II SA/Wa 1575/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 13 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. N. z dnia 3 sierpnia 2011 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. N. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, 2. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W treści formularza wniosku T. N. oświadczył, że jest osobą bezrobotną bez przyznanego statusu osoby bezrobotnej ("wykreśloną z listy bezrobotnych"), a gospodarstwo domowe prowadzi z pełnoletnim synem, który pozostaje na jego utrzymaniu. Podał także, że źródłem utrzymania w gospodarstwie domowym jest zasiłek rodzinny w wysokości 90 zł oraz renta socjalna przyznana na rzecz syna w kwocie 170 zł. W dodatkowym piśmie skarżący oświadczył, że nie jest nigdzie zatrudniony (k. 12 akt sprawy). Wedle treści rubryki 7. formularza wniosku zarówno skarżący, jak i jego syn nie posiadają żadnego majątku, ani oszczędności. Do wniosku skarżący nie dołączył żadnych dokumentów wskazujących na aktualne źródło utrzymania rodziny. Pismem z dnia 22 sierpnia 2011 r. skarżący został wezwany do przedstawienia, w terminie 14 dni, dokumentów źródłowych poświadczających dochody, majątek oraz możliwości płatnicze, tj.: wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentu potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym, odpisu zeznania podatkowego za 2010 r. oraz dokumentu wskazującego na przyczynę i datę utraty statusu bezrobotnego. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 25 sierpnia 2011 r. Skarżący wezwania tego nie wykonał. W tej sytuacji, oceniając złożone oświadczenia skarżącego należy mieć na względzie regulację art. 252 § 1 ppsa, w myśl którego osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Trzeba nadto podkreślić, że zgodnie z art. 255 ppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Tym samym, zgodnie z wolą ustawodawcy, wydanie prawidłowego orzeczenia w zakresie prawa pomocy możliwe jest tylko wówczas, gdy brak jest jakichkolwiek wątpliwości co do sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych strony. W niniejszej sprawie ten warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został jednak spełniony. Przede wszystkim skarżący w ogóle nie wykazał sytuacji majątkowej w prowadzonym gospodarstwie domowym, tj. nie usunął budzącego wątpliwości oświadczenia co do rzeczywistych źródeł utrzymania siebie i syna (vide podane źródła utrzymania przy jednoczesnej informacji o utracie statusu osoby bezrobotnej bez wskazania przyczyny i daty pozbawienia tego statusu). Skarżący nie przedstawił też odpisu zeznania podatkowego i wykazów (wyciągów) z posiadanych rachunków bankowych oraz nie złożył dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym, czyli nie złożył dokumentów, które umożliwiłyby ocenę jego rzeczywistych możliwości płatniczych z uwzględnieniem choćby posiadanych przez niego oszczędności. W konsekwencji, T. N. nie usunął budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a tym samym nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono, jak w pkt 1 sentencji. Odrębnie natomiast należy rozpoznać wniosek w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Otóż, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "b" ppsa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa ze skargi T.N., ponieważ przedmiotem skargi w tej sprawie jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym o zwrot nienależnie pobranego świadczenia przysługującego bezrobotnym. Należy podkreślić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia nie wydaje się w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Dlatego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ppsa, postanowiono, jak w pkt 2 sentencji.