 lutego 2025 r. sprawy ze skargi J.S. na postanowienie Centralnej Komisji Lekarskiej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. J. S. (dalej, jako: skarżący) reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Centralnej Komisji Lekarskiej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (dalej, jako: organ lub CKL) z dnia [...] lipca 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] maja 2023 r. odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem CKL z dnia [...] maja 2015 r. utrzymującym w mocy orzeczenie Regionalnej Komisji Lekarskiej nr [...] Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w [...] (dalej, jako: RKL) z dnia [...] lutego 2015 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że pismem z dnia 4 listopada 2022 r. skarżący wniósł o wznowienie postępowań, które zostały podjęte na podstawie orzeczenia RKL z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] oraz utrzymującego je orzeczenia CKL z dnia [...] maja 2015 r. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał przede wszystkim, iż wyrokiem z dnia 1 lipca 2022 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III OSK 2485/21 ze skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 października 2019 r., o sygn. akt II SA/Wa 1547/19, w sprawie skargi na orzeczenie CKL z [...] maja 2015 r, w przedmiocie ustalenia zdolności do służby, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, a także uchylił ww. orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie RKL z [...] lutego 2015 r., obydwa w części dotyczącej stopnia zdolności do służby. W związku z powyższym skarżący wskazał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Następnie, w piśmie z 15 grudnia 2022 r., RKL poinformowała skarżącego o braku możliwości wznowienia postępowania, a ponadto, odpowiadając na jego wniosek, przekazała kopię orzeczenia z dnia [...] stycznia 2019 r. RKL w dniu [...] maja 2023 r. wydała postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przepisy K.p.a. nie mają zastosowania do procedury orzeczniczej komisji lekarskich ABW, w szczególności nie przewidują nadzwyczajnych środków zaskarżenia jakim jest wznowienie postępowania. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł zażalenie. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2023 r. CKL utrzymała w mocy postanowienie z dnia [...] maja 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia. Na powyższe orzeczenie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 19 marca 2024 r., o sygn. akt II SA/Wa 1774/23 uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Jak podał organ, Sąd w uzasadnieniu ww. wyroku nie zanegował prawidłowości merytorycznej rozstrzygnięcia CKL z dnia [...] czerwca 2023 r. utrzymującego w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] maja 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia, lecz jedynie możliwość jego wydania przez podmiot - pracownika organu administracji w sprawie, w której brał wcześniej udział w wydaniu zaskarżonego postanowienia. Dalej CKL podniosła, że w rozporządzeniu z dnia 15 kwietnia 2003 r. w sprawie oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz. U. z 2014 r. poz. 242, z późn. zm., dalej, jako: rozporządzenie), Prezes Rady Ministrów w sposób kompleksowy uregulował kwestie dotyczące właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich w sprawach orzekania o zdolności fizycznej i psychicznej do służby w ABW, zasad oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w ABW oraz trybu orzekania o zdolności fizycznej i psychicznej do służby w ABW przez komisje lekarskie podległe Szefowi ABW. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych w sprawach dotyczących stosowania tego aktu nie znajdują zastosowania przepisy K.p.a. Postępowanie przed komisjami lekarskimi ABW nie jest sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 K.p.a. Z tych względów nie ma możliwości wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. ani w oparciu o art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. To powoduje również obowiązek organu wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia na postawie art. 61 a § 1 K.p.a. Odpowiadając na zarzut skarżącego dotyczący zastosowania w postanowieniu z dnia [...] maja 2023 r. przepisu art. 61a K.p.a., przy jednoczesnym podkreśleniu, że CKL wskazuje na brak możliwości zastosowania żądanego przez stroną trybu przewidzianego w K.p.a. organ wyjaśnił, że przedmiotowy przepis dotyczy właśnie sytuacji, w których organ, po dokonaniu weryfikacji formalnej stwierdzi, że brak jest podstawy materialne prawnej do rozpoznania żądania w trybie administracyjnym. Poza tym, nawet w przypadku uznania, iż przepisy K.p.a. dotyczące wznowienia postępowania miałyby zastosowanie w przedmiotowej sprawie, czemu organ zaprzeczył, to i tak przedmiotowe postępowanie nie mogłoby zostać wznowione albowiem orzeczenia komisji lekarskich, na które powołuje się skarżący zostały prawomocnie uchylone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2022 r. sygn. akt III OSK 2485/21, obydwa w części dotyczącej stopnia zdolności do służby. Organ wyjaśnił, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową pozwalającą na ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną (niekiedy postanowieniem). Nie jest możliwe wznowienie postępowania w odniesieniu do rozstrzygnięcia wyeliminowanego z obrotu prawnego. Wznowienie postępowania w odniesieniu do nieistniejącej decyzji administracyjnej i podjęcie jakichkolwiek rozstrzygnięć w tak wznowionym postępowaniu stanowiłoby rażące naruszenie norm prawa procesowego tj.: art. 145 § 1 K.p.a., art. 149 K.p.a. oraz art. 151 K.p.a., mogące skutkować koniecznością stwierdzenia nieważności wydanych rozstrzygnięć. Organ dodał, iż aktualnie, wobec uchylenia ww. orzeczeń, RKL prowadzi postępowanie orzecznicze wobec skarżącego, na podstawie przepisów rozporządzenia, celem określenia jego zdolności fizycznej i psychicznej do służby w ABW. Z tym rozstrzygnięciem skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.) przez błędne przyjęcie, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zanegował prawidłowości oceny merytorycznej rozstrzygnięcia CKL z [...] czerwca 2023 r., lecz jedynie odniósł się do konieczności wyłączenia pracownika organu, który brał udział w wydaniu postanowienia w niższej instancji, w sytuacji, gdy, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania przez organ II instancji Sąd uznał, że został naruszony art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz wskazał, iż art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz art. 27 § 1a K.p.a. powinien być interpretowany w ten sposób, że jego zastosowanie dotyczy nie tylko rozstrzygania w toku instancji w tym samym trybie postępowania administracyjnego (co jest oczywiste) lecz także szerzej, rozciąga się również - na tryb nadzwyczajny, wszczęty w tej samej sprawie ujmowanej materialnoprawnie i nakazał przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez CKL uwzględnić przedstawioną w uzasadnieniu ocenę prawną, a jednocześnie uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., gdyż zostało ono wydane z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego - art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a., tym samym Sąd wbrew twierdzeniom organu do zaskarżonych postanowień zastosował przepisy K.p.a. i stwierdził, że wyłączenie pracownika dotyczy nie tylko rozstrzygania w toku instancji, ale rozciąga się na tryb nadzwyczajny wszczęty w tej samej sprawie. Taka ocena prawna przedstawiona przez Sąd daje podstawy do zastosowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., bowiem orzeczenie RKL z [...] stycznia 2019 r. oraz utrzymujące je orzeczenie CKL z dnia [...] marca 2019 r. zostały wydane w oparciu o orzeczenie Regionalnej Komisji Lekarskiej Nr [...] Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. utrzymane w mocy orzeczeniem CKL z dnia [...] maja 2015 r., które zostały uchylone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2022 r. w sprawie o sygn. akt III OSK 2485/21, 2. art. 8 ust. 2 Konstytucji w zw. z art. 2, 7, 30, 32 i 60 Konstytucji przez ich niezastosowanie, przez co CKL nie zastosowała art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., uznając, na podstawie orzecznictwa sądowoadministracyjnego, iż rozporządzenie kompleksowo reguluje zasady oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w ABW, a także tryb orzekania o tej zdolności oraz właściwość i tryb postępowania komisji lekarskich w tych sprawach, dlatego nie może zastosować przepisów kpa. Takie działanie CKL narusza konstytucyjne zasady demokratycznego państwa prawnego, w którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa oraz prawo Skarżącego do dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach z innymi funkcjonariuszami ABW, nie bierze w ochronę godności Skarżącego jak również nie równo traktuje Skarżącego w stosunku do innych funkcjonariuszy ABW, 3. art. 61a K.p.a. przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy wyrokiem z dnia 19 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1774/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie CKL z dnia [...] czerwca 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...] maja 2023 r. odmawiające wznowienia postępowań stosując art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz art. 27 § 1a K.p.a. wskazując, iż przepisy te powinny być interpretowany w ten sposób, że ich zastosowanie dotyczy nie tylko rozstrzygania w toku instancji w tym samym trybie postępowania administracyjnego (co jest oczywiste) lecz także szerzej, rozciąga