II SA/Wa 1608/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Eugeniusz Wasilewski Sędzia WSA - Iwona Dąbrowska (spr.) Asesor WSA - Joanna Kube Protokolant Arkadiusz Koziarski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2005 r. sprawy ze skargi G. M. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej W. z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej w zakresie ustalenia istnienia związku schorzenia ze służbą wojskową p o s t a n a w i a odrzucić skargę Orzeczeniem Nr [...] Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. z dnia [...] maja 2004r., przyznano skarżącemu jako stopień zdolności do służby wojskowej kat. E - trwale niezdolny do służby wojskowej. Orzeczenie Terenowej Komisji Lekarskiej zawierało rozpoznanie wskazujące na "[...]" oraz stwierdzało w punkcie 9 tego orzeczenia, że powyższe schorzenie nie pozostaje w związku ze służbą wojskową. Od powyższego orzeczenia G. M. odwołał się w części dotyczącej ustalenia związku choroby ze służbą wojskową. Orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1992 r. Nr 4, poz. 16 ze zm.) oraz § 6 pkt 1 i § 32 ust. 1 - 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 1994 r. Nr 31, poz. 113) Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska W. nie znajdując podstaw do zmiany orzeczenia utrzymała je w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. M. zakwestionował orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej W. w zakresie pkt 9 tego orzeczenia wskazując, że jego schorzenia mają związek ze służbą wojskową. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi. Wskazał, że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r. o sygnaturze akt III ZP 9/99 oraz postanowieniem siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r. o sygnaturze akt OSA 1/00 "od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego oraz rentowego nie przysługuje skarga do NSA". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. G. M. zakwestionował orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E., utrzymane następnie w mocy orzeczeniem Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej W. w części dotyczącej stwierdzenia tej komisji o braku związku powstałego schorzenia ze służbą wojskową. Wskazać należy, że charakter prawny orzeczeń wydawanych przez wojskowe komisje lekarskie w sprawach o ustalenie uszczerbku na zdrowiu oraz stwierdzenie związku tego uszczerbku z pełnioną służbą wojskową wywoływało wątpliwości w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 1994 r. Nr 31, poz. 113) wynika, że takie komisje (o których mowa w art. 29 cytowanej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP) orzekają przede wszystkim o zdolności danej osoby do czynnej służby wojskowej i o zaliczeniu jej do określonej kategorii tej zdolności (§ 2-5 ust. 1), a ponadto orzekają one, ale na podstawie odrębnych ustaw, także o związku chorób i ułomności, schorzeń, uszczerbku na zdrowiu, inwalidztwa, obrażeń ze służbą wojskową zarówno czynną, jak i zawodową. W obowiązującym systemie prawnym tymi odrębnymi ustawami są przede wszystkim ustawy: z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową, z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Z tego wynika, że ilekroć w tych odrębnych ustawach jest mowa o wojskowych komisjach lekarskich, to chodzi o komisje, o których stanowi art. 29 cytowanej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP. Powyższa analiza wykazuje, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich można podzielić na dwie główne odrębne grupy. Jedna grupa orzeczeń dotyczy zagadnień zdolności do służby wojskowej - czynnej lub zawodowej w ramach dwóch ustaw: z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP i z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, to jest zagadnień ustalania stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej w celu powołania jej lub przyjęcia do odbycia tej służby albo zwolnienia ze służby wojskowej. Te orzeczenia wojskowych komisji lekarskich mają byt w pełni autonomiczny: ostateczne orzeczenie komisji w tym przedmiocie jest wiążące dla innych administracyjnych organów właściwych w sprawach powołania lub przyjęcia określonej osoby do odbycia służby wojskowej albo do zwolnienia ze służby, przy czym powołanie do służby wojskowej lub zwolnienie z tej służby następuje w trybie administracyjnym przez wydanie decyzji administracyjnej, podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Ze względu na jednolity, administracyjny tryb postępowania zarówno w kwestii zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do tej służby, orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tej kwestii są wiążące dla innych organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub zwolnieniu z tej służby i podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Druga grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich to orzeczenia ustalające schorzenia (stan zdrowia) danej osoby i ich związek ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego, przysługujących na podstawie innych ustaw niż ustawa o powszechnym obowiązku obrony RP. Orzeczenia tej grupy nie mają wiążącego charakteru dla sądów powszechnych właściwych do rozpoznawania odwołań od decyzji administracyjnych wydanych na podstawie orzeczeń tych komisji, ale przez inne organy, właściwe w przedmiocie ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. Orzeczenia komisji z tej grupy poddawane są autonomicznej kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zakresu zaopatrzenia emerytalnego. Analiza obowiązującego stanu prawnego zatem prowadzi do wniosku, że od ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992 r. Nr 4, poz. 16 ze zm.), w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia poborowego lub żołnierza na potrzeby ustalenia zdolności do służby wojskowej, przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Natomiast od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, o których mowa wyżej, ale w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego, w tym rentowych, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Pogląd taki wyrażony w postanowieniu składu siedmiu sędziów NSA z dnia 6 listopada 2000 r. o sygnaturze akt OSA 1/00 sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Biorąc zatem pod uwagę, że od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, o których mowa wyżej, w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego, w tym rentowych nie przysługuje skarżącemu skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dlatego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 w związku z art. 3 pow. wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało postanowić jak w sentencji.