II SA/Wa 1570/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędziowie WSA Iwona Maciejuk, Sławomir Antoniuk, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2018 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2017 r. Prezydent [...], rozpoznając wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. odmówił jego przyznania Z. B. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że powierzchnia użytkowa lokalu zajmowanego przez Z. B. wynosi 48,10 m2 i o więcej niż 30% przekracza normatywną powierzchnię przypadającą na jednego członka gospodarstwa domowego, to jest 45,50 m2, przy normie 35,00 m2. Dalej stwierdzono, że zgodnie z przepisami ustawy dodatek mieszkaniowy nie przysługuje. Z. B. od decyzji złożyła odwołanie, w którym powołuje się na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że kryteria przyznawania dodatku mieszkaniowego określa ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. Zgodnie z jej art. 5 ust. 1 pkt 1 normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), zwana dalej "normatywną powierzchnią", w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 35 m2 - dla 1 osoby. Zgodnie z art. 5 ust. 5 dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż: 1) 30% albo 2) 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Podkreślono, iż w niniejszej sprawie bezsporne jest, że Z. B. zajmuje lokal o powierzchni użytkowej 48,10 m2, podczas gdy normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego dla jednej osoby rodziny nie może być większa o więcej niż o 30%, czyli może wynosić nie więcej niż 45,50 m2. W ocenie organu nie został spełniony zatem wymóg nieprzekraczania "normatywnej powierzchni użytkowej" określony w art. 5 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W takim przypadku ustawodawca, na zasadzie wyjątku, przewidział możliwość przyznania dodatku mieszkaniowego pod warunkiem, że powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30% albo 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Żadnego z tych warunków ww. lokal nie spełnia. Stąd organ odwoławczy stwierdził, że skoro Z. B. nie spełnia przesłanek wymienionych w ustawie to organ pierwszej instancji zasadnie odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego. Ustawodawca nie przewidział bowiem żadnych odstępstw od ustalonych warunków w zakresie przekroczenia normatywnej powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego. Decyzja w sprawie przyznania dodatków mieszkaniowych nie ma charakteru uznaniowego i organy administracyjne orzekające w tych sprawach są związane szczegółowymi regulacjami ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Brak było zatem podstaw do uwzględnienia trudnej sytuacji życiowej i finansowej Z. B., na które powołuje się w odwołaniu. Od powyższej decyzji skargę do tutejszego Sadu wywiodła Z. B. Podniosła w niej, iż organ nie wziął pod uwagę normy art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych i tego, że jest osobą niepełnosprawną i w związku z tym ma prawo do osobnego pokoju, o jakim mowa w powołanym artykule. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 27 marca 2018 r. pełnomocnik z urzędu reprezentujący skarżącą podniósł dodatkowo, że w mieszkaniu strony znajdują się dwie szafy wnękowe, których powierzchnia wynosi ok. 4 metrów kwadratowych. Ten powierzchni, stosownie do normy art. 2 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie paw lokatorów nie wlicza się do powierzchni użytkowej lokalu. Stąd ustalenia faktyczne organu uznał za niepełne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należało, iż powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego jako wadliwa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ ustalił w sposób prawidłowy stan faktyczny sprawy. Powyższa okoliczność ma kluczowe znaczenie w każdym postępowaniu. Tylko bowiem wyczerpująco ustalony stan faktyczny, może stanowić gwarancję właściwego rozstrzygnięcia. Zakres ustaleń faktycznych jakie organ winien uczynić w konkretnej sprawie określają przepisy prawa materialnego, ustalające kryteria przyznawania danych świadczeń czy uprawnień. W realiach faktycznych niniejszej sprawy takim przepisem był art. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 966 z późn. zm.). W ustępie 1 ustawodawca określił w nim maksymalną normatywną powierzchnię użytkową lokalu mieszkalnego, jaka może przysługiwać gospodarstwu domowemu składającemu się z jednej lub z większej ilości osób. Dopełnieniem regulacji zawartej w ust. 1 jest ust. 5 omawianego przepisu, zgodnie z którym dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego, nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30 lub 50%. Sposób sformułowania wyżej powołanej regulacji świadczy o tym, że ustawodawca uzależnił przyznanie omawianego świadczenia od tego, czy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza powierzchni normatywnej. Tym samym ustawodawca nałożył na organ rozpoznający wniosek o przyznanie dodatku mieszkalnego, obowiązek ustalenia powierzchni użytkowej lokalu zajmowanego przez wnioskodawcę. Ustalenia w zakresie powyższej materii stanowią więc podstawowy element stanu faktycznego danej sprawy. W tym miejscu należy dodać, iż powyższe konkluzje prowokują pytanie o to, jak określić ową powierzchnię użytkową lokalu, jaką należy odnieść do powierzchni normatywnej. Ustawa o dodatkach mieszkaniowych nie zawiera jednak definicji pojęcia "powierzchnia użytkowa". W związku z powyższym, jako uprawnione a wręcz konieczne jawiło się działanie polegające na odniesieniu się do innych aktów prawnych regulujących szeroko rozumianą materię spraw mieszkaniowych. Racjonalny ustawodawca – co do zasady – stanowiąc normy prawne dotyczące problematyki pokrewnej przedmiotowo, powinien posługiwać się bowiem tymi samymi, lub bardzo zbliżonymi do siebie sformułowaniami. Szczegółowa definicja spornego pojęcia "powierzchnia użytkowa lokalu" została sformułowana przez prawodawcę w art. 2 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów (...) [Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 733 z późn. zm.]. W myśl wyżej powołanego przepisu przez powierzchnię użytkową lokalu należy rozumieć powierzchnię wszystkich pomieszczeń znajdujących się w lokalu, a w szczególności pokoi, kuchni, spiżarni, przedpokoi, alków, holi, korytarzy, łazienek oraz innych pomieszczeń służących mieszkalnym i gospodarczym potrzebom lokatora, bez względu na ich przeznaczenie i sposób używania – za powierzchnię użytkową lokalu nie uważa się powierzchni balkonów, tarasów i loggi, antresoli, szaf i schowków w ścianach, pralni, suszarni, wózkowni, strychów, piwnic i komórek przeznaczonych do przechowywania opału. W ocenie tutejszego Sądu, ponieważ ustawa o ochronie praw lokatorów (...) zawiera regulacje pokrewne do tych, jakich dotyczy ustawa o dodatkach mieszkaniowych, zasadnym było posłużenie się art. 2 ust. 1 pkt 7 przywołanej ustawy dla odkodowania pojęcia "powierzchnia użytkowa". Przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy uznać należało, że organ nie ustalił w sposób wyczerpujący stanu faktycznego. Określając powierzchnię użytkową lokalu zajmowanego przez skarżącą, poprzestał bowiem jedynie na odniesieniu się do jego globalnej powierzchni. Nie ustalił jednaj tego, czy lokal zajmowany przez wnioskodawczynię, nie zawiera powierzchni, których zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie praw lokatorów (...) nie uważa się za powierzchnię użytkową. Powyższa okoliczność ma zaś istotne znaczenie dla wyniku niniejszej sprawy jeśli uwzględnić oświadczenie skarżącej złożone na rozprawie w dniu 27 marca 2018 r., iż jej mieszkanie, wyposażone jest w szafy wnękowe (których powierzchni nie uważa się za powierzchnię użytkową), których powierzchnia oscyluje wokół 4 metrów kwadratowych. Gdyby zaś nie uwzględniać takiej powierzchni szaf, przy ustalaniu powierzchni użytkowej lokalu strony, to powierzchnia lokalu wyniosłaby nie 48,10 a 44,10 metra kwadratowego. Taka zaś wielkość, byłaby mniejsza od maksymalnej powierzchni, jaka w ocenie organu mogłaby zostać uwzględniona przy pozytywnym rozpatrzeniu wniosku. W związku z powyższym, uznając, że skarżona decyzja narusza prawo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.). Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie więc zobowiązany do tego, aby uwzględniając sposób rozumienia prawa zaprezentowany w niniejszym uzasadnieniu, ustalić w sposób wyczerpujący stan faktyczny sprawy, co umożliwi w konsekwencji rzetelne rozpoznanie wniosku strony inicjującego postępowanie.