II SA/Wa 1605/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula – Dąbrowska, Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi R. H. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów - oddala skargę - Rektor Uniwersytetu [...] (dalej jako Rektor U[...]) decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 190 ust. 3 w zw. z art. 190 ust. 2 pkt 4 oraz art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm. – dalej jako u.p.s.w.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Prodziekana Wydziału Nauk Ekonomicznych U[...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w sprawie skreślenia R. H. z listy studentów pierwszego roku stacjonarnych studiów drugiego stopnia na kierunku economies z powodu niepodpisania umowy, o której mowa w art. 160a ust. 1 u.p.s.w. W uzasadnieniu powyższej decyzji Rektor U[...] wskazał, iż decyzją Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej z dniem [...] października 2011 r. R. H. został przyjęty na I rok stacjonarnych studiów drugiego stopnia na kierunku economisc, został także immatrykulowany. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., utrzymaną w mocy decyzją Rektora U[...] z dnia [...] stycznia 2013 r. R. H. został skreślony z listy studentów z powodu niepodjęcia studiów, na podstawie art. 190 ust. 3 i art. 207 ust. 1. u.p.s.w. oraz art. 138 § 1 k.p.a. Powyższa decyzja została uchylona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2013 r. (sygn. akt II SA/Wa 647/13). W konsekwencji wymieniony został przywrócony na listę studentów Wydziału Nauk Ekonomicznych U[...]. Przywrócony na listę studentów R. H. nie podpisał umowy o odpłatności za usługi edukacyjne świadczone na studiach stacjonarnych, o której mowa wart. 160a ust. 1 u.p.s.w. W związku z powyższym decyzją Prodziekana Wydziału Nauk Ekonomicznych U[...] z dnia [...] czerwca 2015 r. wymieniony został skreślony z listy studentów. Od powyższej decyzji student złożył odwołanie, w którym ograniczył się do stwierdzenia, że nie zgadza się zaskarżoną decyzją i wnosi o jej anulowanie. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania Rektor U[...] wskazaną na wstępie decyzją utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. Podkreślił, iż organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego sprawy. Na żadnym etapie postępowania odwołujący się nie sformułował argumentów, które miałyby przemawiać za odmiennym rozstrzygnięciem, wskazując np. że niedopełnienie obowiązku nie miało miejsca bądź, że wynikało z okoliczności niezależnych i niezawinionych przez studenta. Uzasadniając motywy rozstrzygnięcia organ II instancji podniósł, iż student nie podpisał umowy, o której mowa w art. 160a ust. 1 u.p.s.w., a która to, zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu, zawierana jest nie później niż w terminie trzydziestu dni od rozpoczęcia zajęć. Zgodnie z art. 190 ust. 2 pkt 4 u.p.s.w., kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku niepodpisania przez studenta przedłożonej, przez uczelnię urnowy o warunkach odpłatności za studia lub usługi edukacyjne. Wskazana podstawa prawna skreślenia osoby z listy studentów została wprowadzona do ustawy przez art. 1 pkt 128 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 1198), zmieniającej ustawę — Prawo o szkolnictwie wyższym z dniem 1 października 2014 r. Obowiązek podpisania umowy przez studenta wynikał zarówno z przepisów powszechnie obowiązujących (art. 160 ust. 3 u.p.s.w. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 października 2014 r. oraz art. 160a w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2014 r.) oraz regulacji wewnętrznych U[...], tj. § 14 ust. 1 pkt 5 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...] (tekst jedn. Monitor U[...] 