II SA/Wa 1586/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula – Dąbrowska (spr.) Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant ref. staż. Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2011 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia 1. odrzucić skargę 2. nakazuje zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. B. kwotę zł 200 (dwieście zł) tytułem uiszczonego wpisu sądowego. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], którą to decyzją odmówił G. B. udostępnienia informacji publicznej. Jako podstawę odmowy organ wskazał art. 5 ust. 1, art. 16 ust. 1, art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U z 2007 r. nr 59 poz. 404 ze zm.), art. 79 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.). W motywach uzasadnienia podał, iż wnioskiem z dnia 4 sierpnia 2010 r. G. B. wniósł o udostępnienia informacji publicznej w zakresie pomocy publicznej udzielonej Kompanii Węglowej S.A. z siedzibą w [...], w postaci spłaty, w układzie ratalnym, zadłużenia z tytułu składek emerytalnych, składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonego oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne, wynikających z: * art. 6 ustawy o restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego w latach 2003 - 2006 z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz. U. z 2003 r. nr 210 poz. 2037), * art. 4 ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008 - 2015 z dnia 7 września 2007 r. (Dz. U. z 2007 r. nr 192 poz. 1379). Odmawiając udostępnienia żądanych informacji Prezes ZUS wskazał, iż dane objęte wnioskiem, a dotyczące wysokości zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, objęte spłatą w ratach, stanowią tajemnicę służbową i jako takie nie podlegają ujawnieniu. Żądanie wnioskodawcy nie znajduje dostatecznych podstaw prawnych, ponieważ na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnienie informacji publicznej w tym zakresie podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Nadto co istotne, organ powołał się na tajemnicę przedsiębiorstwa uznając, iż zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, pracownicy podmiotów realizujących zadania określone w ustawie są zobowiązani do ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa, jak również innych informacji podlegających ochronie na podstawie odrębnych przepisów, o których powzięli wiadomość w związku z toczącymi się postępowaniami lub realizacją innych zadań określonych w ustawie. Organ wskazał też, iż wielkość pomocy publicznej - korzyść finansowa, jaką otrzymuje przedsiębiorca w formie odroczenia płatności lub rozłożenia na raty, która jest jawna - nie jest tym samym co wysokość zobowiązań przedsiębiorstw górniczych z tytułu składek emerytalnych, składek na ubezpieczenia społeczne, w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne, objętych art. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego w latach 2003 - 2006 oraz art. 4 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008 - 2015. Te zobowiązania zostały ustalone na podstawie deklaracji złożonych przez płatników składek, zaewidencjonowane na ich kontach, prowadzonych w oparciu o art. 45 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, które dla pracowników Zakładu stanowią tajemnicę służbową w rozumieniu art. 79 w/w ustawy. Odnosząc się do żądania przesłania umów zawartych pomiędzy ZUS a Kompanią Węglową S.A. w zakresie restrukturyzowanego zadłużenia z tytułu składek, w tym harmonogramów spłat w rozbiciu na miesiące rozliczeniowe, począwszy od stycznia 1999 r. dotyczącego byłych spółek węglowych, których następcą prawnym jest Kompania Węglowa SA, Prezes ZUS stwierdził, iż przedmiotem wniosku nie jest żądanie udzielenia informacji o wielkości i formie udzielonej pomocy publicznej i takie żądanie nie znajduje dostatecznych podstaw prawnych, ponieważ na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnienie informacji publicznej w tym zakresie podlega ograniczeniu. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi G. B. do tutejszego Sądu. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił, iż Prezes ZUS błędnie interpretuje jego wniosek, jako żądanie udzielenia informacji o kwocie zadłużenia Kompanii Węglowej S.A., bowiem informacja o kwocie zadłużenia jest powszechnie dostępna. W ocenie skarżącego, harmonogram spłat zadłużenia składek Kompanii Węglowej S.A., wynikający z w/w ustaw górniczych nie stanowi tajemnicy służbowej, nie ma charakteru danych indywidualnych dotyczących Kompanii Węglowej S.A. ani ubezpieczonych, stanowi jedynie doprecyzowanie powszechnie znanych informacji. Skarżący zarzucał, że kwoty rat nie są objęte tajemnicą, a znając ustawowy termin zakończenia spłat oraz fakt, że spłaty dokonywane są w równych miesięcznych ratach, nie jest również tajemnicą całkowita kwota zadłużenia Kompanii Węglowej S.A. Informacje te są jawne pomimo, że spłata zadłużenia następuje ze środków własnych Kompanii Węglowej S.A., a nie jest dotacją budżetową. W ocenie skarżącego prawo uzyskania informacji o formie pomocy nie może kończyć się jedynie na znanym fakcie, że pomoc polega na umożliwieniu Kompanii Węglowej S.A. spłaty zobowiązań w układzie ratalnym, bez prawa do zapoznania się ze szczegółami, jak we wniosku, tj. z harmonogramem spłat. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Z treści regulacji zawartych w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), wynika, iż właściwość sądu administracyjnego dotyczy wszelkich spraw objętych tą ustawą, z wyłączeniem spraw, o których stanowi jej art. 22 ust. 1. Stosownie do treści tego przepisu, podmiotowi, któremu odmówiono prawa dostępu do informacji publicznej ze względu na wyłączenie jej jawności z powołaniem się na ochronę danych osobowych, prawo do prywatności oraz tajemnicę inną niż państwowa, służbowa, skarbowa lub statystyczna, przysługuje prawo wniesienia powództwa do sądu powszechnego o udostępnienie takiej informacji. Z przepisów art. 21 i art. 22 ust. 1 powoływanej ustawy wynika, że o sposobie dochodzenia dostępu do informacji na drodze postępowania sądowoadministracyjnego lub na drodze procesu cywilnego przed sądem powszechnym, decyduje jedynie przedmiot ochrony. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że wystarczy, aby podmiot dysponujący informacją powołał się na przedmiot ochrony wymieniony we wskazanym przepisie, aby wyłączyć kognicję sądu administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2004 r., sygn. akt OSK 600/04, LEX nr 160607; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 1640/07, niepubl.). Podkreślić należy, że oba tryby, tj. droga sądowoadministracyjna i postępowanie cywilne wykluczają się nawzajem. Nie jest dopuszczalne by strona decydowała, o tym w jakim trybie mają być dochodzone jej prawa. Zarówno przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, jak też Konstytucja RP nie dopuszczają dualizmu w zakresie przysługujących środków prawnych. Wystarczy zatem, aby podmiot wydający decyzję w rozstrzygnięciu powołał się na wymieniony w tym przepisie przedmiot ochrony, aby skutecznie wyłączyć możliwość jego kontroli przez sąd administracyjny. W rozpoznawanej sprawie Prezes ZUS odmówił skarżącemu udostępnienia informacji, powołując się na art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a konkretnie między innymi na tajemnicę przedsiębiorcy - art. 41 ust1 i 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Wskazał też, że całkowita kwota zobowiązań Kompanii Węglowej S.A., spłacanych w formie określonej w art. 6 ustawy o restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego w latach 2003 - 2006 z dnia 28 listopada 2003 r. oraz art. 4 ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008 - 2015 z dnia 7 września 2007 r., ze środków własnych płatnika składek, nie stanowi informacji powszechnie dostępnych. We wniosku z dnia 10 sierpnia 2010 r. wnioskodawca zażądał przesłania umów zawartych pomiędzy ZUS a Kompanią Węglową S.A. w zakresie restrukturyzowanego zadłużenia z tytułu składek w tym harmonogramów spłat w rozbiciu na miesiące rozliczeniowe, począwszy od stycznia 1999 r., dotyczącego byłych spółek węglowych, których następcą prawnym jest Kompania Węglowa S.A., a zatem przedmiotem wniosku nie jest żądanie udzielenia informacji o wielkości i formie udzielonej pomocy publicznej. W ocenie Sądu, ten rodzaj tajemnicy (tajemnica przedsiębiorstwa) nie mieści się w pojęciu tajemnica państwowa, służbowa, skarbowa, statystyczna. A skoro tak kognicja sądu administracyjnego jest wyłączona, a właściwym do rozpoznania zarzutów skarżącego jest sąd powszechny. Sąd administracyjny nie może kontrolować legalności decyzji i badać, czy w ogóle przesłanka z art. 22 ust. 1 ustawy w konkretnej sprawie wystąpiła. Ustawodawca wyraźnie w tym zakresie upoważnił do kontroli jedynie sąd powszechny. Należy podkreślić raz jeszcze, że obowiązujący system prawny nie dopuszcza dualizmu w zakresie przysługujących środków zaskarżenia. Reasumując, na odmowę udostępnienia informacji publicznej, w której organ powołuje się na ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa, art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej - stosownie do art. 21- 22 ustawy o dostępie (...) przysługuje prawo wniesienia powództwa do sądu powszechnego. Możliwość ta wynika wprost z powołanego przepisu. Z powyższych powodów skargę należało na podstawie art. 58 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), odrzucić. O kosztach Sąd orzekł stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 ww. ustawy.