II SA/Wa 1583/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.) Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk Waldemar Śledzik Protokolant referent stażysta Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2012 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy częściowego umorzenia kredytu studenckiego 1. oddala skargę, 2. przyznaje, ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. M. K. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] o odmowie częściowego umorzenia kredytu studenckiego pobranego przez A. T., udzielonego na podstawie umowy o kredyt nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. zawartej z Bankiem [...]. W motywach uzasadnienia organ podał, że brak jest podstaw do częściowego umorzenia kredytu studenckiego, jaki zaciągnął A. T. na podstawie § 17 ust. 11 i 12 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 18 maja 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów i pożyczek studenckich (Dz. U. Nr 87, poz. 560). Wskazał, że spłata kredytu studenckiego powinna być kwestią priorytetową dla wnioskodawcy, gdyż podpisując umowę o kredyt z bankiem zobowiązał się do zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu na warunkach określonych w umowie. Wyjaśnił, że zgodnie z § 17 ust. 12 cyt. wyżej rozporządzenia MNiSW, decyzję o umorzeniu całości lub części spłaty kredytu studenckiego podejmuje się, jeżeli kredytobiorca udokumentuje trudną sytuację życiową. Podniósł, że pojęcie trudnej sytuacji życiowej określa § 17 ust. 3 rozporządzenia, zgodnie z którym przez trudną sytuację życiową rozumie się udokumentowaną przez ośrodek pomocy społecznej sytuację kredytobiorcy i członków jego rodziny, w której spełnione są przesłanki uzasadniające korzystanie ze świadczeń z systemu pomocy społecznej, albo trudną sytuację materialną wynikającą z przypadku losowego, powodującego długotrwałą utratę zdolności do spłaty zobowiązań, w szczególności: chorób kredytobiorcy lub członka jego rodziny, konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, szkody spowodowanej przez pożar, powódź lub inną katastrofę. Organ ustalił, że z przekazanych przez wnioskodawcę danych wynika, iż wnioskodawca jest osobą odbywającą staż zawodowy, jest osobą zatrudnioną i nie korzysta ze świadczeń z systemu pomocy społecznej. Nadto, że jest osobą, która nie ma ograniczeń w możliwości podejmowania zatrudnienia. Wyjaśnił, że decyzję o częściowym umorzeniu spłaty kredytu studenckiego podejmuje się, stosownie do § 17 ust. 12 rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich, na podstawie dokumentacji przedłożonej przez wnioskodawcę i wskazał, że Komisja ta na posiedzeniu w dniu [...] października 2010 r. negatywnie zaopiniowała wniosek A. T. Negatywnie też zaopiniowała ten wniosek w dniu [...] marca 2011 r., po złożeniu przez zainteresowanego odwołania. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A. T. do tutejszego Sądu. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił, iż organ mylnie określił datę złożenia przez niego wniosku o częściowe umorzenie kredytu studenckiego. Wskazywał, że z takim wnioskiem zwrócił się w dniu [...] lipca 2009 r. Skarżący podnosił, że wskazując trudną sytuację życiową powoływał się na stan zdrowia obojga rodziców, a nie jednego z rodziców. Kwestionował również ustalenia organu w zakresie osobistego zaangażowania w sprawowanie stałej opieki nad członkami rodziny. Skarżący wyjaśniał w jakim zakresie musiał, ze względów zdrowotnych, pomóc ojcu i matce. Nie zgodził się nadto ze stanowiskiem organu, iż jest osobą zatrudnioną. Wyjaśnił, że wypracowane przez niego skromne dochody mają charakter honorarium autorskiego, a nie stałego zatrudnienia. Skarżący stwierdził również, że przepisy prawa nie wiążą możliwości wystąpienia o umorzenie kredytu studenckiego z korzystaniem ze świadczeń pomocy społecznej. Zarzucił też, że organ błędnie przyjął, iż nie prowadził on wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami (matką) w [...]. Twierdził, że sam fakt przebywania czasowego w [...] nie jest dostateczną przesłanką takiego uznania. Twierdził, że odstępował w [...] miejsce do spania matce i wspólnie z nią wracał do [...], gdy była taka konieczność. W odpowidzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że istotnie wniosek skarżącego wpłynął do organu [...] sierpnia 2009 r., a w dniu [...] sierpnia 2009 r. wezwał A. T. do jego uzupełnienia, albowiem do wniosku nie dołączono żadnych dokumentów, na podstawie których można byłoby ocenić sytuację życiową i finansową wnioskodawcy. Wyjaśnił, że dopiero rok później – [...] lipca 2010 r. wnioskodawca odpowiedział na to wezwanie i złożył kolejne pismo w sprawie (ponowny wniosek o umorzenie kredytu). Po wezwaniu organu wniosek ten uzupełnił w sierpniu 2010 r. Organ podał, że stan zdrowia drugiego z rodziców – [...], nie był wzięty pod uwagę, gdyż w momencie opiniowania wniosku (w dniu [...] października 2010 r.) [...] nie żył (zmarł w październiku 2009 r.). Podkreślił, że wnioskodawca nie prowadził wspólnego gospodarstwa domowego z matką i wynajmował mieszkanie w [...] (matka mieszkała w [...]). Wyjaśnił, że to na podstawie dokumentów złożonych przez wnioskodawcę ustalił, że wnioskodawca pozostawał w odrębym gospodarstwie domowym. Organ podniósł, że skarżący jest osobą zdrową, a wnioski osób ubiegających się o umorzenie kredytu składają osoby znajdujące się w dramatycznej sytuacji, niepełnosprawne, posiadające na utrzymaniu dzieci, osoby wymagające kosztownego leczenia, rehabilitacji oraz osoby dotknięte najcięższymi chorobami, jak stwardnienie rozsiane czy nowotwory. Zdaniem organu, na tle opiniowanych wniosków sytuacja wnioskodawcy słusznie została oceniona jako dobra, albowiem wskazane problemy życiowe należy uznać za przejściowe i rokujące poprawę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie bezsporne jest, iż skarżący zawarł w dniu [...] lutego 2005 r. umowę z [...] (k – 67 akt administracyjnych) na preferencyjny kredyt studencki z dopłatami z Funduszu Pożyczek i Kredytów Studenckich na kwotę [...]. Powyższa umowa (§ 12) określa zasady spłaty kredytu (po upływie dwóch lat od daty ukończenia studiów) oraz okresy spłaty kredytu (§ 18) i okoliczności, kiedy okres spłaty kredytu może być wydłużony. Na mocy tejże cywilno-prawnej umowy skarżący może domagać się wydłużenia okresu spłaty kredytu jeżeli udokumentuje, że wysokość raty kredytu przekracza 20% jego miesięcznego dochodu (...) - § 18 pkt 1 tiret 1. Niezależnie od treści powyżej umowy skarżący, na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz. U. Nr 108, poz. 685 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 18 maja 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów i pożyczek studenckich (Dz. U. Nr 87, poz. 560), miał prawo złożyć wniosek o umorzenie zaciągniętego kredytu. Stosownie do § 17 ust. 11 ww. rozporządzenia wykonawczego, kredyt, na wniosek kredytobiorcy znajdującego się w trudnej sytuacji życiowej, może być umorzony w całości w przypadku trudnej sytuacji życiowej kredytobiorcy. Przepis § 17 ust. 13 definiuje pojęcie "trudnej sytuacji życiowej". Jest nią m. in. trudna sytuacja materialna wynikająca z przypadku losowego powodującego długotrwałą utratę zdolności do spłaty zobowiązań, w szczególności: choroby kredytobiorcy lub członka jego rodziny, szkody spowodowane przez pożar, powódź lub inną katastrofę. W ocenie Sądu, podzielić należało pogląd organu, iż materialne problemy skarżącego należy zakwalifikować jako przejściowe, a nie jako "długotrwałą utratę zdolności do spłaty zobowiązań". Przede wszystkim wskazać należy, iż skarżący jest osobą zdrową, wykształconą, realizującą się na polu zawodowym i osiąga z tego tytułu dochody. Bez znaczenia pozostaje, czy dochody te wynikają z umowy o pracę, czy też z honorarium autorskiego. Notorią jest, że osoby z humanistycznym wykształceniem wyższym mają problemy, bezpośrednio po ukończeniu studiów, w znalezieniu pracy zgodnej z kierunkiem wykształcenia i oczekiwanym uposażeniem. Nie oznacza to automatycznie, że długotrwale utraciły zdolność do spłaty zobowiązań. Wskazać też należy, że zawarta przez skarżącego umowa w sytuacji minimalnych dochodów umożliwia wydłużenie okresu spłaty kredytu - § 18 pkt 1 tiret 1. Nadto, że przepis § 17 rozporządzenia określa sytuacje, kiedy zaciągnięte kredyty są umarzane obligatoryjnie - § 17 ust. 1, a kiedy fakultatywnie - § 17 ust. 11. W sytuacji skarżącego, wobec powołania się na trudną sytuację życiową, zastosowanie znajduje przepis § 17 ust. 11, który stanowi, że kredyt może (a zatem nie musi) być umorzony. Taka konstrukcja przepisu przyznaje organowi prawo do oceny i wyboru, kto z wnioskujących wymaga w pierwszej kolejności takiej pomocy. Zauważyć należy, iż organ powyższej oceny dokonał, opierając się na opinii Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich z dnia [...] października 2010 r. oraz z dnia [...] marca 2011 r. Z treści uchwały Komisji nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. wynika, iż rozpoznała ona kilkadziesiąt wniosków, z których 43 zaopiniowano pozytywnie i 24 negatywnie, w tym wniosek skarżącego. Stwierdzić też należy, co wynika z protokołu posiedzenia Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich z dnia [...] marca 2011 r., że skład Komisji, w tym przedstawiciele studentów, oceniali indywidualnie każdy z wniosków, również wniosek skarżącego i stwierdzili, że nie istniały okoliczności, które mogłyby stanowić o ograniczeniu możliwości skarżącego w podejmowaniu zatrudnienia celem spłaty kredytu studenckiego. Reasumując, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, iż w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji bądź stwierdzenie nieważności jej z uwagi na naruszenie prawa materialnego lub procesowego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), oddalił skargę.