2014 r. poz. 105). Organ odwoławczy zaznaczył, że o obowiązku podpisania umowy student był wielokrotnie informowany. Pismem z dnia [...] maja 2014 r. do studenta wysłana została "Umowa o warunkach odpłatności za usługi edukacyjne dla cudzoziemców podejmujących studia na zasadzie odpłatności" (w dwóch wersjach językowych) wraz z prośbą o jej podpisanie. Student umowy nie podpisał, zaś drogą mailową poinformował o uzyskaniu statusu uchodźcy. W konsekwencji w dniu [...] lutego 2015 r. ponownie wysłano do studenta dwa egzemplarze nowych umów (w języku polskim i angielskim) o odpłatności za świadczone usługi edukacyjne w języku obcym oraz wydawane dokumenty ze studentem na U[...], z prośbą o ich podpisanie i zwrot jednego egzemplarza. Wobec braku odpowiedzi Wydział Nauk Ekonomicznych U[...] w dniu [...] marca 2015 r. wystosował ponowne pismo z prośbą o podpisanie umowy w ciągu 14 dni od jego otrzymania. Wszystkie wymienione wyżej pisma zostały studentowi prawidłowo doręczone. Także odrębnym listem z dnia [...] stycznia 2015 r. w języku polskim, zaś [...] lutego w języku angielskim R. H. został poproszony o złożenie stosownych wyjaśnień w związku z niewywiązywaniem się z obowiązków studenckich. Również to pismo pozostało bez odpowiedzi. Rektor U[...] podkreślił, iż od czasu przywrócenia na listę studentów tj. [...] marca 2014 r. student nie wykazał zainteresowania zajęciami uniwersyteckimi, w tym nie zarejestrował się na zajęcia w roku akademickim 2014/2015. Zgodnie z informacją zawartą w karcie przebiegu studiów w systemie [...], student nie przystąpił do żadnego egzaminu w bieżącym roku akademickim. Posiadanie zatem przez R. H. statusu studenta nie wydaje się służyć jego funkcji w postaci realizacji prawa do nauki. W dniu [...] czerwca 2015 r., drogą mailową odwołujący zwrócił się do dziekanatu Wydziału Nauk Ekonomicznych z prośbą o przedłużenie ważności legitymacji studenckiej oraz wydanie zaświadczeń potwierdzających status studenta. W ocenie Rektora U[...], w analizowanej sprawie, uchyleniu decyzji I instancji sprzeciwiałby się interes społeczny (art. 7 k.p.a.). Skarżący nie tylko nie dopełnił warunków formalnych związanych z podjęciem studiów, ale nie realizuje również obowiązków naukowych. Decyzja Rektora U[...] z dnia [...] lipca 2015 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez R. H. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem, gdyż zainteresowany odwołał się od decyzji Dziekana Wydziału Nauk Ekonomicznych U[...] z dnia [...] grudnia 2014 r. (wzywającej do uiszczenia zaległych opłat) i nie otrzymał decyzji rozstrzygającej o zasadności jego odwołania. Zatem Uniwersytet [...] nie powinien był wydać kolejnej decyzji w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Nadto w piśmie Rektora prof. dr hab. M. K. z dnia [...] maja 2015 r. skierowanym do skarżącego nie było podanego ostatecznego terminu, w którym umowa o odpłatność powinna zostać podpisana. Było tylko napisane, że powinna zostać podpisana najszybciej jak to możliwe. Niedostarczenie informacji lub dostarczenie błędnej lub niekompletnej informacji nie powinno prowadzić do negatywnych skutków dla żadnej ze stron, a tak się stało w tym przypadku. Skarżący podkreślił, że nie odmawia podpisania umowy o odpłatność lecz dostrzega problem w tym, że kilku pracowników Wydziału Nauk Ekonomicznych U[...] obraziło go i wyrządziło szkody moralne i wymierne, poprzez wysłanie fałszywych informacji o nim do Urzędu do Spraw Cudzoziemców, co skutkowało wydaniem negatywnej decyzji w sprawie jego karty pobytu w Polsce. Naruszono wobec tego gwarancje konstytucyjne wyrażone w art. 30 i art. 61 pkt 4 Konstytucji RP. Skarżący podniósł także, iż aplikował na studia na Wydziale Nauk Ekonomicznych U[...] na akademicki 2010 - 2011 i wówczas umowa o odpłatność nie była warunkiem dostania się na studia. Później Wydział Nauk Ekonomicznych U[...] kilkakrotnie skreślał R. H. z listy studentów niezgodnie z prawem. Zatem to Wydział Nauk Ekonomicznych U[...] powinien wziąć na siebie odpowiedzialność za wydanie niezgodnych z prawem decyzji. Skarżący zaś powinien mieć te same warunki przyjęcia, które obowiązywały w 2010 r. R. H. zapłacił czesne za pierwszy semestr w roku akademickim 2010 - 2011 bez umowy o odpłatność. W dniu [...] lutego 2015 r. otrzymał umowę o odpłatności studiów, w której w § 8 pkt 1 było napisane, że wchodzi w życie z dniem [...] października 2014 r. i obowiązuje do chwili ukończenia studiów przez studenta. Oznacza to, że U[...] wysłał umowę o odpłatności o około 4 miesiące za późno. Wydział Nauk Ekonomicznych U[...] prosił skarżącego o opłacenie czesnego w pełnej wysokości, mimo że ten nie skorzystał z żadnych usług edukacyjnych, nie brał udziału w żadnych zajęciach, ani nie przystępował do egzaminów, co jest niezgodne z prawem. Od października 2014 r. do chwili obecnej skarżący jest pod opieką lekarską i stan jego zdrowia nie pozwala na podjęcie studiów w tym momencie. W odpowiedzi na skargę Rektor U[...] wniósł o jej oddalenie oraz w całości podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania rozstrzygnięcia - decyzji w sprawie. Sąd administracyjny nie ocenia więc decyzji pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Skarga oceniana wg. podanych kryteriów podlegała oddaleniu. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowej stała się decyzja wydana przez Reaktora U[...], na podstawie art. 190 ust. 3 w zw. z art. 190 ust. 2 pkt 4 oraz art. 207 ust. 1 u.p.s.w., w przedmiocie skreślenia R. H. z listy studentów pierwszego roku studiów stacjonarnych drugiego stopnia na kierunku economics. Zgodnie z art. 190 ust. 2 pkt 4 u.p.s.w. (wg. stanu prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji), kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku niepodpisania przez studenta przedłożonej przez uczelnię umowy o warunkach odpłatności za studia lub usługi edukacyjne. Do takiej decyzji stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego – art. 207 ust. 1 u.p.s.w. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż decyzja wydawana na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 4 u.p.s.w. jest decyzją uznaniową. Oznacza to, iż organ administracji w danym stanie faktycznym posiada w konkretnej sprawie uprawnienie do ukształtowania skutków prawnych, dysponując pewną swobodą (tzw. luz decyzyjny), której granice wyznaczają przepis prawa materialnego oraz obowiązujące reguły procesowe. Innymi słowy, organ administracji, stosując się do obowiązujących reguł procesowych ma możliwość w danym stanie faktycznym wyboru rozstrzygnięcia. Należy jednak zwrócić uwagę, iż niezwykle istotne w instytucji uznania administracyjnego jest, aby organ, mając świadomość, że przepis prawa materialnego stwarza mu podstawę do zadecydowania na niekorzyść strony, nie działał w sposób dowolny tzn. bez dostatecznie wyczerpującego wyjaśnienia swego stanowiska. Działając w ramach uznania administracyjnego organ administracji, po wyjaśnieniu stanu faktycznego danej sprawy, ma obowiązek, zgodnie z dyspozycją art. 7 k.p.a., wyważyć słuszny interes strony (interes indywidualny) i interes społeczny (interes publiczny), a podejmując decyzję inną, niż dopuszczalna przepisem, czyli rozstrzygając na niekorzyść strony, organ zobowiązany jest dokładnie wyjaśnić dlaczego przedłożył interes społeczny nad interes strony. W ocenie Sądu, Rektor U[...] orzekający w niniejszej sprawie sprostał powyższym wymogom, a zatem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało wydane z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Bezsporne jest w sprawie, czego skarżący nie kwestionuje potwierdzając w skardze otrzymanie w dniu [...] lutego 2015 r. do podpisania egzemplarza umowy o odpłatność za świadczone usługi edukacyjne, iż przedmiotowej umowy nie podpisał i podpisanego egzemplarza umowy nie dostarczył do dziekanatu Studiów Wydziału Ekonomicznego U[...]. Uprzednio pismem z dnia [...] maja 2014 r. (sporządzonym w języku polskim i angielskim) skarżący został poinformowany o przywróceniu go z dniem [...] marca 2014 r. na listę studentów Wydziału Nauk Ekonomicznych U[...] oraz odpłatności za studnia wynikającej z art. 106 ust. 3 u.p.s.w. i § 8 pkt 3 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...]