II SA/Wa 16/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński Sędziowie WSA Andrzej Góraj (spr.) Anna Mierzejewska Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Gminy K. z [...] października 2013 r., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz I. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem I. S. z dnia [...] marca 2013 r., skierowanym do Burmistrza Gminy [...], o udostępnienie w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, wykazu osób, które otrzymały mieszkania z zasobów komunalnych w latach 2006-2012 oraz osób oczekujących na przydział lokalu komunalnego dłużej niż 4 lata. Organ zwrócił się do osób objętych wnioskiem o wyrażenie zgody na udostępnienie ich danych osobowych. Następnie, w odniesieniu do osób, które nie wyraziły zgody na udostępnienie ich danych osobowych, organ wydał decyzję w dniu [...] października 2013 r., odmawiając udostępnienia żądanej informacji. Rozpoznając sprawę wskutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] listopada 2013 r. utrzymało w mocy skarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się na normę art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wyjaśnił, iż w sytuacji, gdy w treści informacji publicznej zawarte są dane osobowe, to prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu. Wskazał również, że ustawa o ochronie danych osobowych stanowi lex specialis w stosunku do ustawy o dostępie do informacji publicznej, przesądzając że imię i nazwisko osoby fizycznej podlega ochronie. Nie podzielił także argumentów odwołania, iż w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 23 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, gdyż organ nie dopatrzył się spełnienia przesłanki niezbędności przetworzenia żądanych danych. Od powyższej decyzji skargę do tutejszego Sądu wywiodła I. S., wnosząc o jej uchylenie. Zarzuciła organowi naruszenie przepisów art. 61 i 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że prawo do informacji publicznej umożliwia kontrolę obywatelską poczynań władzy. Nie powinno więc podlegać ograniczeniom. Na poparcie powyższego twierdzenia powołała bogate orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sadu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia, zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego jako wadliwa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do wyważenia wartości wynikających z uprawnień osobistych obywatela w postaci dostępu do informacji publicznej i prawa do ochrony danych osobowych. Prawo obywatela do dostępu do informacji publicznej zostało zagwarantowane w Konstytucji RP (art. 61). Zawarowanie omawianego uprawnienia w akcie prawnym najwyższej rangi winno być odczytywane jako działanie prawodawcy zmierzające do ziszczenia niezbędnej przesłanki istnienia społeczeństwa obywatelskiego, a co za tym idzie, do urzeczywistnienia demokratycznych zasad funkcjonowania władzy publicznej w polskim państwie prawnym. Dostęp do informacji publicznej jest bowiem warunkiem świadomego uczestnictwa obywateli w podejmowaniu rozstrzygnięć władczych oraz umożliwia efektywną kontrolę obywatelską działań podejmowanych przez organy władzy publicznej (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 października 2009 r., sygn. akt. K 26/08). Omawiając przedmiotową tematykę pamiętać też należy o przepisie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, który stanowi, iż: "Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw". Przywołany przepis Konstytucji umożliwia więc dokonanie ograniczenia praw konstytucyjnych obywatela, z zastrzeżeniem jednak, że nie mogą one naruszać istoty wolności i praw. Korzystając z powyższego umocowania, ustawodawca tworząc przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej wprowadził zapis art. 5 ust. 2, ograniczając prawo do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej. Stosując przedmiotowy przepis należy jednak pamiętać o treści art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, tj. ograniczać wolności i prawa konstytucyjne w sposób nienaruszający istoty tych praw i wolności. Ograniczenie dostępu do informacji publicznej nie powinno więc naruszać przesłanek, leżących u podstaw zagwarantowania obywatelom konstytucyjnego prawa do informacji publicznej. Nie powinno więc naruszać fundamentów społeczeństwa obywatelskiego, wyłączając m.in. skuteczną możliwość weryfikacji poprawności dysponowania mieniem publicznym. Odzwierciedleniem powyższej idei jest m.in. art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych. Ta norma prawna dopuszcza możliwość przetwarzania danych osobowych w ściśle określonych sytuacjach. Na potrzeby niniejszej sprawy szczególną uwagę należałoby zwrócić na pkt 4 wyżej powołanego przepisu, zgodnie z którym przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy jest niezbędne do wykonania określonych prawem zadań realizowanych dla dobra publicznego. Sformułowanie przedmiotowej normy może być odczytywane w ten sposób, iż odsyłając do materii zadań realizowanych dla dobra publicznego, w sposób pośredni nawiązuje do istoty praw wynikających m.in. z art. 61 Konstytucji RP. Stanowi więc pewnego rodzaju "furtkę", umożliwiającą ograniczenie jednego dobra, tj. prawa do ochrony danych osobowych, dla zrealizowania drugiego dobra (uprawnienia), wynikającego z innego aktu prawnego. Przechodząc do meritum niniejszej sprawy, wskazać należy, iż okolicznością uwypukloną na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 2 kwietnia 2014 r. był fakt uczestnictwa skarżącej w Komisji Mieszkaniowej, działającej przy organie posiadającym sporną informację. Powyższe gremium zajmowało się m.in. kwestią rozdziału lokali mieszkalnych, znajdujących się w zasobie gminy. Skarżąca, jako członek Komisji Mieszkaniowej, realizowała więc zadania dla dobra publicznego. Zajmowała się bowiem materią zaspokajania potrzeb mieszkaniowych obywateli, oraz dysponowaniem mieniem publicznym. W celu jak najlepszego wywiązywania się z powyższych obowiązków, potrzebna była jej wiedza w zakresie objętym spornym wnioskiem. Tym samym dane, których dotyczył sporny wniosek, jawią się jako niezbędne skarżącej do wykonywania zadań realizowanych dla dobra publicznego, związanych z członkostwem skarżącej w Komisji Mieszkaniowej. Dochodzona informacja umożliwiłaby bowiem stronie weryfikację prawidłowości dysponowania mieniem publicznym i prawidłowości zaspokajania potrzeb mieszkaniowych obywateli. W świetle powyższego, argumentację organu, zawartą w skarżonej decyzji, uznać należało za chybioną. Organ, odmawiając dostępu do żądanej informacji, nie uwzględnił bowiem normy art. 23 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie danych osobowych, która dopuszcza możliwość przetwarzania danych. Z uwagi więc na treść ww. normy prawnej, nie zachodziła możliwość odmowy udostępnienia informacji publicznej z powołaniem na przepis art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Niezależnie od powyższych rozważań, w ocenie tutejszego Sądu, prawo do ochrony danych osobowych może podlegać ograniczeniu w sytuacjach, gdy określone osoby fizyczne, których dane miałyby być chronione, są beneficjentami pomocy publicznej. Zasada transparentności działalności władz m.in. samorządowych wymaga bowiem tego, aby wszelkie czynności skierowane do mienia publicznego były jawne i poddawały się kontroli obywatelskiej. Konsekwencją tego jest zaś to, że osoby korzystające z mienia publicznego winny liczyć się z tym, że wchodzą w sferę objętą powyższą transparentnością. Korzystając więc z przywileju jakim jest dostęp do mienia publicznego, muszą godzić się z utratą pewnych uprawnień – w tym prawa do ochrony ich danych osobowych. Przedmiotowe prawo beneficjentów pomocy gminnej nie może bowiem ograniczać prawa obywateli do kontroli sposobu i poprawności dysponowania mieniem publicznym. W przeciwnym bowiem razie, prawo jednostki wyłączałoby uprawnienia ogółu obywateli, gwarantowane w Konstytucji RP, a leżące u podstaw społeczeństwa obywatelskiego. W związku z powyższym, uznając że skarżona decyzja narusza prawo, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w pkt 1 wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku zostało wydane w myśl art. 152 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.