się również - na tryb nadzwyczajny, wszczęty w tej samej sprawie ujmowanej materialnoprawnie, dlatego uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., gdyż zostało ono wydane z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego powołując się na art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a. stanowiący podstawę wznowienia postępowania, gdy decyzja wydana została przez pracownika podlegającego wyłączeniu, 4. art. 149 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 150 K.p.a. przez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy rozpatrując skargę na postanowienie CKL z dnia [...] czerwca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1774/23 uchylił to postanowienie stosują art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a. i nakazał przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez CKL uwzględnić ocenę prawną art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz art. 27 § 1a K.p.a. wskazując, iż przepisy te powinny być interpretowany w ten sposób, że ich zastosowanie dotyczy nie tylko rozstrzygania w toku instancji w tym samym trybie postępowania administracyjnego (co jest oczywiste) lecz także szerzej, rozciąga się również - na tryb nadzwyczajny, wszczęty w tej samej sprawie, 5. art. 124 § 1 w zw. z art. 7 i art. 8 § 1 K.p.a. przez ich błędne zastosowanie, albowiem postanowienie powinno m.in. zawierać rozstrzygnięcie będące wynikiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy prowadzonej w sposób budzący zaufanie skarżącego do władzy publicznej, kierującej się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, a skoro wniosek z dnia 4 listopada 2022 r. był "o wznowienie postępowań, które zostały podjęte na podstawie orzeczenia Regionalnej Komisji Lekarskiej Nr [...] Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] oraz utrzymującego je orzeczenia Centralnej Komisji Lekarskiej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] maja 2015 r." to organ I i II instancji nie mógł wydać postanowienia odmawiającego "wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem Centralnej Komisji Lekarskiej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] maja 2015 r. utrzymującym w mocy orzeczenie Regionalnej Komisji Lekarskiej Nr [...] Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r." nie tylko dlatego, że skarżący nie o to wnosił, ale przede wszystkim dlatego, iż te orzeczenia zostały wyeliminowane z obrotu prawnego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2022 r. wydanym w sprawie o sygn. akt III OSK 2485/21 ze skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1547/19. Istnieje jednak orzeczenie RKL z dnia [...] stycznia 2019 r. utrzymane w mocy orzeczeniem CKL z dnia [...] marca 2019 r., a w toku postępowania sądowego pełnomocnik organu twierdził, że są inne orzeczenia, czego organ na wniosek skarżącego nie udowodniła, dlatego wniosek z dnia [...] listopada 2022 r. jest "o wznowienie postępowań, które zostały podjęte na podstawie orzeczenia" a nie zakończonego orzeczeniem CKL ABW z dnia [...] maja 2015 r., co może świadczyć, iż organ rozstrzygał w sprawie, którą uchylił Naczelny Sąd Administracyjny, zamiast w sprawie wydania orzeczenia przez RKL z dnia [...] stycznia 2019 r. utrzymanego w mocy orzeczeniem CKL z dnia [...] marca 2019 r., o wznowienie której wnosił Skarżący, Dalej skarżący wniósł - na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. 1. dopuszczenie dowodu z akt sprawy, w której w wyroku z dnia 1 lipca 2022 r. o sygn. III OSK 2485/21 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1547/19 oraz orzeczenie CKL z dnia [...] maja 2015 r. i utrzymane nim w mocy orzeczenie RKL z dnia [...] lutego 2015 r., obydwa w części dotyczącej stopnia zdolności do służby, a po ich dołączeniu przeprowadzenie dowodu z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego na potwierdzenie faktów uchylenia wyroku i orzeczeń oraz motywów ich uchylenia i wydania uchylonych orzeczeń z naruszeniem zasad konstytucyjnych i postanowień zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego, 2. dopuszczenie dowodu z akt sprawy, w której wyrokiem z dnia 3 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 1694/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił rozkaz personalny z dnia [...] sierpnia 2015 r. Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i poprzedzający go rozkaz personalny z [...] maja 2015 r. zwalniający skarżącego ze służby, od którego organ wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, oddaloną wyrokiem z dnia 13 lutego 2024 r. o sygn. akt III OSK 593/23, a po ich dołączeniu przeprowadzenie dowodu z uzasadnień wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na potwierdzenie faktów uchylenia rozkazów zwalniających skarżącego ze służby oraz motywów ich uchylenia i wydania uchylonych rozkazów z naruszeniem zasad konstytucyjnych i postanowień zawartych w ustawie z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu, 3. dopuszczenie dowodu z dokumentów załączonych do pisma z dnia 12 października 2023 r. stanowiącego replikę na odpowiedź na skargę w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1774/23, w której wyrokiem z dnia 19 marca 2024 r. Sąd uchylił postanowienie CKL z dnia [...] czerwca 2023 r. - orzeczenia RKL z dnia [...] lutego 2015 r. utrzymanego w mocy orzeczeniem CKLz dnia [...] maja 2015 r. oraz orzeczenia RKL z dnia [...] stycznia 2019 r. utrzymanego w mocy orzeczeniem CKL z dnia [...] marca 2019 r. w celu ustalenia faktów, że istniej bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy orzeczeniami wydanymi w 2015 r. a w 2019 r., które są od siebie zależne i orzeczenia z 2019 r. zostały wydane w oparciu o orzeczenia z 2015 r., albowiem są kontynuacją orzeczeń z 2015 r. i wydane zostało z uwagi na wskazanie w 2015 r. konieczność przeprowadzenia badań w 2018 r., a także odwołania się w orzeczeniach z 2019 r. do daty istnienia inwalidztwa wskazanego w orzeczeniach z 2015 r. i pogorszenia się stanu zdrowia skarżącego oraz kontynuacji wypłacania renty skarżącemu, tylko z II grupy inwalidztwa. Ponadto, że orzeczenia z 2019 r. zostały również wydane z naruszeniem konstytucyjnych zasad wskazanych w wyroku NSA z dnia 1 lipca 2022 r. sygn. akt III OSK 2485/21 i także z tego powodu po wznowieniu postępowania powinny zostać uchylone Mając powyższe na względzie skarżący wniósł o: 1. zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i zmianę postanowienia z dnia [...] maja 2023 r. oraz wznowienie postępowań, które zostały podjęte na podstawie orzeczenia RKL z dnia [...] lutego 2015 r. oraz utrzymującego je orzeczenia CKL z dnia [...] maja 2015 r. i uchylenie wszystkich orzeczeń wydanych w związku z tymi uchylonymi przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 lipca 2022 r. o sygn. akt III OSK 2485/21 orzeczeniami w przedmiocie ustalenia zdolności do służby, 2. zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim postanowienia CKL i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, Ponadto - przed wydaniem wyroku – wniósł o: 1. przedstawienie na podstawie art. 193 Konstytucji RP Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, co do zgodności art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. z 2002 r. Nr 74, poz.676; t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1897, 1948, 1955, z 2017 r. poz. 60, 768; t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1136) z art. 2 i art. 7 w zw. z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że nie zawiera szczegółowych wytycznych dotyczących treści rozporządzeń, na podstawie, których dokonywana jest ocena zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Agencji, a także nie zawiera trybu orzekania o tej zdolności oraz właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich w tych sprawach, wznowienia postępowania, czy uchylenia, zmiany oraz stwierdzenie nieważności decyzji przez nie odwołanie się chociażby do ogólnych zasad zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 6, 7, 8, 9, 10, 11, 24 § 1 pkt 4 i 5, 84 § 2, 73 § 1, 74 § 1 i 2, 77 § 1, 107; art. 145; art. 156) co powoduje, że wydawane przez komisje lekarskie decyzje w formie orzeczenia są dowolne a nie swobodne oraz naruszają art. 2, 30, 32 i 60 Konstytucji tj. konstytucyjne zasady demokratycznego państwa prawnego i prawo Skarżącego do dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach z innymi funkcjonariuszami ABW, przez co Sąd nie bierze w ochronę godności Skarżącego jak również nierówno traktuje Skarżącego w stosunku do innych funkcjonariuszy ABW, a w konsekwencji narusza konstytucyjną zasadę (art. 45 ust. 1) tj. prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, bowiem brak szczegółowych wytycznych w tym przepisie zmusza Sąd do sprzecznego z zasadami konstytucyjnymi wyinterpretowania, że skoro w rozporządzeniu wydanym na podstawie art.45 ust. 2 ustawy nie są uregulowane zasady rzetelnego postępowania przed komisjami lekarskimi i nie ma odwołania do przepisów kpa, to mają zastosowanie tylko przepisy rozporządzenia, a organy stosują różne zasady do rozpatrzenia takiego samego przedmiotu sprawy i raz stosują postanowienia kpa, a innym razem odmawiają ich zastosowania, 2. przedstawienie na podstawie art. 193 Konstytucji RP Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, co do zgodności rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003 r. w sprawie oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (t.j. Dz. U. z 2014 r. Nr 242; Dz.U. 2018 poz. 1772; Dz.U. 2020 poz. 665; Dz.U. 2022 poz. 519) z art. 2 i art. 7 w zw. z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP oraz