II SA/Wa 1576/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung, Sławomir Antoniuk, Protokolant Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. oddala skargę 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata E. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote 80/100) stanowiącą 22% podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu Decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowił, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymać w mocy decyzję podjętą w dniu [...] lipca 2008 r. nr [...] odmawiającą przyznania T. K. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełni łącznie następujące warunki: jest lub był osobą ubezpieczoną lub członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, nie ma niezbędnych środków utrzymania. Organ wyjaśnił, że powyższe warunki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego rodzaju świadczenia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające pozytywne załatwienie sprawy. Okolicznością szczególną usprawiedliwiającą brak wymaganego okresu zatrudnienia, może być jedynie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Analizując przebieg ubezpieczenia wnioskodawcy organ podał, iż w okresach: 1.01.1992 r. – 31.10.1994 r., 1.05.1997 r. – 15.09.2000 r. oraz 22.05.2001 r. – 28.05.2002 r., tj. przez łączny okres wynoszący 7 lat, 2 m-ce i 20 dni, T. K. nie wykonywał zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, co spowodowało brak uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Powyższe prowadzi do wniosku, że niespełnienie warunków na zasadach ogólnych, nie było następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym, bowiem w wyżej wymienionych okresach nie była ustalona u skarżącego całkowita niezdolność do pracy. Nie istniały zatem przeciwwskazania, uniemożliwiające kontynuowanie zatrudnienia w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2008r. stała się przedmiotem skargi T. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z wymogami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 93, poz. 1071 ze zm.), a ustalenie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie braku spełnienia łącznie wszystkich przesłanek uprawniających do przyznania świadczenia w drodze wyjątku jest prawidłowe. Decyzja odmawiająca wymienionego świadczenia nie narusza zatem prawa. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), zwanej dalej również ustawą o emeryturach i rentach. Powołany przepis pozwala na uzyskanie świadczenia w drodze wyjątku przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Zgodnie z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy, ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie. Podkreślić przy tym należy, że ustawa nie gwarantuje jego wypłaty, pozostawiając przyznanie świadczenia uznaniowej decyzji Prezesa ZUS. Jednym z warunków przyznania świadczenia w drodze wyjątku jest zaistnienie szczególnych okoliczności, z powodu których nie zostały spełnione warunki ustawowe do uzyskania świadczenia. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby w sprawie zachodziły szczególne okoliczności o jakich mowa w powołanym wyżej art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy od 28 maja 2002 r. Legitymuje się łącznym okresem ubezpieczenia w wymiarze 20 lat i 26 dni, z przerwami w zatrudnieniu w latach 1992-1994, 1997-2000, 2001-2002. W czasie niewykonywania zatrudnienia T. K. nie był uznany za osobę całkowicie niezdolną do pracy ze względu na stan zdrowia. Brak jest ponadto jakichkolwiek dowodów wskazujących na inne zdarzenia, które mogłyby być rozpatrywane w kontekście szczególnych okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 powołanej ustawy. Należy również nadmienić, iż T. K. w 2003 r. ubiegał się o rentę w drodze wyjątku (ustalony wówczas przez organ okres ubezpieczeniowy wynosił 19 lat, 7 m-cy i 27 dni). Decyzjami z dnia [...] lutego i [...] kwietnia 2003 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania świadczenia, ponieważ nie stwierdził aby przyczyną przerw w zatrudnieniu w latach 1992-1994 oraz 1997-2000 były okoliczności szczególne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, do którego T. K. zaskarżył decyzję Prezesa ZUS, wyrokiem z dnia 4 czerwca 2004 r. oddalił skargę uznając tym samym, że ustalenia organu odnośnie braku wystąpienia w sprawie okoliczności szczególnych są prawidłowe. Brak spełnienia przez skarżącego przesłanki szczególnych okoliczności, z powodu których nie zostały spełnione warunki ustawowe do uzyskania świadczenia, wyłącza - w myśl wcześniejszych wywodów w przedmiocie kumulatywnego charakteru przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy - możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. Sąd dostrzega bardzo trudną sytuację skarżącego, niemniej jednak sama trudna sytuacja materialna nie wystarcza do przyznania świadczenia typu ubezpieczeniowego, a więc uzależnionego co do zasady od zaistnienia przesłanek składających się na jego podstawę prawną. Świadczenie z art. 83 ust. 1 ustawy nie jest bowiem świadczeniem socjalnym i nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o to świadczenie, nawet gdy są one uzasadnione. Potrzeby te mogą co najwyżej uzasadniać ubieganie się o świadczenia z tytułu pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę jako nieuzasadnioną.