II SA/Wa 1583/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Asesorzy WSA Janusz Walawski Andrzej Kołodziej Protokolant Elwira Sipak po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2003 r. 2) stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpoznaniu wniosku p. A. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2003 r. W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS wyjaśnił, że warunki przyznawania świadczeń w drodze wyjątku zostały określone w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem przyznanie świadczenia jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia łącznie następujące warunki: ” jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, ” nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, ” nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, ” nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS stwierdził, że w sprawie brak jest szczególnych okoliczności, wskutek których p. A. C. nie nabył prawa do świadczenia ustawowego. Wprawdzie skarżący udokumentował 26 lat 2 miesiące i 22 dni okresu ubezpieczenia, jednak Prezes ZUS nie uznał za szczególną okoliczność faktu, że w okresie od 1 stycznia 1999 r. do czasu orzeczenia całkowitej niezdolności we wrześniu 2003 r. ww. nie świadczył pracy, nie podjął też innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. W ocenie Prezesa ZUS w powołanym okresie skarżący był zdolny do pracy, co oznacza, że przerwa w zatrudnieniu jest nieusprawiedliwiona. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi p. A. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podkreślił, że jego stan zdrowia czyni go niezdolnym do pracy całkowicie. Choroba skarżącego, polegająca na [...] i [...], spowodowała że już od 2001 r. nie mógł podjąć pracy. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do przepisu art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), który stanowił podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, Prezes ZUS może przyznać świadczenie drodze wyjątku osobie, która spełnia łącznie wszystkie przesłanki wymienione w tym przepisie, a mianowicie: ” jest lub była osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, ” nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, ” nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, ” nie ma niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie ww. przesłanki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie jednej z nich uniemożliwia przyznanie tego świadczenia. Odmawiając skarżącemu przyznania świadczenia w drodze wyjątku Prezes ZUS podniósł, że w okresie od 1 stycznia 1999 r. do września 2003 r., tj. przez 4 lata i 8 miesięcy skarżący pomimo, że był zdolny do pracy, nie wykonywał jej, przez co nie uzyskał dłuższego okresu ubezpieczenia. Zdaniem organu administracji publicznej brak ubezpieczenia we wskazanym okresie jest nieuzasadniony i jako taki zdecydował o nieuwzględnieniu wniosku p. A. C. o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie tego rodzaju ocena organu może wywołać wątpliwości co do jej zgodności z prawem. W szczególności Prezes ZUS nie rozważył wszystkich okoliczności sprawy, do jakich należy zaliczyć stosunkowo długi okres ubezpieczenia skarżącego (ponad 26 lat) oraz rodzaj chorób, na które cierpi skarżący. Jak wynika z akt sprawy, orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] września 2001 r. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy z powodu [...]. Ponieważ objawy choroby nasiliły się ([...]) oraz dołączyły nowe dolegliwości, w dniu [...] września 2003 r. skarżący został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy. Już w chwili wydania pierwszego orzeczenia, lekarz wskazywał na wynikającą ze stanu zdrowia [...]. Z dokumentacji medycznej złożonej na rozprawie wynika, że od miesiąca maja 2001 r. skarżący był wielokrotnie hospitalizowany z powodu [...]. W ocenie Sądu, przy uwzględnieniu powyższych faktów, należałoby rozważyć, czy z uwagi na częste pobyty skarżącego w szpitalu oraz kłopoty z poruszaniem się ([...]), miał on możliwość podjęcia zatrudnienia. Ponieważ skarżący ma stosunkowo długi okres ubezpieczenia, Prezes ZUS powinien poczynić dokładne ustalenia w zakresie przyczyn niepodjęcia pracy przez skarżącego od 1 września 1998 r., a następnie ocenić je w aspekcie określonej w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przesłanki "szczególnych okoliczności" uniemożliwiających uzyskanie prawa do świadczeń w zwykłym trybie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.