. Wraz z tym pismem do skarżącego wysłana została "Umowa o warunkach odpłatności za usługi edukacyjne dla cudzoziemców podejmujących studia na zasadzie odpłatności" (w dwóch wersjach językowych) wraz z prośbą o jej podpisanie. Skarżący tej umowy nie podpisał, zaś drogą mailową poinformował o uzyskaniu statusu uchodźcy. W konsekwencji w dniu [...] lutego 2015 r. ponownie wysłano do studenta dwa egzemplarze nowych umów (w języku polskim i angielskim) o odpłatności za świadczone usługi edukacyjne w języku obcym, z prośbą o ich podpisanie i zwrot jednego egzemplarza. Skarżący ponownie pozostawił wezwanie Uczelni bez odpowiedzi. W świetle art. 160 ust. 1 u.p.s.w., organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Zgodnie z art. 160a ust. 1 i 2 tej ustawy, warunki pobierania opłat związanych z odbywaniem studiów, o których mowa w art. 98 ust. 1 pkt 5, oraz opłat za usługi edukacyjne, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 1-6, a także wysokość tych opłat określa umowa między uczelnią a studentem lub osobą przyjętą na studia, zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Umowa jest zawierana nie wcześniej niż po wydaniu decyzji o przyjęciu na studia i nie później niż w terminie trzydziestu dni od rozpoczęcia zajęć. Skoro rok akademicki 2014/2015 rozpoczął się w dniu [...] października 2014 r. i wskazany 30 dniowy termin nie został zachowany, organ U[...] miał zatem podstawy do skreślenia skarżącego z listy studentów. Trzeba dostrzec, iż władze Uczelni dołożyły wymaganej staranności wielokrotnie skutecznie informując studenta o ciążącym na nim obowiązku zawarcia przedmiotowej umowy. Okoliczności, na które powołuje się skarżący w skardze nie przemawiają za naruszeniem prawa przez organy U[...] orzekające w sprawie, skoro z przepisów powszechnie obowiązujących i wewnętrznych Uczelni wynika obowiązek zawarcia ze studentem umowy, o której mowa w art. 160a u.p.s.w., zaś art. 190 ust. 2 pkt 4 tej ustawy przewiduje sankcję, z której Uczelnia może skorzystać. Biorąc pod uwagę, iż skarżący podjął studia na Wydziale Nauk Ekonomicznych U[...] w 2011 r. i przez 4 lat nie ukończył pierwszego roku studiów, trudno organom Uczelni zarzucać nieobiektywność i nadużycie przysługujących im uprawnień. Skarżący choć przyjęty w poczet studentów U[...] nie osiągnął jakichkolwiek efektów kształcenia, a za takie w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 18n u.p.s.w. uznaje się zasób wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych uzyskiwanych w procesie uczenia się. Dalsze posiadanie przez skarżącego statusu studenta jest niecelowe, gdyż z akt sprawy nie wynika aby wyrażał on wolę podjęcia się procesu kształcenia. Do obowiązków studenta, wynikających z § 15 ust. 1 pkt 3, 4 i 5 Regulaminy Studiów na Uniwersytecie [...], zaś należy postępowanie zgodne z treścią ślubowania i Regulaminem, a w szczególności zdobywanie wiedzy, etyczne uzyskiwanie zaliczeń wszystkich zajęć oraz przygotowywanie prac zaliczeniowych i dyplomowych z poszanowaniem praw autorskich, przestrzeganie przepisów obowiązujących na Uniwersytecie, w tym podpisanie umowy o odpłatności za usługi edukacyjne, przewidzianej w art. 160 a u.p.s.w. Student ma też obowiązek uczestniczyć w zajęciach i zaliczeniach zgodnie z programem kształcenia i planem studiów oraz przystępować do egzaminów po uprzednim spełnieniu szczegółowych wymagań związanych z tymi zajęciami, zaliczeniami i egzaminami terminowo wypełniać zobowiązania wobec Uniwersytetu, w tym zapisywać się na zajęcia objęte planem studiów, dokonywać podpięć oraz wnosić należne opłaty (§ 15 ust. 2 pkt 1 i 2 Regulaminu). Problemy zdrowotne, na które powołano się w skardze, jeżeli stanowią przeszkodę w kontynuowaniu studiów, powinny być uwzględniane i rozpatrywane w ramach instytucji przewidzianych w regulaminie studiów, nie zaś poprzez odmowę podpisania przedmiotowej umowy. Przykładowo, § 23 Regulaminu przewiduje, iż dla studentów z niepełnosprawnością, przechodzących długotrwałą chorobę lub rekonwalescencję i w innych, uzasadnionych przypadkach dziekan, nie naruszając obowiązków wynikających z realizacji programu kształcenia, może wyznaczyć indywidualny tryb zaliczania zajęć i zdawania egzaminów. Z akt sprawy zaś nie wynika aby skarżący podejmował działania zmierzające do rozpoczęcia procesu kształcenia. Reasumując, Reaktor U[...] podejmując zaskarżoną decyzję przestrzegał reguł określonych przepisami k.p.a. Materiał dowodowy został zgromadzony w sposób wyczerpujący, zaś jego analiza doprowadziła organ do rozstrzygnięcia sprawy w sposób, który nie pozwala na stwierdzenie wyjścia przez organ poza granicę uznania administracyjnego. Samo zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi zakreślone art. 107 § 3 k.p.a. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.