II SA/Wa 16/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędzia Bronisław Szydło (spr.), WSA, Asesor Jarosław Trelka, Protokolant Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2008 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania oddala skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 1998 r., nr [...] stwierdziła u R. W. schorzenia powodujące niezdolność do zawodowej służby wojskowej i orzekła o jego trwałej niezdolności do zawodowej służby wojskowej i niezdolności do służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 1998 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej, działając w oparciu o art. 74 ust. 1 i art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 35 ze zm.) oraz § 122 pkt 1 i § 155 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38), zwolnił R. W. z dniem 18 grudnia 1998 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł go w stan spoczynku, z uwagi na ustalenie przez komisję lekarską niezdolności do służby wojskowej. Wnioskiem z dnia 15 maja 2006 r. R. W. zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej o wznowienie postępowania zakończonego wskazaną wyżej decyzją Ministra Obrony Narodowej. We wniosku tym podniósł, że decyzja ta została wydana w następstwie złożenia, pod wpływem bezprawnej groźby, oświadczenia woli zawartego we wniosku z dnia 22 lipca 1997 r. o przeniesienie służbowe oraz we wniosku z dnia 6 lipca 1998 r. o skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej. Ponadto podał, że diagnoza medyczna, na podstawie której podjęto decyzję o zwolnieniu ze służby, okazała się niezgodna z prawdą, co zostało potwierdzone opinią biegłego sądowego. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania. R. W. pismem z dnia 2 sierpnia 2006 r. wniósł o ponowne rozparzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2006 r. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że dowody na podstawie, których ustalono istotne dla jego sprawy okoliczności okazały się fałszywe. Wskazał, że w jego aktach personalnych znajduje się orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. z dnia [...] września 2004 r. nr [...], w którym nie potwierdzono diagnozy zawartej w orzeczeniu Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] sierpnia 1998 r. Podniósł również, że diagnozie tej przeciwstawia się także opinia biegłego psychiatry oraz psychologa. Do wniosku dołączył m.in. kopię orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. z dnia [...] września 2004 r. nr [...], kopię opinii sądowo – lekarskiej z dnia 6 kwietnia 2004 r. oraz kopię opinii psychologicznej z dnia 25 stycznia 2006 r. Minister Obrony Narodowej, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi R. W. uchylił decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2006 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lipca 2006 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że wbrew stanowisku organu stronie postępowania nie można postawić zarzutu, że nie wskazała ustawowej przesłanki wznowienia. Sąd wskazał, że przesłanką odmowy wznowienia postępowania na gruncie art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej również Kpa, może być żądanie wznowienia postępowania z przyczyny innej niż określone w art. 145 § 1 pkt 1-8 Kpa. W sytuacji, gdy strona wnosi o wznowienie postępowania, powołując się na okoliczności, które wyczerpują co najmniej jedną z przyczyn wznowienia wymienionych w art. 145 § 1 Kpa, organ właściwy do rozpoznania tego wniosku uprawniony jest do prowadzenia postępowania, co do przyczyn wznowienia, dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania w trybie art. 149 § 1 Kpa. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 149 § 1 i art. 150 § 1 Kpa Minister Obrony Narodowej wznowił postępowania zakończone decyzją tego organu z dnia [...] listopada 1998 r. nr [...] w sprawie zwolnienia R. W. z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia w stan spoczynku. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 150 § 1 oraz art. 151 § 1 pkt 1 Kpa odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 1998 r. nr [...]. W motywach rozstrzygnięcia organ podniósł, że R. W. nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o wyeliminowaniu z obrotu prawnego ostatecznego orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] sierpnia 1998 r. nr [...] stwierdzającego trwałą niezdolność do zawodowej służby wojskowej oraz trwałą niezdolność do służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, określającego kategorię zdrowia E, tj. orzeczenia będącego podstawą zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W złożonym w dniu 12 września 2007 r. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy R. W. podniósł, że orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] sierpnia 1998 r., nr [...] zostało wyeliminowane kolejnymi orzeczeniami wojskowej komisji lekarskiej. Wskazał, że orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. z dnia [...] września 2004 r. nr [...], choć określa niezdolność do zawodowej służby wojskowej, podobnie jak orzeczenia z 1998 r., to wskazuje na inne jednostki chorobowe. Minister Obrony Narodowej nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] sierpnia 2007 r. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] sierpnia 1998 r. nr [...] zostało wydane w związku z określeniem zdolności do zawodowej służby wojskowej i funkcjonuje ono w dalszym ciągu w obrocie prawnym. Orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. z dnia [...] września 2004 r. nr [...] zostało natomiast wydane dla celów rentowych, na wniosek dyrektora wojskowego biura emerytalnego. Zostało ono wydane w związku z badaniem kontrolnym rencisty wojskowego i przedmiot orzekania był inny niż w orzeczeniu stanowiącym podstawę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Minister Obrony Narodowej wskazał również, że orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. nie eliminuje z obrotu prawnego orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] sierpnia 1998 r. nr [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. W. wniósł, o uchylenie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r. oraz o zasądzenia kosztów postępowania, a także kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 w związku z art. 9 oraz art. 10 § 1 Kpa, art. 145 § 1 pkt 1 oraz art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, przedstawiając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to w dacie jego wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że zaskarżona decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, tj. w trybie określonym w przepisach art. 145 - 151 Kpa. Postępowanie o wznowienie postępowania jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, stwarzającym prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą przewidzianą w art. 145 § 1 Kpa. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 Kpa postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną wznawia się, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa, 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27, 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2 Kpa), 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Stosownie natomiast do treści art. 145a § 1 Kpa można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W przepisach Kpa przyjęto rozwiązanie wyczerpującego wyliczenia podstaw wznowienia postępowania. Oznacza to niedopuszczalność wznowienia postępowania na innej podstawie niż enumeratywnie wyliczonej w art. 145 § 1 oraz wskazanej w art. 145a § 1. W art. 16 § 1 Kpa ustanowiona została ogólna zasada trwałości decyzji administracyjnych, następstwem czego jest zarówno niedopuszczalność wznowienia postępowania w oparciu o podstawę wadliwości niewyliczoną w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 Kpa, jak też rozszerzająca wykładnia podstaw wyliczonych w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 Kpa. Naruszenie tak zakreślonych ram wznowienia postępowania stanowi rażące naruszenia prawa, będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 643). Zgodnie zaś z art. 151 § 1 Kpa organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Z przepisu tego wynika zatem, iż w przypadku ustalenia braku podstaw określonych w art. 145 § 1 lub 145a Kpa organ podejmuje decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Podważenie stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji wymagałoby więc wykazania, że wystąpiły jednak podstawy wznowienia określone w art. 145 § 1 lub 145a Kpa. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, R. W. we wniosku z dnia 15 maja 2006 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 1998 r. podniósł, że przedmiotowa decyzja została podjęta w następstwie wydania orzeczenia lekarskiego opartego na podstawie błędnej diagnozy, co zostało potwierdzone opinią biegłego sądowego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonym od decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] skarżący natomiast precyzyjnie wskazał, że swoje żądanie opiera na przesłance określonej w art. 145 § 1 pkt 1 Kpa., bowiem zdaniem strony, dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. W ocenie Sądu dokonane przez organ w niniejszej sprawie ustalenia, co do braku wystąpienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt Kpa są prawidłowe. Należy wyjaśnić, że wznowienie postępowania na podstawie wskazanej w art. 145 § 1 pkt 1 ograniczone jest łącznym wystąpieniem trzech warunków (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, tamże, s. 644-646). Pierwszy z tych warunków wymaga, aby w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu. Należy przy tym wskazać, że stosownie do treści art. 75 § Kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Jeżeli chodzi o dokumenty, to przyjmuje się, że za prawdziwy uważa się dokument, który nie budzi wątpliwości, co do tego, iż posiada łącznie trzy następujące cechy: został wystawiony przez osobę lub instytucję, która powinna go wystawić; treść dokumentu odpowiada rzeczywistości; dokument posiada treść niezmienioną, tj. tę którą nadał mu wystawca. Drugim z warunków koniecznych do wznowienia postępowania na tej podstawie jest wymóg stwierdzenia sfałszowania dowodu prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Zgodnie jednak z art. 145 § 2 Kpa postępowanie może być wznowione z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Ostatni z warunków wymaga, aby fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. W niniejszej sprawie decyzja Minister Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 1998 r. nr [...] została wydana w oparciu o orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] sierpnia 1998 r. nr [...]. Zarzuty skarżącego dotyczące fałszywości dowodu odnoszą się właśnie do tego dokumentu. W ocenie Sądu zarzuty te nie znajdują jednak potwierdzenia. Przede wszystkim należy podnieść, że skarżący nie wskazuje na żadne prawomocne orzeczenie sądu bądź innego organu stwierdzającego fałszywość tego dowodu, a nie zachodzi tu również okoliczność wskazana w art. 145 § 2 Kpa. Ponadto dokument ten został wystawiony przez instytucję, która powinna go wystawić, a jego treść jest niezmieniona. Należy także zauważyć, że powoływane przez skarżącego orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. z dnia [...] września 2004 r. nr [...] nie zawiera żądnych odniesień do orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] sierpnia 1998 r., nie uchyla tego orzeczenia, ani go nie zmienia. Również w przedstawionej przez skarżącego opinii sądowolekarskiej z dnia 6 kwietnia 2004 r. oraz opinii psychologicznej z dnia 25 stycznia 2006 r. brak jest odniesień do orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. Opinie te nie kwestionują zawartego w tym orzeczeniu rozpoznania, a jedynie wskazują na stan zdrowia skarżącego aktualny na dzień ich wydania. Biorąc powyższe pod uwagę, podzielić należy pogląd organu, że postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 1998 r. nr [...], nie było dotknięte wadą wymienioną w art. 145 § 1 pkt 1 Kpa. Oznacza to, że Minister Obrony Narodowej prawidłowo orzekł o odmowie jej uchylenia. Odnosząc się do zarzutów skargi, w ocenie Sądu nie można przyjąć, że skarżący pozbawiony był możliwości brania czynnego udziału w postępowaniu, zwłaszcza w sytuacji, gdy to skarżący był jego inicjatorem. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.