II SA/Wa 16/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Sędziowie WSA Danuta Kania, Ewa Marcinkowska, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2013 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji -oddala skargę- Komendant [...] Policji, działając na postawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, decyzją z dnia [...] października 2012 r. utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. w przedmiocie zwolnienia K. K. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. W oparciu o przepis art. 108 § 1 Kpa powyższemu rozkazowi personalnemu organ I instancji nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, co następuje: Przyczyną wydania przez Komendanta Rejonowego Policji [...] rozkazu personalnego był upływ trwającego ponad 12 miesięcy zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych, orzeczony postanowieniem Prokuratora Prokuratury Okręgowej [...] sygn. akt [...] z dnia [...] maja 2011 r. oraz okoliczność, iż w dacie wydania przedmiotowego rozkazu postępowanie karne, będące przyczyną tego zawieszenia, toczyło się nadal. Postanowienie Prokuratora z dnia [...] maja 2011 r. stanowiło konsekwencję wszczęcia przeciwko K. K. postępowania karnego, w którym przedstawiono mu zarzuty następujące: - w dniu 29 października 2009 r. w W., w okolicy ul. [...], działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, w związku z pełnioną funkcją publiczną przyjął korzyść majątkową za zachowanie stanowiące naruszenie przepisów prawa w ten sposób, że pełniąc służbę jako funkcjonariusz Komendy Rejonowej Policji [...], po zatrzymaniu do kontroli drogowej i ujawnieniu, że kierowca pojazdu porusza się pojazdem mechanicznym bez ważnych badań technicznych, mimo zapowiedzianego ukarania mandatem karnym, otrzymawszy propozycję wręczenia korzyści majątkowej w kwocie 100 zł w zamian za odstąpienie od podjęcia przewidzianych prawem czynności, przyjął od kontrolowanego korzyść majątkową w kwocie 100 zł) i zakończył kontrolę drogową bez wymierzenia mandatu karnego, holowania pojazdu oraz bez jej udokumentowania w notatniku służbowym, tj. o przestępstwo z art. 228 § 3 Kk; - w dniu 29 października 2009 r. w Warszawie, działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, w związku z pełnioną funkcją publiczną przyjął korzyść majątkową w ten sposób, że pełniąc służbę jako funkcjonariusz Komendy Rejonowej Policji [...], po przeprowadzonej kontroli drogowej w związku z popełnionym przez kierującego wykroczeniem w ruchu drogowym, polegającym na zaparkowaniu pojazdu w miejscu niedozwolonym, po pouczeniu kierującej i udokumentowaniu kontroli w notatniku służbowym przyjął korzyść majątkową w kwocie 20 zł, tj. o czyn z art. 228 § 1 Kk; - w dniu 25 października 2009 r. w W. działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą nie dopełnił ciążących na nim obowiązków funkcjonariusza Policji określonych w ustawie o Policji w ten sposób, że zatrzymawszy do kontroli drogowej w związku z popełnionym przez kierującego wykroczeniem w ruchu drogowym i ujawnieniu, że porusza się on pojazdem mechanicznym nie posiadając do tego uprawnień oraz stwierdzeniem wykroczenia jakiego dopuściła się inna osoba polegającego na udzieleniu możliwości prowadzenia pojazdu mechanicznego osobie nie mającej uprawnień, mimo zapowiedzianego skierowania do sądu wniosku o ukaranie za popełnione wykroczenie zakończył kontrolę drogową bez podjęcia wymaganych czynności oraz bez udokumentowania jej w notatniku służbowym, tj. o przestępstwa przewidziane w art. 231 § 1 Kk. Policjant wniósł odwołanie do Komendanta [...] Policji od rozkazu personalnego o zwolnieniu. W trakcie trwania postępowania odwoławczego, postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] sygn. akt [...] z dnia [...] października 2012 r. uchylono środek zapobiegawczy, zastosowany wobec K. K. postanowieniem Prokuratury Okręgowej [...] z dnia [...] maja 2011 r. w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż w świetle złożonych na rozprawie dokumentów, a przede wszystkim świadectwa służby z dnia [...] września 2012 roku, oskarżony K. K. nie jest już policjantem, a tym samym odpadła przesłanka jak i sens stosowania środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych. Rozpatrując odwołanie od rozkazu o zwolnieniu ze służby Komendant [...] Policji nie znalazł podstaw do jego uchylenia. Organ II instancji wskazał, że K. K. na dzień wydania zaskarżonej decyzji oraz zwolnienia ze służby był zawieszony w czynnościach służbowych przez okres ponad 12 miesięcy to jest od dnia [...] maja 2011 r. do dnia [...] sierpnia 2012 r. , czyli przez 1 rok, 3 miesiące i 18 dni, zaś postępowanie karne, będące przyczyną tego zawieszenia nadal toczy się przed sądem, a termin jego zakończenia nie jest znany. Zatem przesłanki określone przepisem art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji zostały spełnione, a zarzucane policjantowi czyny są bezpośrednio związane z pełnieniem służby w Policji. Nadto długotrwałe odsunięcie policjanta od wykonywania zadań i czynności służbowych oraz konieczność ich wykonywania przez innych policjantów pozostających w służbie, zasadnie stanowiło w ocenie Komendanta [...] Policji dostatecznie zindywidualizowany powód zwolnienia K. K. ze służby w Policji, co pozostawało w związku z potrzebą zapewnienia właściwej realizacji ustawowych zadań Policji. Z tego również powodu negatywne konsekwencje pozostawania w służbie policjanta, który długotrwale nie realizuje ustawowych zadań Policji, w związku z zawieszeniem w czynnościach służbowych, należy oceniać jako przewyższające swoją wagą gatunkową uprawnienia oskarżonego policjanta, określane mianem "słusznego interesu strony". Odnosząc się natomiast do uchylenia przez Sąd Karny środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych, organ II instancji stwierdził, iż zarówno na dzień wydania rozkazu personalnego o zwolnieniu jak również na dzień zwolnienia ze służby w Policji tj. dzień [...]1 sierpnia 2012 r. K. K. pozostawał w zawieszeniu w czynnościach służbowych przez okres 1 rok, 3 miesiące i 18 dni. Z tego względu nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie fakt uchylenia przez Sąd Rejonowy dla [...] zawieszenia w czynnościach służbowych postanowieniem z dnia [...] października 2012 r., tym bardziej, że w uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, iż przesłanki stosowania środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych ustały w związku ze zwolnieniem oskarżonego policjanta ze służby w Policji. W zakresie ważenia w rozstrzygnięciu o zwolnieniu ze służby aspektów interesu służby i interesu policjanta, Komendant [...] Policji podzielił ustalenia w tym zakresie poczynione przez organ I instancji. Wskazał, tu nadto, iż organy administracji uprawnione są do własnej oceny interesu społecznego i słuszności interesu obywatela. Dlatego każdorazowo o treści podejmowanego rozstrzygnięcia decydują okoliczności konkretnego przypadku. Interes obywatela winien być przy tym słuszny w rozumieniu obiektywnym, nie może być natomiast wyprowadzony z własnego tylko przekonania, opartego na poczuciu krzywdy i nierówności. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Stąd rozpoznając niniejszą sprawę nie można pominąć specyficznego rodzaju służby, do jakiej niewątpliwie należy formacja Policji oraz zadań, które ona realizuje. Powyższe sprawia, że przełożony funkcjonariusza ocenia możliwości dalszego pozostawienia go w służbie przez pryzmat zadań, które określa ustawa o Policji, uprawnień przełożonego w zakresie zapewnienia prawidłowego działania podległych mu jednostek organizacyjnych Policji oraz interesu służby. K. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe rozstrzygnięcie Komendanta [...] Policji, zarzucając 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy to jest: - art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] sierpnia 2012 roku w przedmiocie zwolnienia ze służby skarżącego, podczas gdy uchylenie przez Sąd środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych K. K. po dacie wydania wyżej wymienionego rozkazu stanowi przesłankę do uchylenia niniejszego rozkazu personalnego; - art. 39 ust. 1 ustawy o Policji poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, iż w myśl powyższego przepisu nawet w