art.45 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. z 2002 r. Nr 74, poz.676; t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1897, 1948, 1955, z 2017 r. poz. 60, 768; t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1136) przez to, że brak odwołania się do zapisów art. 6, 7, 8, 9, 10, 11, 24 § 1 pkt 4 i 5, 84 § 2, 73 § 1, 74 § 1 i 2, 77 § 1, 107; art. 145; art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub zawarcie takich postanowień w rozporządzeniu narusza zasady bezstronności procesu orzeczniczego i powoduje, że takie orzeczenia są wydawane dowolnie bez zachowania zasady swobody decyzyjnej oraz narusza art. 2, 30, 32 i 60 Konstytucji tj. konstytucyjne zasady demokratycznego państwa prawnego i prawo skarżącego do dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach z innymi funkcjonariuszami ABW, przez co Sąd nie bierze w ochronę godności skarżącego jak również nierówno traktuje skarżącego w stosunku do innych funkcjonariuszy ABW, a w konsekwencji narusza konstytucyjną zasadę (art. 45 ust. 1) tj. prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, bowiem brak uregulowania w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003 r. zasad rzetelnego postępowania przed komisjami lekarskie zmusza Sąd do sprzecznego z zasadami konstytucyjnymi wyinterpretowania, że skoro w rozporządzeniu wydanym na podstawie art.45 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. nie są uregulowane zasady rzetelnego postępowania przed komisjami lekarskimi i nie ma odwołania do przepisów kpa, to mają zastosowanie tylko przepisy rozporządzenia, a organy stosują różne zasady do rozpatrzenia takiego samego przedmiotu sprawy i raz stosują postanowienia K.p.a., a innym razem odmawiają ich zastosowania. W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono szczegółową argumentację na poparcie stawianych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz oddalenie wniosków o przedstawienie pytań prawnych Trybunałowi Konstytucyjnemu. Organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, uznając zarzuty skargi za pozbawione racji. W piśmie procesowym z dnia 16 października 2024 r. skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe zarzuty i wnioski. W piśmie procesowym z dnia 10 października 2024 r. skarżący dodatkowo wniósł, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. – o dołączenie do akt tej sprawy akt o sygn. II SA/Wa 1774/23 i przeprowadzenie dowodu z dokumentów w nich się znajdujących, przede wszystkim z wyroku z dnia 19 marca 2024 r. w celu ustalenia faktu, iż Sąd zastosował art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz art. 27 § 1a K.p.a. wskazując, iż przepisy te powinny być interpretowany w ten sposób, że ich zastosowanie dotyczy nie tylko rozstrzygania w toku instancji w tym samym trybie postępowania administracyjnego (co jest oczywiste) lecz także szerzej, rozciąga się również - na tryb nadzwyczajny, wszczęty w tej samej sprawie ujmowanej materialnoprawnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Druga z przesłanek nie jest jednoznaczna. W piśmiennictwie trafnie podnosi się, że za uzasadnione przyczyny w rozumieniu tego przepisu należy uznać wszelkie przyczyny - wynikające czy to z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, czy to z przepisów ustaw szczególnych - uniemożliwiające wszczęcie postępowania. Ponieważ, co do zasady, postępowanie administracyjne zmierzać ma do wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, działalność organu powinna być skierowana ku konkretyzacji praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa. Odmowa wszczęcia postępowania ma pozwolić uniknąć czasochłonnych postępowań administracyjnych, które i tak musiałyby zakończyć się decyzją o umorzeniu. Nie bez znaczenia jest przy tym, że art. 61a § 2 K.p.a. daję ochronę podmiotom żądającym wszczęcia postępowania administracyjnego – a to przez prawo wniesienia środka zaskarżenia od postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Przesłanki wymienione w art. 61 a § 1 K.p.a. mają charakter samoistny, co oznacza, że wystąpienie jednej zamyka dopuszczalność wszczęcia postępowania administracyjnego. Przy czym, rozstrzygnięcie wydane w trybie art. 61a § 1 K.p.a. ma charakter ściśle procesowy. W postanowieniu wydanym na podstawie ww. przepisu organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym. Na tle tej sprawy należy podkreślić, że tryb postępowania przed komisjami lekarskimi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego uregulowany został w przepisach rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003 r. w sprawie oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz. U. z 2014 r. poz. 242 ze zm.) wydanego na mocy delegacji ustawowej określonej w art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2022 