II SA/Wa 1568/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Grochowska - Jung, Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Skurzyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A. E. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium – stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, – zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], działając na podstawie art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), odmówił przyznania A. E. stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za osiągnięcia w nauce na rok akademicki [...]. Jednocześnie w decyzji tej pouczono o możliwości wystąpienia do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Z kolei skarżący w dniu [...] lutego 2011 r. złożył do organu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i jednocześnie z tym samym dniem złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r. W uzasadnieniu stwierdził, że zgodnie z art. 181 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, stypendium ministra za osiągnięcia w nauce może być przyznane studentowi szczególnie wyróżniającemu się w nauce oraz posiadającemu osiągnięcia naukowe. Przepis § 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 16 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania stypendium ministra za osiągnięcia w nauce oraz stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe (Dz. U. Nr 153, poz. 1093 ze zm.) określa, iż stypendium ministra za osiągnięcia w nauce może otrzymać student, który spełnia łącznie następujące warunki: 1) zaliczył kolejny rok studiów; 2) nie powtarzał roku studiów w okresie zaliczonych lat studiów, chyba że niezaliczenie studiów wynikało z przyczyn zdrowotnych lub z powodu urodzenia dziecka; 3) posiada osiągnięcia naukowe i wykazuje się aktywnością naukową; 4) uzyskał w okresie zaliczonych lat studiów średnią ocen nie niższą niż: a) 4,50, jeżeli najwyższą oceną w skali ocen jest 5,00, b) 4,70, jeżeli najwyższą oceną w skali ocen jest 5,50, c) 5,00, jeżeli najwyższą oceną w skali ocen jest 6,00. Z kolei, zgodnie z § 3 rozporządzenia, za osiągnięcia naukowe i aktywność naukową uważa się w szczególności: pracę w kole naukowym, pracę naukową, udział w pracach naukowo-badawczych, współpracę naukową z innymi ośrodkami akademickimi lub naukowymi, w tym z zagranicznymi, publikacje, dzieła artystyczne, opracowania lub referaty nieobjęte programem nauczania, udział w konferencjach naukowych, udział w konkursach i festiwalach, nagrody, wyróżnienia, dyplomy otrzymane w olimpiadach, studia według indywidualnego planu studiów i programu nauczania, studia równoległe na drugim kierunku studiów oraz praktyki, staże lub ukończone kursy nieobjęte programem nauczania, certyfikaty potwierdzające znajomość języków obcych co najmniej na poziomie B2 w skali globalnej biegłości językowej według "Common European Framework of Reference for Languages: leaming, teaching, assessment - Europejski system opisu kształcenia językowego: uczenie się, nauczanie, ocenianie". Spośród 2644 nadesłanych wniosków, 2573 spełniało przesłanki wskazane zarówno w art. 181 ust. 2 ustawy, jak i w § 2 rozporządzenia. Przyznane ministrowi w budżecie środki finansowe na stypendia nie pozwoliły, aby takie stypendia otrzymał każdy student, który spełnił powyższe przesłanki i dlatego organ musiał dokonać dodatkowej gradacji osiągnięć naukowych wnioskodawców poprzez stworzenie rankingu wniosków. Stąd też przy ocenie wniosków stosowano metodę punktową, tj. za każde przedstawione we wniosku osiągnięcia naukowe przyznawano maksymalnie: 2 pkt - za pracę w kole naukowym, 3 pkt - za pracę naukową, udział w pracach naukowo-badawczych, 1 pkt - za współpracę naukową z innymi ośrodkami akademickimi lub naukowymi, w tym z zagranicznymi, 3 pkt - za publikacje, dzieła artystyczne, 1 pkt - za opracowania lub referaty nieobjęte programem nauczania, 3 pkt - za udział w konferencjach naukowych, konkursach, festiwalach, 3 pkt - za nagrody, wyróżnienia, dyplomy otrzymane w olimpiadach, 1 pkt — za studia według indywidualnego planu studiów i programu nauczania, 1 pkt - za studia równoległe na drugim kierunku studiów, 1 pkt - za praktyki, staże lub ukończone kursy, nieobjęte programem nauczania i 1 pkt - za certyfikaty potwierdzające znajomość języków obcych co najmniej na poziomie B2. Suma punktów uzyskana przez kandydata do stypendium decydowała o pozycji w rankingu, a w przypadku takiej samej liczby punktów, o miejscu w rankingu decydowała średnia ocen. Przy ocenie wniosków brane były pod uwagę osiągnięcia uzyskane w okresie zaliczonych lat studiów, a więc od daty rozpoczęcia studiów na danym poziomie studiów najpóźniej do dnia [...] r. W przypadku studentów, którzy otrzymywali stypendium w roku akademickim [...], przy ocenie wniosku nie były brane pod uwagę osiągnięcia uzyskane przed dniem [...] r. Zasada, zgodnie z którą nie uwzględniano osiągnięć stanowiących już uprzednio podstawę przyznania stypendium, pozwalała uniknąć sytuacji, kiedy do otrzymywania stypendium przez cały okres studiów wystarczyłoby uzyskanie istotnych osiągnięć jedynie podczas jednego roku studiów. Oceniając powtórnie wniosek o przyznanie A. E. stypendium, uwzględniono częściowo wyjaśnienia przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wzięto pod uwagę następujące osiągnięcia naukowe oraz aktywność naukową z okresu od dnia [...] r. do dnia [...] r.: 3 artykuły w trakcie publikacji, 3 opracowania, udział w 3 konkursach, w tym uzyskanie nagrody, studia równoległe na drugim kierunku, odbycie praktyki, odbycie stażu, wolontariat i ukończenie 7 kursów. W stosunku do pierwotnej oceny uwzględniono przedstawione we wniosku studenta dwa opracowania i dodatkowe trzecie opracowanie nieobjęte programem nauczania. Ponadto skorygowano punktację w zakresie "udziału w konferencjach naukowych, konkursach i festiwalach", gdyż omyłkowo uwzględniono udział w konkursie ([...]), który odbył się w kwietniu [...] r. Osiągnięcie to nie obejmowało zatem okresu branego pod uwagę przy ocenie wniosku, gdyż w przypadku ubiegłorocznych stypendystów, nie uwzględniano osiągnięć naukowych, które stanowiły uprzednio podstawę przyznania stypendium, tj. uzyskanych przed [...] r. wyjaśniono dalej, że oceniając wnioski konsekwentnie nie brano pod uwagę osiągnięć realizowanych w roku akademickim [...], mimo iż mogły być one owocem wcześniejszych przygotowań, gdyż ocena wniosku dotyczyła okresu zaliczonych lat studiów. Z tego względu nie uznano nauki w [...] od [...]. Organ stosował jednakowe zasady oceny wniosków w stosunku do każdego ze studentów ubiegających się o stypendium i – co wymaga podkreślenia – o przyznaniu punktów w danej kategorii decydowała nie tylko liczba osiągnięć, ale również charakter danego osiągnięcia. Przykładowo, więcej punktów uzyskiwała publikacja w zagranicznym czasopiśmie naukowym niż publikacja w uczelnianych zeszytach naukowych. Jakkolwiek liczba uzyskanych punktów w danych kategoriach mogła wydawać się zaniżona, dzięki przyznawaniu ułamkowych części punktu możliwe było bardziej precyzyjne wartościowanie osiągnięć naukowych studentów. Gdyby organ przyznawał np. po 1 pkt za każdą publikację w czasopiśmie naukowym, osoba, która przedstawiłaby 10 takich publikacji, uzyskałaby tyle samo punktów co osoba, która miała 3 takie publikacje - przy zastosowaniu maksymalnego poziomu 3 punktów za ten rodzaj osiągnięć. W dalszej części podano, że przy ocenie wniosku w punkcie "współpraca naukowa z innymi ośrodkami naukowymi lub akademickimi, w tym zagranicznymi" nie uwzględniono współpracy polegającej na udziale w kursie "[...]". Za współpracę naukową organ uznawał przede wszystkim udział studenta w pracach o charakterze naukowym w innych ośrodkach naukowych lub akademickich oraz pobyt studenta w uczelni zagranicznej w ramach stypendium. Ukończenie rzeczonego kursu zostało ocenione w kategorii "praktyki, staże lub ukończone kursy, nieobjęte programem nauczania". Przy ocenie wniosku w kategorii "publikacje, dzieła artystyczne" organ przyznawał od 0 do 3 pkt, biorąc pod uwagę miejsce i rangę publikacji oraz datę jej ukazania. Opisane we wniosku studenta trzy artykuły w czasopismach prawniczych nie mogły uzyskać więcej niż po 0,25 pkt, gdyż w okresie branym pod uwagę przy ocenie wniosku były jeszcze w trakcie publikacji (wysłane do recenzji) i nie ukazały się przed [...] r. Nie uznano również za pracę w kole naukowym działalności w Klinice Prawa, bowiem aktywność ta została potraktowana jako forma praktyki – wolontariatu i oceniona w kategorii "praktyki, staże lub ukończone kursy, nieobjęte programem nauczania". Ponadto, seminaria prowadzone w [...] nie zostały uznane za konferencje naukowe, lecz za formę kursu. Te zaś były oceniane w kategorii "praktyki, staże lub ukończone kursy, nieobjęte programem nauczania". Student uzyskał maksymalną liczbę punktów w rzeczonej kategorii. Samo uczestnictwo w konkursie było oceniane w kategorii "udział w konferencjach naukowych, konkursach festiwalach". W ramach tej kategorii za udział konkursach Minister przyznawał maksymalnie 1,00 pkt, w tym za udział jednym konkursie - 0,25 pkt. Nagrody w konkursach były oceniane w kategorii "nagrody, wyróżnienia i dyplomy otrzymane w olimpiadach". W tym zakresie organ przyznawał od 0 do 3 pkt, przy czym za zajęcie od 1 do 3 miejsca jednym konkursie można było uzyskać - w zależności od rangi i zasięgu konkursu - maksymalnie 1,00 pkt. Łącznie za udział w 3 konkursach oraz uzyskanie nagrody student uzyskał 1,00 pkt. ponadto organ dodał, że brak możliwości studiowania na Wydziale Prawa i Administracji [...] według indywidualnego planu studiów i programu nauczania, czy też brak certyfikatu potwierdzającego znajomość języków obcych co najmniej na poziomie B2 uzyskanego w okresie branym pod uwagę przy ocenie wniosku (rok akademicki [...]) nie stanowią przesłanek do przyznania punktów w tych kategoriach. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, wniosek o przyznanie A. E. stypendium uzyskał [...] pkt, w tym: [...] pkt - za publikacje, dzieła artystyczne, [...] pkt - za opracowania lub referaty nieobjęte programem nauczania, [...] pkt - za udział w konferencjach naukowych, konkursach, festiwalach, [...] pkt - za nagrody, wyróżnienia, dyplomy otrzymane w olimpiadach, [...] pkt - za studia równoległe na drugim kierunku studiów, [...] pkt - za praktyki, staże lub ukończone kursy, nieobjęte programem nauczania. Ocena wniosku została podwyższona o [...] pkt., co jednak nie wpłynęło na zmianę pierwotnej decyzji, gdyż w roku akademickim [...] stypendium ministra za osiągnięcia w nauce otrzymali studenci, których wniosek uzyskał co najmniej 5,25 pkt. W związku z tym przedstawione przez studenta osiągnięcia naukowe na tle osiągnięć innych studentów ubiegających się o stypendium ministra były nadal niewystarczające do otrzymania stypendium, a przed wydaniem rozstrzygnięcia student uzyskał informacje o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący A. E. wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji zarzucając naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez nieprawidłowe wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w zakresie korekcji punktacji. Niezależnie od powyższego zarzucił naruszenie § 3 cytowanego już wyżej rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania stypendium ministra za osiągnięcia w nauce oraz stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe poprzez błędną wykładnię zwrotu " współpraca naukowa z innym ośrodkami akademickimi i naukowymi, w tym zagranicznymi" i w dalszej części uzasadnił swoje zarzuty. W odpowiedzi na skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów, aniżeli podniesione przez skarżącego. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w myśl którego, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Stosownie do treści art. 127 § 1 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, zaś w myśl art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wnosi się za pośrednictwem tegoż organu do organu drugiej instancji w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji organu pierwszej instancji. Z kolei według art. 127 § 3 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji , zaś stosownie do treści art. 16 k.p.a., decyzja organu pierwszej instancji, od której nie wniesiono w powyższym terminie odwołania, staje się ostateczna. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżącemu A. E. decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] doręczono w dniu 24 stycznia 2011 r., zaś on sam wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył dopiero w dniu 24 lutego 2011 r., a więc z uchybieniem terminu, jednakże załączył do niego również wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. W tej sytuacji zatem obowiązkiem organu było w pierwszej kolejności rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu w trybie art. 58 i 59 k.p.a., a następnie – w razie pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia – rozpoznanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tymczasem – wbrew tej powinności – organ drugiej instancji nie rozpoznał wniosku o przywrócenie terminu, lecz wydał zaskarżoną decyzję. Tym samym dopuścił się rażącego naruszenia przepisów art. 129 § 2 k.p.a. i art. 127 § 3 w zw. z art. 16 k.p.a. w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem rozpoznając środek odwoławczy wniesiony z uchybieniem terminu i który nie został przywrócony, dokonał weryfikacji decyzji w zwykłym postępowaniu administracyjnym, od której przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Reasumując, rozpoznając sprawę na nowo organ w pierwszej kolejności zbada zasadność wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a dopiero po pozytywnym dla skarżącego rozstrzygnięciu, rozpatrzy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wobec powyższego zbędne staje się – jako przedwczesne – odnoszenie do zarzutów ze skargi. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 152 i art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.