II SA/Wa 1588/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung Sędzia WSA Bronisław Szydło Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz spr. Protokolant Iwona Maciejuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2005 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2004r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] maja 2004 r. 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] maja 2004 r. i odmówił przyznania małoletnim: A. K., D. i D. F. reprezentowanym przez matkę A. F. renty rodzinnej po zmarłym ojcu R. F. w drodze wyjątku. W uzasadnieniu do w/w decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( t.j. Dz. U. z roku 2004 Nr 39 poz. 353) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności; nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. Dlatego też Prezes ZUS zbadał przede wszystkim okoliczności odnoszące się do zmarłego ojca dzieci. W trakcie postępowania stwierdzono, że pan R. F. w okresach od 1 września 1991 r. do 5 listopada 1991 r. oraz od 1 lipca 1997 r. do 8 sierpnia 2003 r. posiadał kilkuletnie przerwy w wykonywaniu zatrudnienia, w tym okresie był osobą zdolną do wykonywania zatrudnienia. W okresie 23 kwietnia 2001 r. do 26 czerwca 2004 r. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą, za którą nie opłacał składki na ubezpieczenie społeczne. W latach 1993 r.- 2001r. skarżący przebywał zagranicą, gdzie jak podaje skarżąca pracował nielegalnie, co również nie może być potraktowane jako okoliczność uniemożliwiająca płacenie składek. W związku z tym organ nie dopatrzył się szczególnych okoliczności, które mogłyby być powodem do przyznania renty. Łączny okres składkowy i nieskładkowy zmarłego wynosi 2 lata 8 miesięcy i 7 dni i jest zbyt krótki do przyznania renty po osobie, która w chwili śmierci miała 29 lat. Podnoszone przez skarżącą trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającej przesłanki do przyznana świadczenia, ponieważ nie ma ono charakteru socjalnego. W ocenie Prezesa ZUS brak jest, więc warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A. F. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca podniósł zarzut, że zmarły mąż był osobą ubezpieczoną w ZUS, a w dniu wypadku w wyniku, którego poniósł śmierć był w drodze do pracy oraz wskazała na trudną sytuację materialną swojej rodziny W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie przytaczając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz.1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podejmując decyzję w sprawie świadczeń w trybie określonym w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest związany rygorami postępowania administracyjnego. Wynika to wprost z art. 124 w/w ustawy. Przepis ten mówi, że w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), chyba, że sama ustawa stanowi inaczej. Prezes ZUS powinien, więc przestrzegać przepisów tego kodeksu, w tym wyrażonych w rozdziale 2 zasad postępowania. Dotyczy szczególnie to określonej w art. 7 zasady prawdy obiektywnej oraz opisanej w art. 8 zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Realizując dyrektywy zawarte w powyższych zasadach organ prowadzący postępowanie powinien podejmować wszelkie niezbędne działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Musi, więc w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy ( art. 77 § 1 kpa). Dopiero na podstawie zebranego materiału, powinien on dokonać oceny uznając daną okoliczność za udowodnioną. ( art. 80 kpa). W przedmiotowej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń społecznych naruszył zasady opisane w art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z akt sprawy wynika, bowiem, że zmarły w wyniku wypadku ojciec dzieci, w chwili śmierci był ubezpieczony. Fakt ten nie został uwzględniony w żadnej z wydanych w sprawie decyzji. Tymczasem z akt sprawy wynika, że zmarły wykazał wolę kontynuowania ubezpieczenia i gdyby nie nagła śmierć mógłby osiągnąć wymagany okres do przyznania ubezpieczenia w trybie zwykłym. Tak, więc organ nie podjął się oceny, czy przytoczone powyżej fakty nie stanowią zbiegu szczególnych okoliczności uniemożliwiających uzyskanie uprawnień do renty na zasadach ogólnych. Brak wyjaśnienia tej okoliczności powoduje, że nie można także mówić, iż w ten sposób działania Prezesa ZUS służą pogłębianiu zaufania obywateli do organów państwa. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.