r. poz. 557). W myśl § 1 powołanego rozporządzenia reguluje ono po pierwsze - właściwość i tryb postępowania komisji lekarskich w sprawach orzekania o zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, po drugie - zasady oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, i po trzecie - tryb orzekania o zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego przez komisje lekarskie podległe Szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach, w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych w przepisach orzeczeniami), które poddane są mocy obowiązującej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy powołanego rozporządzenia, jako lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w K.p.a. i w myśl ogólnie przyjętej zasady lex specialis derogat legi generali mają pierwszeństwo przed tymi, ogólnymi regulacjami (tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 851/14, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 283/18). Rozstrzyganie o zdolności do służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału orzekanego w tym postępowaniu. Z powyższego wynika, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie w tych sprawach jedynie wówczas, gdy nie ma odpowiednich regulacji w ustawie lub w akcie wykonawczym, a takim jest w tej sprawie rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003 r. w sprawie oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. To przepisy tego rozporządzenia stanowiły bowiem podstawę wydania orzeczeń RKL i CKL w stosunku do skarżącego. W ocenie Sądu rację ma organ wskazując, że nadzwyczajne tryby wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych regulowane w K.p.a., w tym tryb wznowienia, nie mają zastosowania do orzeczeń komisji lekarskich Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Kwestia wyeliminowania tychże orzeczeń z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym (trybie nadzoru) została bowiem odrębnie uregulowana w § 25 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003 r. w sprawie oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Przepis ten stanowi, iż Centrala Komisji Lekarska, w terminie 90 dni od dnia wydania orzeczenia przez regionalna komisję lekarską, może w trybie nadzoru uchylić to orzeczenie, jeżeli jest ono sprzeczne z prawem lub wydane z pominięciem istotnych okoliczności faktycznych bądź zawiera błędy orzecznicze i zażądać od tej komisji przekazania całości dokumentacji orzeczniczej (ust. 1). Centralna Komisja Lekarska, uchylając orzeczenie, o którym mowa w ust. 1: 1) wydaje nowe orzeczenie, które jest prawomocne, albo 2) zarządza ponowne poddanie osoby skierowanej czynnościom orzeczniczym przez wyznaczoną regionalną komisję lekarską (ust. 2). Do czynności orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 pkt 1, stosuje się przepisy o postępowaniu przed regionalnymi komisjami lekarskimi w pierwszej instancji (ust. 3). W ocenie Sądu ten szczególny tryb eliminowania z obrotu prawnego orzeczeń komisji lekarskich powoduje, że w sprawie nie będzie miał zastosowania tryb nadzwyczajny wzruszania decyzji administracyjnych uregulowany w art. 145 K.p.a. Dotyczy to również innych nadzwyczajnych trybów postępowania określonych w K.p.a., tj. uregulowanego w art. 154 (art. 155) K.p.a. trybu zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej, czy też w art. 156 K.p.a. trybu stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 24 lipca 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1863/17; z dnia 15 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 295/18, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2024 r. sygn. akt III OSK 3621/21). Zdaniem Sądu, gdyby ustawodawca zamierzał dopuścić stosowanie trybu nadzwyczajnego przewidzianego w art. 145 K.p.a. w odniesieniu do orzeczeń komisji lekarskich Agencji Bezpieczeństwa Wojskowego to mógłby to uczynić poprzez odesłanie do stosownej regulacji w Kodeksie postępowania administracyjnego, czego nie uczynił. Zamiast tego wprowadził szczególną instytucję uchylenia w trybie nadzoru każdego orzeczenia komisji lekarskiej sprzecznego z prawem lub wydanego z pominięciem istotnych okoliczności faktycznych w oparciu o § 25 ust. 1 ww. rozporządzenia. W analogicznej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 485/19. Co prawda wyrok ten dotyczy wojskowych komisji lekarskich jednakże wyrażony w nim pogląd pozostaje aktualny dla rozpoznawanej sprawy z uwagi na tożsame uregulowania prawne. W powołanym wyroku NSA wskazał, że analiza § 25 ust. 1 rozporządzenia właściwego dla wojskowych komisji lekarskich "prowadzi do wniosku, że ustawodawca wprowadził unormowanie szczególne - odrębny tryb nadzoru, w którym określił możliwość wzruszenia orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej. Wskazał podmioty uprawnione (Ministra Obrony Narodowej, Przewodniczącego Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...]), zakres i przesłanki zastosowania - każde orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej, sprzeczne z prawem lub wydane z pominięciem istotnych okoliczności faktycznych, sposób rozstrzygnięcia - uchylenie orzeczenia, w którym określa się zalecenia i wskazuje na okoliczności wymagające wyjaśnienia w toku dalszego postępowania w sprawie oraz wyznaczenie wojskowej komisji lekarskiej, która będzie rozpatrywała ponownie sprawę w pierwszej instancji. Powyższy sposób regulacji pozwala na przyjęcie, że możliwość wzruszenia orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej może nastąpić wyłącznie w trybie określonym w omówionym wyżej przepisie. Zauważyć należy, że w przypadku gdyby racjonalny ustawodawca zamierzał rozszerzyć katalog środków weryfikacji orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej o inne tryby szczególne, to tego rodzaju ograniczenie by w powołanym rozporządzeniu wprost sformułował". Z uwagi na powyższe prawidłowa okazała się ocena organu, iż w niniejszej sprawie należało wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania (art. 61a K.p.a.). Powyższej oceny nie zmienia fakt zastosowania przez organy przepisów Kodeksu postepowania administracyjnego czy też odwołania się do nich przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1774/23 albowiem w sprawach nieuregulowanych w przepisach szczególnych zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnić również należy, iż uznanie, że do orzeczeń komisji lekarskich nie będzie miał zastosowania tryb nadzwyczajny wzruszania decyzji administracyjnych uregulowany w art. 145 K.p.a. oznacza, że niezależnie od tego jakie postępowanie zakończone wydaniem orzeczenia przez komisję lekarską strona będzie chciała wznowić to rozstrzygnięcie organu mogło zapaść tylko jedno – o odmowie wszczęcia takiego postępowania. Podsumowując, skoro nadzwyczajny tryb wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych określony w art. 145 K.p.a. nie ma zastosowania do orzeczeń komisji lekarskich w przedmiocie zdolności do służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, to organ słusznie, na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania. Zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania zostało skonkretyzowane. Wyłączenie stosowania art. 145 K.p.a. wobec ostatecznych orzeczeń komisji lekarskich stanowi "inną uzasadnioną przyczynę w rozumieniu art. 61a § 1 K.p.a., z powodu której postępowanie nie mogło być wszczęte. Organ wydając zaskarżone postanowienie, nie naruszył przy tym art. 153 P.p.s.a. albowiem zastosował się do oceny prawnej wyrażonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1774/23. Nie jest również, w ocenie Sądu, zasadny wniosek skarżącego o przedstawienie przez Sąd Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego. Wskazać należy, że na mocy art. 193 Konstytucji RP, sąd administracyjny może przedstawić Trybunałowi pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, w sytuacji, gdy od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Użyte w tym przepisie określenie "może" nie oznacza obowiązku i ocena w tym zakresie została pozostawiona sądowi orzekającemu. Instytucja pytania prawnego, przewidziana w art. 193 Konstytucji RP, nie daje zatem stronie postępowania sądowoadministracyjnego uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Warunkiem wystąpienia z pytaniem prawnym jest zatem, po pierwsze, wątpliwość powstała w składzie orzekającym co do zgodności przepisu prawa z Konstytucją RP, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, po drugie, warunkiem wystąpienia z takim pytaniem jest też by od odpowiedzi na to pytanie prawne zależało rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Sąd w składzie orzekającym nie znalazł podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym formułowanym przez skarżącego do Trybunału Konstytucyjnego. Strona może jednak samodzielnie skorzystać z przysługujących jej środków prawnych w tym zakresie. Dodać również trzeba, że zawarty w skardze wniosek o dopuszczenie dowodów w postępowaniu sądowym nie został przez Sąd uwzględniony. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Celem postępowania dowodowego prowadzonego ewentualnie przez sąd na tej podstawie nie jest ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej. Z tego punktu widzenia uwzględnienie wniosku dowodowego skarżącego, nie było niezbędne dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy, albowiem dotychczas zgromadzony materiał dowodowy stwarzał możliwość dokonania oceny legalności zaskarżonego postanowienia. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sąd nie dopatrzył się żadnego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło