II SA/Wa 1590/19
WyrokWSA w Warszawie2020-02-06
Skład orzekający: Ewa Radziszewska-Krupa, Andrzej Góraj, Janusz Walawski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił przyznania świadczenia rentowego w drodze wyjątku, uznając, że nie zaistniały szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie świadczenia pomimo niespełnienia wymogów formalnych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ administracji publicznej nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego i nie rozważył należycie wszystkich aspektów sprawy, w tym obecnej sytuacji zdrowotnej skarżącego w kontekście obiektywnych przeszkód w aktywności zawodowej. Organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności rozwoju choroby skarżącego i nie wezwał go do przedłożenia dodatkowych dokumentów, naruszając tym samym zasady prawdy obiektywnej i zaufania do władzy publicznej.Stan faktyczny
Skarżący R. S. złożył wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Prezes ZUS odmówił przyznania świadczenia, uznając, że skarżący nie spełnia warunków formalnych, w szczególności nie wykazał szczególnych okoliczności uzasadniających brak wymaganego stażu ubezpieczeniowego w 10-leciu poprzedzającym powstanie niezdolności do pracy. Skarżący w skardze podniósł, że jego trudna sytuacja życiowa (żyrowanie pożyczek, utrata mieszkania, konieczność zdobycia nowych kwalifikacji) uniemożliwiła mu dalszą pracę i zdobycie wymaganego stażu. Sąd uchylił decyzję Prezesa ZUS, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Janusz Walawski, , Aleksandra Weiher, Protokolant specjalista, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2020 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - uchyla zaskarżoną decyzję -
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. R. S. (zwany dalej: "Skarżącym") wnioskiem z [...] kwietnia 2019r. zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej: "Prezesem ZUS") o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.
2. Prezes ZUS decyzją z [...] maja 2019r. nr [...] na podstawie art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2018r., poz. 1270 ze zm., zwana dalej "u.e.r.") odmówił przyznania ww. świadczenia.
W uzasadnieniu wskazano, że Prezes ZUS, zgodnie z art. 83 u.e.r., może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w u.e.r. ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w u.e.r. do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - że względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Z ww. przepisu wynika, że przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku na podstawie art. 83 u.e.r. jest możliwe, gdy: wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną w rozumieniu u.e.r. lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi, z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Warunki określone w ww. przepisie muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Prezes ZUS wskazał, że z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że Skarżący na przestrzeni 54 lat życia - do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy - udokumentował 27 lat, 5 miesięcy i 3 dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych. Jednakże w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy, jak i w 10-leciu przypadającym przed dniem złożenia wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym - zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych, wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym -udokumentowano tylko 2 lata, 3 miesiące i 22 dni tych okresów.
W sprawach świadczeń przyznawanych w drodze wyjątku ważne są powody, dla których ubezpieczony nie mógł nabyć uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Przy przyznawaniu świadczenia w drodze wyjątku należy wziąć pod uwagę całokształt okoliczności sprawy i dokonać ich oceny pod kątem szczególnych okoliczności, które spowodowały niespełnienie warunków do przyznania świadczenia na zasadach ustawowych. Przez szczególne okoliczności rozumie się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuowaniu zatrudnienia.
Zdaniem Prezesa ZUS Skarżący w latach 2006-2013, 2015-2018 nie udokumentował okresu zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W sprawie nie wykazano szczególnych okoliczności uniemożliwiających przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w ww. przerwach wobec Skarżącego nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. W tym czasie nie istniały zatem przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Skarżący dwukrotnie rozwiązywał umowy o pracę z przyczyn leżących po stronie pracownika. Osoba decydująca się na taką formę rozwiązywania stosunku pracy winna liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w sferze uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Prezes ZUS w związku z tym nie dopatrzył się szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły nabycie uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym oraz stwierdził, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna Skarżącego, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku.
3. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie ww. decyzji i przyznanie świadczeń rentowych oraz podkreślił, że odmowa przyznania świadczeń rentowych jest bardzo krzywdząca.
Skarżący wyjaśnił, że pracował w szpitalu jako sanitariusz w pogotowiu ratunkowym. Podżyrował pożyczki dwóm współpracownikom, którzy nie wywiązali się z ich spłatą, co spowodowało, że komornik zajął Mu niemalże całą wypłatę. Skarżący zadłużył się w ZBK w [...] i z powodu zaległości czynszowych został eksmitowany z mieszkania, w którym mieszkał od urodzenia. Wyjaśnił również, że w związku ze zmianami, jakie zaszły w służbie zdrowia, żeby móc kontynuować pracę powinien ukończyć studia na kierunku ratownik medyczny. Sytuacja życiowa, w jakiej znalazł się Skarżący, spowodowała, że nie miał możliwości kontynuowania nauki, co spowodowało, że musiał zrezygnować z pracy i podejmował różne prace dorywcze.
4. Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, a odnosząc się do stwierdzeń zawartych w skardze wyjaśnił, że nie kwestionuje ani obecnej niezdolności do pracy Skarżącego, związanej z osiągnięciem przez niego wieku emerytalnego, ani trudnej sytuacji materialnej. Sama w sobie niezdolność do pracy nie jest wystarczającą podstawą do przyznania świadczenia. Również trudna sytuacja materialna, choć jest brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy, nie jest też świadczeniem należnym każdej osobie, której stan zdrowia, po dłuższym okresie pozostawania przez nią poza wszelkim ubezpieczeniem, obecnie się pogorszył. Wbrew przekonaniu Skarżącego osiągnięcie wieku emerytalnego i brak prawa do świadczeń w trybie zwykłym nie daje automatycznie prawa do świadczenia w drodze wyjątku. To, że Skarżący żyrował cudze pożyczki i był zobowiązany do ich spłacania i z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych stracił pracę oraz z powodu nieregulowania zobowiązań czynszowych utracił mieszkanie, a także że nie podejmował zatrudnienia ze względu na niewystarczające kwalifikacje zawodowe, nie stanowi okoliczności szczególnych, na których istnienie Skarżący nie miałby wpływu.
Prezes ZUS nie ma dowodów na starania Skarżącego, by uzupełnić kwalifikacje zawodowe, a z akt wynika, iż utrata zatrudnienia nie miała związku z brakiem studiów, a z ciężkim naruszeniem obowiązków pracowniczych. Każda z ww. okoliczności ma źródło w postawie i wyborach życiowych Skarżącego i na jej istnienie miał on wyłączny wpływ. Nie ma więc powodu by uznać, że przebieg ubezpieczenia Skarżącego, poczynając od 2006r., uzasadnia istnienie w sprawie okoliczności zewnętrznych, obiektywnie utrudniających lub wręcz uniemożliwiających podejmowanie zatrudnienia i wypracowanie stażu ubezpieczeniowego niezbędnego do nabycia uprawnień rentowych.
Prezes ZUS wyjaśnił też, że przy wydawaniu decyzji związany był orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z [...] marca 2019r. Skarżący w postępowaniu nie nadesłał dokumentacji uzasadniającej weryfikację ww. orzeczenia w zakresie daty ustalającej początek niezdolności do pracy. Prezes ZUS, powołując się na wyrok NSA z 9 listopada 2016r. sygn. akt I OSK 2282/16, stwierdził, że w postępowaniu dotyczącym świadczenia w drodze wyjątku nie ma możliwości weryfikowania orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej ZUS, a organ rozstrzygający sprawę w drodze decyzji administracyjnej związany jest treścią takiego orzeczenia. Nie może także pominąć tego dowodu (orzeczenia wydanego w sprawie) i oprzeć decyzję tylko na twierdzeniach Skarżącego. Staż ubezpieczeniowy Skarżącego - ponad 27 lat okresów składkowych i nieskładkowych - nie jest wystarczający do przyznania renty, gdyż ustawodawca wymaga przy braku wylegitymowania się 5-letnim okresem ubezpieczenia w 10-leciu ocenianym do uprawnień, wykazania 30 lat okresów składkowych. Fakt, że ww. okres byłby wystarczający do otrzymania emerytury nie ma w sprawie znaczenia.
Prezes ZUS ma świadomość, jakie było w podobnych sprawach (przy znacznym okresie ubezpieczenia) stanowisko Sądu Najwyższego, zwrócił jednak uwagę, że uchwałę SN z 23 marca 2006r. wydał w innym stanie prawnym, przed nowelizacją przepisów emerytalnych. Ze względu na podjęcie ww. uchwały wprowadzono kolejną "wyjątkową" zasadę, umożliwiającą przyznawanie świadczenia osobom, które poza niezdolnością do pracy i długim okresem ubezpieczenia nie spełniają innych warunków, odnoszących się do okresu bezpośrednio przed powstaniem niezdolności do pracy (warunek stażu w 10-leciu i powstania niezdolności do pracy nie później niż 18 miesięcy od ustania ubezpieczenia). Ustawodawca - wobec tendencji wydłużania się oczekiwanej długości życia i przedłużenia okresu aktywności zawodowej uznał, że oczekiwanie 25 lat składkowych i nieskładkowych od mężczyzny, który od początku okresu aktywności zawodowej do wieku emerytalnego ma 42 lata na podejmowanie zatrudnienia jest wymogiem zbyt niskim. Prezes ZUS, podejmując decyzje, także w sprawach dotyczących świadczeń w drodze wyjątku, nie może uznawać automatycznie, że sam w sobie staż ponad 25 lat ubezpieczenia jest wystarczającym argumentem za przyznaniem świadczenia, nawet w powiązaniu z niekwestionowaną całkowitą niezdolnością Skarżącego do pracy.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Skarga ma uzasadnione podstawy.
2. Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167, zwana dalej: "P.u.s.a."), powołano do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w ramach kognicji bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325, zwanej dalej: "P.p.s.a."). Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt. 1 P.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę, na mocy art. 151 P.p.s.a.
3. Sąd wskazuje, że rację ma Prezes ZUS, że konstrukcja art. 83 ust. 1 u.e.r. wskazuje, że zawarte w nim przesłanki muszą być spełnione łącznie.
Z art. 124 u.e.r. wynika, że w postępowaniu w sprawach o świadczenia w niej określone stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Oznacza to, że Prezes ZUS, podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku, jest związany regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania. W szczególności winien on przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Jest zobowiązany również do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi także w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.
Zdaniem Sądu Prezes ZUS, wydając zaskarżoną decyzję uchybił ww. regułom postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności przez niewyczerpujące i mało wnikliwe rozpatrzenie materiału dowodowego. Przesłanki, o których mowa w art. 83 ust. 1 u.e.r., nie zostały bowiem należycie zbadane i rozważone, o czym świadczy porównanie zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę, przy czym ta druga ma znacznie bardziej rozbudowane uzasadnienie. Organ podejmując rozstrzygnięcia oparł się na stwierdzeniu braku szczególnych okoliczności, których wystąpienie mogłoby usprawiedliwiać niewypracowanie przez Skarżącego wymaganego stażu ubezpieczeniowego przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy, nie dokonał jednak analizy i nie wyjaśnił wszystkich aspektów sprawy.
W orzecznictwie przyjmuje się, że za szczególną okoliczność na potrzeby stosowania przepisu art. 83 ust. 1 u.e.r. uznaje się wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczające aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 czerwca 2000r. sygn. akt II SA 306/00), przy czym zdarzenie to bądź trwały stan muszą mieć charakter zewnętrzny, obiektywny i niezależny od woli tej osoby. Kategoria "szczególnych okoliczności" jest klauzulą generalną, której stosowanie ma charakter ocenny i indywidualny.
Prawodawca posługując się zwrotem "szczególnych okoliczności", daje organowi pewną swobodę w kwalifikowaniu stanów faktycznych pod tym kątem, co podkreśla cel omawianej regulacji. Nie chodzi tu jednak o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie semantycznym pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie u.e.r. ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń winno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy.
Podkreślić należy, że szczególne okoliczności to nie tylko zdarzenia o charakterze siły wyższej, ale wszelkiego rodzaju sytuacje, które czynią daną osobę nieatrakcyjną na rynku pracy, pozostającą poza kręgiem zainteresowania pracodawców. Przepis art. 83 ust. 1 u.e.r. nie może być – co czyni organ – interpretowany jedynie w ten sposób, że dopiero stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy usprawiedliwia brak aktywności zawodowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Całkowita niezdolność do pracy jest tylko jedną z przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku i ma istnieć w chwili ubiegania się o to świadczenie (co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie), natomiast ograniczenia aktywności zawodowej przed jej powstaniem mogą być bardzo różne, choćby usprawiedliwione przyczynami zdrowotnymi, zmniejszającymi przecież możliwości zatrudnienia takiej osoby na rynku pracy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 marca 2003r. sygn. akt II SA 3594/02, LEX nr 142639).
Sąd zauważa, że z akt sprawy wynika, czego nie kwestionuje Prezes ZUS w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że Skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy, a orzeczenie w tym zakresie wydał [...] stycznia 2019r. Lekarz Orzecznik ZUS, wskazując, że data powstania niezdolności do pracy to [...] lipca 2018r. W aktach sprawy znajduje się również orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS z [...] marca 2019. Jakkolwiek Prezes ZUS uwypukla, że we wcześniejszych okresach Skarżący nie udowodnił okresów zatrudnienia od 2006-2013, 2015-2018, tym niemniej Skarżący posiada i udokumentował 27 lat 5 miesięcy i 3 dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych. Należało więc uznać, że organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie rozważył w sposób należyty obecnej sytuacji zdrowotnej Skarżącego w kontekście obiektywnych przeszkód, które umożliwiają obecną aktywność zawodową, ani nie dał temu wyrazu w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wbrew treści przepisów: art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Nie wyjaśniono ponadto, jak długo rozwijała się choroba Skarżącego, która w konsekwencji doprowadziła do jego całkowitej niezdolności do pracy.
W aktach administracyjnych sprawy znajduje się natomiast opinia lekarska w sprawie ustalenia niezdolności do pracy z [...] marca 2019r., z której wynika, że niezdolność do pracy Skarżącego nie istniała [...] marca 2011r., co nie wyklucza jej powstania po tej dacie. Rozwój niepełnosprawności, wynikający ze stwierdzonych u Skarżącego schorzeń przez właściwe podmioty, mógł wpływać na aktywność zawodową Skarżącego. To natomiast, że Skarżący nie przedłożył dokumentów wiążących się z datą powstania ww. niezdolności do pracy po [...] marca 2011r. i przed [...] lipca 2018r., nie oznacza, że Prezes ZUS nie mógł - widząc taką potrzebę, co sygnalizuje w odpowiedzi na skargę - wezwać Skarżącego do ich przedłożenia.
Z zasady prawdy obiektywnej, unormowanej w art. 7 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Obowiązkiem organów administracyjnych, stosownie do art. 8 k.p.a., jest ponadto prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
Warto też wskazać, że nie bez znaczenia jest nakaz ustawodawcy wynikający z art. 7b k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w toku postępowania organy administracji publicznej współdziałają ze sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprawność postępowania, przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy. Prawna doniosłość komentowanego przepisu polega na tym, że podnosi on do rangi zasady ogólnej nakaz współdziałania organów administracji w związku z potrzebą wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, nie formalizując przy tym sposobów tego współdziałania. Można zatem przyjąć, że organy administracji są zobligowane do współdziałania ze sobą w każdym przypadku, gdy przyczyni się to do szybszego załatwienia sprawy (P.M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Komentarz do art. 7b, LEX/El. 2018).
Możliwe było tym samym współdziałania Prezesa ZUS przy rozpoznawaniu sprawy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku z organami ZUS, które były właściwe do orzekania w sprawie niezdolności do pracy. W sytuacji natomiast, gdy Prezes ZUS dysponując dokumentacją zawartą w aktach administracyjnych sprawy uznał, że jest ona niewystarczająca, powinien, stosownie do art. 7 k.p.a. w związku z art. 10 i art. 8 k.p.a. zwrócić się do Skarżącego o przedłożenie dokumentów wiążących się z datą powstania Jego niezdolności do pracy. Jest to istotne także i z tego względu, że obecny stan zdrowia Skarżącego stanowi niemożność uzyskania świadczenia w trybie zwykłym, a tym samym może wskazywać na istnienie szczególnych okoliczności, o jakich mowa w art. 83 ust. 1 u.e.r.
Sąd podkreśli raz jeszcze, że żaden przepis u.e.r. nie zawiera definicji "szczególnych okoliczności", dlatego też ich wystąpienie, w odniesieniu do każdego przypadku, winno być stwierdzone indywidualnie. Wprawdzie w 10-leciu poprzedzającym dzień złożenia wniosku zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych Skarżący udokumentował tylko 2 lata, 3 miesiące i 22 dni, zwrócić jednak uwagę należy, że udokumentowany przez Skarżącego na przestrzeni 54 lat życia do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy okres okresów składkowych i nieskładkowych wynosił 27 lat, 5 miesięcy i 3 dni, czyli był okresem znaczącym. Nie można zatem uznać, że okres opłacania przez Skarżącego składek na ubezpieczenie społeczne był okresem krótkim w stosunku do jego wieku. Skarżący w dacie orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy, miał 54 lata i legitymował się ponad 27-letnim okresem ubezpieczenia. Zdaniem Sądu okoliczność tą należało wziąć pod rozwagę w świetle art. 83 ust. 1 u.e.r., a pogląd Sądu pierwszej instancji w tym zakresie ma potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 5 stycznia 2017r. sygn. akt I OSK 2536/16, dostępny na www.nsa.gov.pl).
4. Sąd, mając powyższe okoliczności na względzie uznał, że zasadne było uchylenie zaskarżonej decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło