II SA/Wa 1603/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Sędzia WSA Bronisław Szydło, Asesor WSA Agnieszka Miernik, Protokolant Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi E. K. przedstawicielki ustawowej małoletnich dzieci M. i M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. Stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] maja 2006 r. 2. Zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3. Przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) stanowiącą 22 % podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] maja 2006 r. nr [...], którą odmówił E.K., przedstawicielce ustawowej małoletnich dzieci M. i M. K., przyznania na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał m.in., że przedmiotowe świadczenie może zostać przyznane o ile wnioskodawca spełnia łącznie określone w art. 83 ust. 1 powołanej ustawy warunki, tzn.; 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania. Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej, w związku z powyższym w pierwszej kolejności bada się uprawnienia do świadczenia jakie przysługiwałoby osobie zmarłej. Również szczególna okoliczność, o której mowa w art. 83 ustawy odnosił się do osoby zmarłej. W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego organ ustalił, że z akt sprawy nie wynikają szczególne okoliczności, na skutek których zmarły w dniu [...] lutego 2006 r. ojciec dzieci W.K. nie uzyskał uprawnień do świadczenia ustawowego. Organ stwierdził, że na przestrzeni pracy zawodowej, ojciec dzieci ma udowodniony łączny okres składkowy i nieskładkowy, wynoszący 19 lat 10 miesięcy i 2 dni, który jest nieadekwatny do jego wieku, natomiast z akt sprawy nie wynika, aby po tej dacie wystąpiły szczególne okoliczności uniemożliwiające kontynuowanie zatrudnienia. Nadto z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, iż wykazany dochód miesięczny przypadający na członka rodziny w kwocie [...] zł, przekraczający wysokość najniższego świadczenia emerytalnego, nie pozwala na uznanie, aby małoletnie dzieci były pozbawione niezbędnych środków utrzymania. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi złożonej przez E.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając błędne ustalenia faktyczne, stanowiące podstawę zaskarżonej decyzji, dotyczące czasookresów podejmowania przez niego pracy. Nadto wskazywała, iż błędnie został ustalony jej dochód, bowiem kwoty wskazane przez Prezesa ZUS są kwotami brutto. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Natomiast art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z powodów całkowicie odmiennych, niż podniesione w skardze. Na wstępie należy zwrócić uwagę art. 107 § 1 k.p.a., który określa składniki decyzji. Jednym z nich jest podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać świadczenie w drodze wyjątku w wysokości określonej tym przepisem, o ile wnioskodawca spełni łącznie zawarte w nim warunki. W tym miejscu zasadnym jest przytoczenie treści art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a., zgodnie z którym ilekroć w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego jest mowa o organach administracji publicznej – rozumie się przez to ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2 (Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1). W świetle przytoczonych powyżej przepisów nie ulega wątpliwości, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem administracji publicznej. Zgodnie z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej. Określona powyżej ustawa nie zawiera przepisu, który w sposób odmienny, niż to zostało określone w art. 268a k.p.a. regulowałby kwestie związane z udzielaniem przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pracownikom upoważnień do działania w jego imieniu. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2006 r. nr [...], o odmowie przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku, została podpisana z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez [...], wicedyrektora Departamentu [...]. W aktach rozpoznawanej sprawy, co prawda znajduje się pełnomocnictwo dla ww. do wydawania decyzji w tym zakresie, ale zostało ono podpisane przez członka Zarządu – [...]. Należy stwierdzić, że w świetle przytoczonych powyżej przepisów, pełnomocnictwo to nie spełnia warunku określonego w art. 268a k.p.a., gdyż nie zostało udzielone przez organ administracji publicznej. Skoro więc, decyzja została podpisana przez osobę, która nie posiadała wymaganego prawem upoważnienia, to jest ona dotknięta wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Natomiast zaskarżona decyzja, która utrzymała tę decyzję w mocy została wydana z rażącym naruszeniem prawa, określonym w art. 156 § 1 pkt k.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd odstąpił o badania zasadności podniesionych w skardze przez skarżącego zarzutów. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 119 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz art. 152 pierwszej z powołanych ustaw, orzekł jak w sentencji wyroku.