II SA/Wa 1576/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sławomir Antoniuk, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby w Policji uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej MSW w B. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...]. M. S. jako kandydat do służby w Policji został skierowany przez Komendę Wojewódzką Policji w [...] na badanie do [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej MSW w [...] w celu ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby. [...] Rejonowa Komisja Lekarska MSW w [...] orzeczeniem z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] ustaliła w części A pkt 11 rozpoznanie: 1. Tatuaż barku i ramienia prawego (ICD 10 -L 81.8 ) - § 3 p. 1 rub. 4 kat. N. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu (Dz.U. z 2014 r. poz. 1898 ). W części A pkt 10 orzeczenia organ wskazując wyniki badań m.in. psychologa i psychiatry podał "psycholog: Tatuaż na prawym ramieniu, bez znaczenia psychologicznego, zdolny.", "psychiatra: zdolny do pracy w Policji". "Opinia psychologiczna z dnia [...].06.2017 r.: zdolny." Organ uznał M. S. za niezdolnego do służby w Policji (część A pkt 12 orzeczenia). W uzasadnieniu organ podał, że tatuaż, który posiada kandydat nie ma znaczenia psychologicznego, jednak zdecydowanie narusza wizerunek umundurowanego funkcjonariusza i tym samym szkodzi służbie. Kandydat odwołał się od wymienionego orzeczenia kwestionując uznanie go za niezdolnego do służby, mimo, że tatuaż nie ma znaczenia psychologicznego. Centralna Komisja Lekarska podległa Ministrowi Właściwemu do Spraw Wewnętrznych orzeczeniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2014 r. poz.1822) utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu organ podał, że M. S. został poproszony do siedziby [...] na dzień [...] sierpnia 2017 r. Tego dnia odbył badanie przez członków komisji lekarskiej. W badaniu podmiotowym nie zgłaszał dolegliwości. W badaniu przedmiotowym z odchyleń od normy stwierdzono tatuaż na prawym barku i prawym ramieniu. Po przeprowadzonym badaniu [...] ustaliła następujące rozpoznanie: 1.Tatuaż barku i ramienia prawego (ICD 10 -L 81.8 ) - § 3 p. 1 rub. 4 kat. N na podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu. [...] uznała kandydata za niezdolnego do służby w Policji. Uznano bowiem, że bez względu na treść tatuażu, sam fakt posiadania tatuażu w odsłoniętym miejscu stanowi zmianę w wyglądzie rażąco naruszającą wizerunek umundurowanego funkcjonariusza państwowego. Organ wskazał, że fakt braku odchyleń od normy w innych badaniach z oczywistych powodów nie może wpłynąć na zmianę decyzji [...], w kwestii zdolności kandydata do służby w Policji. Centralna Komisja Lekarska MSW podała, że na podstawie wywiadu, badania przedmiotowego oraz pozostałej dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej zebranej w sprawie, po wnikliwej analizie, na posiedzeniu w dniu [...] sierpnia 2017 r. uznała M. S. za niezdolnego do służby w Policji. Orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej Ministrowi właściwemu do Spraw Wewnętrznych nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. stało się przedmiotem skargi M. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych przez błędne zastosowanie tego przepisu polegające na uznaniu za niezdolnego do służby w Policji przez sam fakt posiadania tatuażu, 2. art. 60 oraz art. 65 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez pozbawienie prawa dostępu do służby publicznej oraz wyboru wykonywania zawodu, 3. § 23 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych przez niezastosowanie się do tego przepisu, polegające na braku szczegółowego uzasadnienia decyzji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie dotyczącym ustalenia zdolności do służby i uchylenie decyzji poprzedzającej oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania albo orzeczenie zgodnie z żądaniem wniosku tj. zaliczenie do kategorii "Z" - zdolny do służby. Wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniósł, że tatuaż, który posiada nie stanowi przeszkody do pełnienia służby w Policji. Nie zawiera treści niezgodnych z prawem, ani obraźliwych. Członkowie komisji rejonowej uznali, że tatuaż nie ma znaczenia psychologicznego, dla wydania decyzji nie miała znaczenia także treść tatuażu, a wyłącznie sam fakt jego posiadania. Zaskarżone orzeczenie skarżący uznał za bardzo krzywdzące i dyskryminujące. Podniósł też, że rozpoczął proces usuwania tatuażu, jednakże jest on długi i kosztowny. Skarżący podniósł, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia jest niewystarczające jeśli się zważy, że orzeczona wobec niego niezdolność do służby w Policji w istocie zamyka dostęp do służby publicznej. Centralna Komisja Lekarska podlegała ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, reprezentowana przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie podtrzymując ustalenia dokonane w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlegała uwzględnieniu. W sprawie jest bezsporne, że zarówno Centralna Komisja Lekarska jak i [...] Rejonowa Komisja Lekarska MSW w [...] ustaliły u skarżącego następujące rozpoznanie: "Tatuaż barku i ramienia prawego (ICD 10-L 81.8) - § 3 p. 1 rub.4 kat N". Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi spraw wewnętrznych (Dz. U. 2014, poz. 1822 ze zm.), zdolność fizyczną i psychiczna kandydata do służby m.in. w Policji ustala się przez zaliczenie do jednej z następujących kategorii zdolności do służby: 1) kategoria Z – "zdolny", która oznacza, że stan zdrowia kandydata nie budzi żadnych zastrzeżeń albo że stwierdzone choroby lub ułomności nie stanowią przeszkody do pełnienia służby, 2) kategoria N – "niezdolny", która oznacza, że stwierdzone choroby lub ułomności uniemożliwiają kandydatowi pełnienie służby. Obie Komisje uznały skarżącego (kandydata do służby w Policji) za niezdolnego do służby wskazując, iż sam fakt posiadania tatuażu w odsłoniętym miejscu – bez względu na treść tatuażu – stanowi znamię o wyglądzie rażąco naruszającą wizerunek umundurowanego funkcjonariusza państwowego. Zgodnie z powołanym przez organy § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu (Dz.U. z 2014 r. poz. 1898 ), jako choroby i ułomności, na podstawie których wydawane zostały orzeczenia wobec skarżącego, wskazuje: "Blizny nieznacznie szpecące nieupośledzające lub miernie upośledzające sprawność ustroju". W rubryce nr 4 tego rozporządzenia (obejmującej m.in. kandydatów do służby w Policji) dotyczącej oznaczenia kategorii zdolności do służby m.in. w Policji, Minister Spraw Wewnętrznych określił tego rodzaju ułomności jako: "Z/N". Istnieje zatem możliwość uznania w takim przypadku kandydata za zdolnego jak i za niezdolnego do służby. W szczegółowych objaśnieniach do § 3 pkt 1 Minister wskazał, że w kwalifikacji orzeczniczej należy brać pod uwagę wielkość, lokalizację i szpecący charakter. Podał też w odniesieniu do § 3 pkt 1-3, że według tych punktów, a zatem także punktu 1 należy kwalifikować m.in. tatuaże. Wskazał, że "osoby z tatuażami należy kierować do poradni zdrowia psychicznego. Jest wymagana opinia psychiatryczna". Z powyższych zapisów rozporządzenia nie wynika, że każdorazowo w przypadku tatuażu należy kandydata kwalifikować jako niezdolnego do służby w Policji. Zarówno psycholog jak i psychiatra dostrzegając tatuaż na prawym ramieniu skarżącego stwierdzili, że kandydat jest zdolny do służby w Policji. Psycholog zaznaczył przy tym, że tatuaż na prawym ramieniu nie ma znaczenia psychologicznego. Mimo tego Komisje obu instancji uznały skarżącego za niezdolnego do służby w Policji. W uzasadnieniach orzeczeń nie wskazano ani na wielkość tatuażu ani na jego ewentualnie szpecący charakter, co mogłoby przemawiać za wskazaną kategorią "N". Wprost przeciwnie. Organy podały, że tatuaż barku i ramienia prawego, który posiada skarżący, nie ma znaczenia psychologicznego. Powyższe twierdzenie Komisji lekarskich w żaden sposób nie przemawia za uznaniem skarżącego za niezdolnego do służby w Policji. W orzeczeniach wskazano, że tatuaż zdecydowanie narusza wizerunek umundurowanego funkcjonariusza państwowego. Tego rodzaju zdanie – w sytuacji, gdy tatuaż nie jest szpecący (a tego w orzeczeniu nie stwierdzono) w żaden sposób nie uzasadnia uznania skarżącego za niezdolnego do służby w Policji. Komisja zarówno I jak i II instancji nie rozszerzyła swojej argumentacji w zakresie powołania się na naruszenie wizerunku "umundurowanego" policjanta. Zgodnie z art. 4 ustawy o komisjach lekarskich (...), w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o komisjach lekarskich (...), orzeczenie komisji lekarskiej zawiera rozpoznanie lekarskie w języku polskim według terminologii klinicznej, z uwzględnieniem lokalizacji i stopnia nasilenia oraz z powołaniem na odpowiednie pozycje, paragrafy i punkty lub inne jednostki klasyfikacyjne z wykazów, o których mowa w art. 33 ust. 3. Orzeczenie rejonowej komisji lekarskiej doręcza się niezwłocznie na piśmie wraz z uzasadnieniem osobie badanej albo osobie zainteresowanej oraz podmiotowi kierującemu do komisji lekarskiej (art. 41 ust. 1 ustawy o komisjach lekarskich (...)). Biorąc pod uwagę, że orzeczenie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej MSW w [...] nie zawiera w istocie uzasadnienia (przy uwzględnieniu brzmienia § 3 pkt 1 rubryka 4 rozporządzenia i wyjaśnień do niego), które wskazywałoby na zasadność orzeczenia, iż M. S. jest niezdolny do służby w Policji, a jednocześnie zastosowany przez organ § 3 punkt 1 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2014 r. umożliwia zakwalifikowanie kandydata zarówno jako zdolnego jak i niezdolnego do służby w Policji, konieczne stało się uchylenie zaskarżonego orzeczenia i orzeczenia Komisji I instancji. Przyjęcie przez Rejonową Komisję Lekarską, że tatuaż występujący u skarżącego narusza wizerunek umundurowanego funkcjonariusza w sytuacji, gdy ani nie określono jego wielkości ani nie wskazano, że jest szpecący, a jednocześnie przyjęto, że tatuaż nie ma znaczenia psychologicznego, stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. albowiem nie wyjaśnia w sposób wystarczający podstawy prawnej podjętego orzeczenia. Powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozporządzenie w sprawie wykazu chorób i ułomności (...) nie określa bowiem, że kandydata z tatuażem z założenia należy zawsze kwalifikować jako niezdolnego do służby, nie określa też, że tatuaż narusza wizerunek umundurowanego policjanta. Twierdzenie takie wymaga zatem szerszego uzasadnienia, pozwalającego przekonać kandydata o zasadności podjętego stanowiska. W niniejszej sprawie stanowisko Rejonowej Komisji Lekarskiej wobec przedstawionego przez ten organ uzasadnienia – w kontekście opinii psychologa i psychiatry – uznać należało także za dowolne, a zatem naruszające art. 80 k.p.a. Brak należytego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego uznającego skarżącego za niezdolnego do służby w Policji stanowi uchybienie procesowe, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w istocie zamyka skarżącemu dostęp do służby publicznej. Centralna Komisja Lekarska utrzymując w mocy wydane z uchybieniem powołanych przepisów orzeczenie Komisji I instancji naruszyła nadto art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o komisjach lekarskich (...). Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. z 1991 r. nr 79, poz. 349), sąd wskazuje, że powołane rozporządzenie utraciło moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 2015 r., a zatem nie znajduje ono zastosowania w niniejszej sprawie. Rozpoznając sprawę ponownie, organ uwzględni przedstawione wyżej rozważania i ocenę Sądu, co do wymogów należytego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego w sprawie ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej kandydata do służby. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) orzekł jak w wyroku. Sąd nie zasądził na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, albowiem skarżący nie wykazał poniesionych kosztów. W sprawie tej skarżący nie miał obowiązku uiszczania kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit. d powołanej ustawy).