sytuacji, kiedy nastąpiło przez Sąd uchylenie środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych funkcjonariusza Policji, które skutkowałaby uchyleniem przez organ odwoławczy decyzji o zwolnieniu niniejszego funkcjonariusza, w związku z tym, iż postępowanie karne przeciwko K. K. wciąż się toczy, właściwy przełożony służbowy zobowiązany byłby do ponownego obligatoryjnego zawieszenia w czynnościach służbowych wymienionego policjanta podczas, gdy przedmiotowy przepis wskazuje jedynie, iż obligatoryjne jest zawieszenie policjanta w czynnościach służbowych wyłącznie w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego na czas nie dłuższy niż trzy miesiące; 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy to jest: - art. 7 oraz art. 77 § 1 Kpa polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego i dowolnej jego ocenie w szczególności poprzez uznanie, iż postanowienie na podstawie, którego nastąpiło uchylenie przez Sąd środka zapobiegawczego stosowanego wobec K. K. w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych Policjanta nie stanowi podstawy do uchylenia rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby wyżej wymienionego Policjanta, a ponadto poprzez dokonanie nieuprawnionej, dowolnej interpretacji przedmiotowego postanowienia Sądu, w zakresie uznania, iż zawieszenie to nie zostało uchylone z uwagi na ustanie przesłanek, będących przyczyną tego zawieszenia, ale doprowadziło do utrzymania rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] w mocy. W związku z podniesionymi zarzutami K. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Komendanta [...] Policji z [...] października 2012 r. oraz utrzymanego nim w mocy rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. oraz zasądzenie od Komendanta [...] Policji na rzecz K. K. zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Policji wniósł o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga jest niezasadna. Przepis art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą jego zawieszenia, został wprowadzony do ustawy o Policji nowelą z dnia 21 lipca 2006 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 158, poz. 1122). Regulacja ta podyktowana została z jednej strony - specyfiką statusu policjantów - jako funkcjonariuszy publicznych w demokratycznym państwie prawnym i związanymi z nią szczególnymi, wysokimi wymaganiami w stosunku do policjantów, tak aby postawa ich i nieposzlakowany charakter umacniały autorytet władzy państwowej - z drugiej zaś strony, przy uwzględnieniu słusznego interesu strony, ochroną interesu społecznego, w tym wypadku rozumianego, jako interes służby. Niepełnienie bowiem czynności służbowych przez policjanta przez okres ponad 12-tu miesięcy może ujemnie (w szerokim tego słowa znaczeniu) wpływać na wypełnianie przez jego jednostkę organizacyjną ustawowych zadań należących do Policji. Przenosząc powyższe na grunt analizowanej sprawy należy stwierdzić, że zwolnienie ze służby K. K. dokonane rozkazem personalnym organu I instancji nastąpiło w sytuacji, gdy upływ okresu owych dwunastu miesięcy, umożliwiający wydanie tego rodzaju decyzji, nastąpił wcześniej niż data w której skarżący został zwolniony a nadto przyczyna powodująca zawieszenie – proces karny – trwała nadal. Także przyjęcie przez organ, że dalsze, formalne pozostawanie skarżącego w służbie nie leżało w interesie służby, a więc w interesie społecznym, było w tych warunkach w pełni dopuszczalne. Dodać bowiem wypada, że w okresie zawieszenia funkcjonariusz Policji nie wykonuje w ogóle swoich obowiązków służbowych, choć pobiera 50 % miesięcznego swojego wynagrodzenia, a jego obowiązki służbowe należy rozdzielić na pozostałych policjantów. Nadto organy obu instancji w sposób wyczerpujący wyjaśniły sposób ważenia interesu służby i interesu policjanta, wskazując dlaczego dały w tym przypadku prymat interesowi społecznemu, utożsamianemu z interesem służby. Dlatego rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby jak i decyzja utrzymująca go w mocy nie noszą znamion dowolności. Istota skargi sprowadza się do oceny, poprzez treść art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, zastałej w niniejszej sprawie okoliczności – uchylenia przez Sąd Karny, w trakcie administracyjnego postępowania odwoławczego, postanowienia Prokuratora o zastosowaniu środka zapobiegawczego wobec skarżącego w postaci zawieszenia go w czynnościach służbowych. W ocenie skarżącego, uchylenie powyższego środka zapobiegawczego, wskazuje na fakt, iż w chwili jego uchylenia środek ten był zbędny, a zatem powyższe rozstrzygniecie Sądu Karnego powinno skutkować uchyleniem decyzji o zwolnieniu, skoro przyczyną jej wydania było zastosowanie powyższego środka zapobiegawczego, a nadto organy Policji nie zastosowały wobec skarżącego środka przewidzianego w art. 39 ust. 1 ustawy o Policji. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia powyższego zagadnienia należy przede wszystkim wskazać, iż wobec zastosowania przez organy ścigania wobec skarżącego środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia go w czynnościach służbowych zbędne było stosowanie w takim przypadku przez organy Policji wobec skarżącego instytucji zawszenia w czynnościach służbowych, przewidzianej w art. 39 ust. 1 ustawy o Policji. Zastosowanie tego środka przez organy Policji byłoby teoretycznie możliwe jedynie, gdyby zapobiegawczy środek karny ustał przed terminem zakreślonym w art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji i jednocześnie trwałoby przeciwko policjantowi postępowanie karne. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje. Nadto po uchyleniu w niniejszej sprawie przez Sąd Karny środka zapobiegawczego, stosowanie wobec skarżącego przez organy Policji instytucji przewidzianej w art. 39 ust. 1 ustawy o Policji byłoby nie możliwe z tej przyczyny, iż skarżący nie był już policjantem. Nadto to właśnie z tej przyczyny Sąd Karny uznał za zbędne dalsze stosowanie środka zabezpieczającego. Drugim istotnym elementem dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest dokonywanie oceny danego rozstrzygnięcia administracyjnego na datę podjęcia tego rozstrzygnięcia. W tym zakresie należy potwierdzić, za organem II instancji, iż w dniu wydania przez Komendanta Rejonowego Policji [...] rozkazu personalnego istniały wszystkie ustawowe przesłanki warunkujące zastosowanie wobec skarżącego instytucji przewidzianej w art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. Bezsporne jest, iż na ten czas skarżący pozostawał w zawieszeniu w wykonywaniu czynności służbowych przez okres ponad 12 miesięcy i jednocześnie toczyło się przeciwko niemu postępowanie karne, stanowiąc przyczynę powyższego zawieszenia w czynnościach służbowych. Bacząc na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał za chybione zarzuty skargi wskazujące na naruszenia prawa materialnego – art. 39 ust. 1 i art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. Także niezasadne są zawarte w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego - art. 7 oraz art. 77 § 1 Kpa, albowiem oba organy Policji rozpatrując niniejsza sprawę zgromadziły i oceniły wystarczający i kompletny materiał dowodowy potrzebny do załatwienia sprawy oraz dokonały prawidłowej oceny znaczenia dla niniejszej sprawy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] sygn. akt [...] z dnia [...] października 2012 r., którym uchylono środek zapobiegawczy, zastosowany wobec K. K. postanowieniem Prokuratury Okręgowej [...] z dnia [...] maja 2011 r. w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych. Wyjaśnić też należy, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji nie jest w ogóle możliwe odwoływanie się do zasady domniemania niewinności. Zwolnienie ze służby - w omawianym trybie - choć na pewno jest rzeczą dolegliwą dla funkcjonariusza Policji - nie jest jednak karą. Pojęcie winy jest zaś kategorią prawa karnego i związana z nią zasada domniemania niewinności dotyczy statusu podejrzanego a następnie oskarżonego w procesie karnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organy obu instancji przy podejmowaniu powyższych rozstrzygnięć, mogących skutkować ich uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności i dlatego, na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.