II SA/Wa 1580/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędziowie WSA Izabela Głowacka-Klimas, Stanisław Marek Pietras, Protokolant referent stażysta Paulina Okrój, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2019 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy powołania do pełnienia terytorialnej służby wojskowej oddala skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 98k ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1430 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] o odmowie powołania D. W. do terytorialnej służby wojskowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że D. W. w dniu [...] stycznia 2018 r. złożył w siedzibie Wojskowej Komendy Uzupełnień [...] wniosek o powołanie do terytorialnej służby wojskowej. Wojskowy Komendant Uzupełnień [...] decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] umorzył postępowanie administracyjne w tej sprawie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W dniu [...] kwietnia 2018 r. D. W. złożył odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i powołanie do terytorialnej służby wojskowej bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Odwołujący się wskazał na naruszenie art. 105 k.p.a., poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie w sytuacji, gdy organ powinien rozpatrzyć sprawę merytorycznie oraz wydać odpowiednie rozstrzygnięcie. W związku z powyższym, Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] w dniu [...] kwietnia 2018 r. wydał decyzję nr [...], którą uchylił decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wojskowy Komendant Uzupełnień [...] decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] odmówił D. W. powołania do terytorialnej służby wojskowej, powołując się na treść art. 98k ust. 3 pkt 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym osoba powołana do służby zastępczej nie może zostać powołana do terytorialnej służby wojskowej. Od powyższego rozstrzygnięcia D. W. wniósł odwołanie zarzucając organowi błędną wykładnię art. 98k ust. 3 pkt 5 powołanej ustawy, z uwagi na nieuwzględnienie powodów przeznaczenia go do służby zastępczej, a także sprzeczność z Konstytucją RP. Uznając zarzuty odwołania za niezasadne Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego rozstrzygnięciem z dnia [...] lipca 2018 r. orzekła jak na wstępie. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że od dnia [...] kwietnia 1985 r. do dnia [...] września 1986 r. D. W. odbywał zastępczą służbę poborowych. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz.U. z 2018 r. poz. 885) do tego rodzaju służby przeznaczane są osoby, którym przekonania religijne lub wyznawane zasady moralne nie pozwalają na pełnienie służby wojskowej. Odbywanie służby zastępczej uznaje się za spełnienie powszechnego obowiązku obrony RP w zakresie służby wojskowej. Oznacza to zatem uniemożliwienie spełnienia warunku określonego w art. 98k ust. 3 pkt 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP niezbędnego do powołania do terytorialnej służby wojskowej, tj. nieprzeznaczenie do służby wojskowej. Organ II instancji podkreślił, że wolą ustawodawcy było aby osoby, które w przeszłości z uwagi na przekonania religijne lub wyznawane zasady moralne nie chciały odbywać służby wojskowej obecnie nie mogą ubiegać się o powołanie do pełnienia terytorialnej służby wojskowej. Zapis tego artykułu nie budzi żadnych wątpliwości i nie może być interpretowany w inny sposób. W świetle obowiązujących przepisów odbycie służby zastępczej niesie za sobą konsekwencje w postaci wyłączenia z możliwości powołania do pełnienia różnych form służby wojskowej, tj. ćwiczenia wojskowe, okresowa służba wojskowa (art. 100 ust. 3 ustawy), a także terytorialna służba wojskowa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. W. wniósł o uchylenie decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z dnia [...] lipca 2018 r. i powołanie go do terytorialnej służby wojskowej. Skarżący wskazał, że w okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, która nie była państwem niepodległym, odmawianie służby wojskowej było formą opozycji politycznej do przeciwstawiania się reżimowi. W jego ocenie obowiązujące przepisy w postaci wyłączenia z możliwości powołania do pełnienia różnych form służby wojskowej, tj. ćwiczenia wojskowe, okresowa służba wojskowa (art. 100 ust. 3 ustawy), a także terytorialna służba wojskowa są dyskryminujące i niosą osobistą krzywdę. Podkreślił, że nie chciał służyć w połowie lat 80-tych w zbrojnym ramieniu Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej podporządkowanej zbrodniczemu Związkowi Sowieckiemu. Odrzucanie służby wojskowej przez młodych ludzi było formą oporu wobec narzuconego im siłą obcego ustroju. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości rzeczowej ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zakwestionowanego aktu. Sąd administracyjny nie ma przy tym podstaw prawnych, aby oceniać rozstrzygnięcie organu administracji publicznej pod kątem jego słuszności, bądź też celowości. Nie rozpatruje również danej sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji wykazało, że nie są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć w niniejszej sprawie stanowił art. 98k ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1430 ze zm.). Zgodnie z jego treścią, do terytorialnej służby wojskowej może być powołana osoba, która spełnia warunki określone w pkt 1- 8, w tym nie była przeznaczona do służby zastępczej (ust. 5). Powołany przepis w czytelny i jednoznaczny sposób formułuje katalog warunków, jakie musi spełniać osoba powołana do terytorialnej służby wojskowej. Jednym z nich jest przesłanka wymieniona w pkt 5, której skarżący nie spełnia ze względu na pełnienie zastępczej służby wojskowej w okresie od [...] kwietnia 1985 r. do [...] września 1986 r. Organ zasadnie przyjął, iż przepis ten nie pozwala na odmienną interpretację, a w konsekwencji zignorowanie faktu pełnienia zastępczej służby wojskowej przez D. W. Skarżący podnosi, że organ nie bierze pod uwagę jego dążenia do stawiania oporu przeciwko panującemu ówcześnie ustrojowi politycznemu. Należy jednak wskazać, że organowi nie została pozostawiona swoboda podjęcia decyzji z uwzględnieniem motywacji kierującej osobą decydującą się na odbycie służby zastępczej, ponieważ zobowiązany jest do zastosowania kryteriów przyjęcia do terytorialnej służby wojskowej zawartych w ustawie bez względu na przyczyny ich niespełnienia. Nie jest to, jak wskazuje skarżący "opinia organu", lecz interpretacja wskazanego przepisu zgodna z wnioskami wynikającymi z zastosowania zarówno wykładni językowej, która wprost wyklucza możliwość pełnienia terytorialnej służby wojskowej przez kandydatów niespełniających wymienionych warunków, jak i celowościowej, ponieważ, jak wskazał organ w uzasadnieniu decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. - do odbywania zastępczej służby wojskowej przeznaczane są osoby, którym przekonania religijne lub wyznawane zasady moralne nie pozwalają na pełnienie służby wojskowej. Organ wskazywał również, że "niewątpliwie wolą ustawodawcy było, aby osoby, które w przeszłości nie chciały odbywać służby wojskowej, obecnie nie mogły ubiegać się o powołanie do terytorialnej służby wojskowej". Jest to zabieg racjonalnego ustawodawcy, który w ten sposób respektuje gwarancje konstytucyjne z art. 85 ust. 3 Konstytucji RP - obywatel, któremu przekonania religijne lub wyznawane zasady moralne nie pozwalają na odbywanie służby wojskowej, może być obowiązany do służby zastępczej na zasadach określonych w ustawie. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 11 lutego 2003 r. sygn. akt P 12/02 (publik. OTK-A 20033/2/10, Dz. U. z 2003 r. Nr 35, poz. 312) wskazał, iż złożenie przez poborowego wniosku o skierowanie do służby zastępczej jest wykonaniem jego prawa wyboru sposobu wywiązania się z obowiązku obrony Ojczyzny. Jednocześnie należy przyjąć, że złożenie takiego wniosku stanowi określoną deklarację przekonań religijnych lub zasad moralnych danego obywatela. Zarówno z art. 85 ust. 3 Konstytucji, jak i z art. 189 ust. 1 ustawy wynika bowiem, że możliwość odbycia służby zastępczej przysługuje tylko obywatelom, których przekonania nie pozwalają na odbycie służby wojskowej. Wydaje się oczywiste, że - w świetle regulacji konstytucyjnej - osoba, która raz zadeklarowała swoje poglądy moralne w kwestii służby wojskowej, nie może być zmuszana do jej odbycia. Oznaczałoby to, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, naruszenie konstytucyjnie zagwarantowanej możliwości odmowy wypełnienia służby wojskowej ze względów religijnych lub z powodu wyznawanych zasad moralnych. Na tle powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie można czynić ustawodawcy zarzutu niekonstytucyjności powołanego art. 98k ust. 3 pkt 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, skoro ograniczenie prawa do pełnienia jednej z form służby wojskowej wynika z respektowania już złożonej deklaracji w kwestii moralnej, czy religijnej. Podkreślenia wymaga, iż do kompetencji organu nie należy kontrola konstytucyjności przepisów prawnych, zatem nie jest on władny rozstrzygać, co do ich zgodności z treścią Konstytucji. W związku z powyższym wyrażone przez skarżącego wątpliwości w tej kwestii nie zostały przez organ rozwiązane w toku postępowania na skutek braku środków prawnych, które by to umożliwiały. Jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 sierpnia 2017 r. o sygn. akt I GSK 562/17 "Z przepisów ustrojowych nie wynika, aby Naczelny Sąd Administracyjny posiadał kompetencje do rozstrzygania kwestii zgodności z Konstytucją przepisów prawa", co oznacza, że tym bardziej nie jest do tego uprawniony organ prowadzący postępowanie administracyjne. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze oraz uznając, że organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również, że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów postępowania, a także dokonał prawidłowej wykładni przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej mających zastosowanie wobec ustalonych okoliczności faktycznych sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).