II SA/Wa 159/17

PostanowienieWSA w Warszawie2017-07-11

Skład orzekający: Iwona Malicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sprawie dotyczącej ubezpieczeń społecznych, w której skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, należy umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie rozpoznać wniosek o ustanowienie adwokata?
Ratio decidendi
W przypadku, gdy skarżący w sprawie dotyczącej ubezpieczeń społecznych jest zwolniony z mocy ustawy od ponoszenia kosztów sądowych, postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od tych kosztów podlega umorzeniu jako zbędne. Jednocześnie, zgodnie z przepisami PPSA, strony korzystające z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych mogą ubiegać się o ustanowienie pełnomocnika, a przyznanie prawa pomocy w tym zakresie następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów bez uszczerbku dla swojego utrzymania.
Stan faktyczny
Skarżący Z. K. złożył skargę na decyzję Prezesa ZUS dotyczącą renty z tytułu niezdolności do pracy. Po oddaleniu jego skargi przez WSA, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, wskazując na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Sąd uznał, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawach o świadczenia z ubezpieczeń społecznych.
Rozstrzygnięcie
1. Przyznano Z. K. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. 2. Umorzono postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2017 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku postanawia: 1. przyznać Z. K. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, 2. umorzyć postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 czerwca 2017 r. oddalił skargę Z. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Skarżący po otrzymaniu odpisu nieprawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. We wniosku podał, że jego sytuacja jest bardzo trudna - jest osobą samotną, schorowaną, a jego dochód stanowi renta w drodze wyjątku w wysokości 854 zł miesięcznie. Nadto oświadczył, że oprócz przedmiotów codziennego użytku nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Wskazał, że do stałych kosztów utrzymania należą opłaty za energię elektryczną - 100 zł, gaz - 34 zł, abonament TV - 101 zł, leki - 60 zł, a także zwrot pożyczki osobie fizycznej w ratach po 50,60 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżący, stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarżący wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożył w sprawie dotyczącej ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 249a powołanej ustawy, jeżeli (...) rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Skoro zatem skarżący w tej sprawie jest zwolniony z ustawy z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych, to postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, jako zbędne, należało umorzyć. Natomiast zgodnie z art. 262 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron, korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie zaś do art. 245 § 1 i § 3 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie pełnomocnika - radcy prawnego lub adwokata. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika ze złożonego wniosku oraz akt sprawy, skarżący jest osobą schorowaną, całkowicie niezdolną do pracy, a utrzymuje się z przyznanego świadczenia w drodze wyjątku w wysokości 854 zł, nie posiada majątku ani oszczędności. W konsekwencji oznacza to, że strona wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262, art. 249a w związku z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło