II SA/Wa 1608/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Stanisław Marek Pietras, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. sprawy ze skargi L. J. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości Aktem mianowania z dnia [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] mianował L. J. z dniem [...] listopada 2009 r., na podstawie art. 223 ust. 1 i ust. 5 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), na stopień służbowy [...] w korpusie podoficerów Służby Celnej. Pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. L. J. zwrócił się do Dyrektora Izby Celnej w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na pominięcie przy mianowaniu przepisu art. 223 ust. 7 ustawy o Służbie Celnej. Dyrektor Izby Celnej w [...] pismem z dnia [...] października 2010 r. poinformował funkcjonariusza, że mianowanie nastąpiło zgodnie z przepisem art. 223 ust. 1-7 ustawy o Służbie Celnej. Ponadto proces mianowania na nowe stopnie służbowe został zakończony i brak jest podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. W odwołaniu od aktu mianowania (decyzji) z dnia [...] listopada 2009 r., skierowanym do Szefa Służby Celnej, L. J. zarzucił mu: 1. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego: a) rażące naruszenie zasady praworządności wyrażonej w art. 6 k.p.a. oraz bezpośrednio w art. 7 Konstytucji RP, poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego (art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej) i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej zawarte w pismach [...] oraz [...], b) rażące naruszenie art. 7 k.p.a., poprzez wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci zajmowania przez odwołującego stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, 2. naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz jego niezastosowanie przy rozstrzygnięciu sprawy. Z uwagi na powyższe zarzuty wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez mianowanie odwołującego na stopień [...] w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej, ewentualnie, 2. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji oraz wskazanie, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy wziąć pod uwagę dyspozycję art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, 3. przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z uwagi na brak pouczenia co do trybu zaskarżenia aktu mianowania (art. 112 k.p.a.). Szef Służby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2011 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał mocy zaskarżoną decyzję w zakresie określenia korpusu. W odniesieniu do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania stwierdził w uzasadnieniu, że przy uwzględnieniu treści art. 112 k.p.a. brak jest podstaw prawnych do wydania postanowienia w trybie art. 59 § 1 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1598/11, po rozpoznaniu sprawy ze skargi L. J. na powyższą decyzję, stwierdził jej nieważność. W uzasadnieniu wskazał, że organ błędnie zastosował przepis art. 112 k.p.a., gdyż brak pouczenia o środkach odwoławczych nie stwarza możliwości złożenia przez stronę odwołania w każdym czasie, lecz jedynie z zachowaniem zasad określonych w art. 58 i art. 59 k.p.a. Obowiązkiem organu było zatem w pierwszej kolejności zbadanie zasadności wniosku funkcjonariusza o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od aktu mianowania poprzez ustalenie, kiedy dowiedział się on o możliwości wniesienia odwołania oraz, kiedy sporządził i złożył odwołanie. Szef Służby Celnej postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], na podstawie art. 58 § 2 i art. 59 § 2 k.p.a., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając rozstrzygnięcie stwierdził, że L. J., pomimo dwukrotnego zwrócenia się do niego przez organ, nie wskazał daty, w której powziął wiadomość o możliwości złożenia odwołania, informując jedynie, że powinna to być data [...] sierpnia 2010 r. wskazana w powołanym wyroku WSA w Warszawie. Stąd, w ocenie organu, brak jest podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Kierując się pouczeniem zawartym w ww. postanowieniu, funkcjonariusz wniósł na nie zażalenie do Ministra Finansów, zarzucając Szefowi Służby Celnej "tendencyjne" stosowanie prawa. Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podał w szczególności, że w sprawie nie można ustalić daty ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a zatem nie można stwierdzić łącznego wystąpienia przesłanek, o których mowa w przepisie art. 58 k.p.a. Ponadto podniósł, że zgodnie z przepisem art. 58 § 3 k.p.a., przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L. J. zarzucił mu naruszenie treści art. 58 § 1 k.p.a., polegające na bezzasadnym przyjęciu, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn zawinionych przez skarżącego. Wskazując na powyższe wniósł o jego uchylenie i zobowiązanie Ministra Finansów od przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a nadto o zasądzenie na jego rzecz od organu ewentualnych kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, jednakże z powodów innych niż wskazane w jej zarzutach. Zgodnie z art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie (§ 1). O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (§ 2). W rozpoznawanej sprawie L. J. wraz z odwołaniem od decyzji (aktu mianowania) w przedmiocie stopnia służbowego, wydanego przez Dyrektora Izby Celnej w [...] w dniu [...] listopada 2009 r., skierowanym do Szefa Służby Celnej, wniósł prośbę o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Zatem w oparciu o powołany przepis art. 59 § 2 k.p.a., o przywróceniu terminu winien był postanowić ostatecznie Szef Służby Celnej, jako organ odwoławczy. Od jego rozstrzygnięcia w tym zakresie nie przysługiwał środek zaskarżenia w postaci zażalenia do Ministra Finansów. Wobec powyższego Minister Finansów rozpatrując przedmiotowe zażalenie od ostatecznego postanowienia Szefa Służby Celnej rażąco naruszył przepis art. 59 § 2 k.p.a., co skutkuje koniecznością stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Pojęcie "rażącego naruszenia prawa" ukształtowane przez doktrynę i judykaturę oznacza, najogólniej rzecz ujmując, że występuje ono w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Przy czym podkreślenia wymaga, że jako rażące kwalifikowane są nie tylko naruszenia przepisów prawa materialnego, lecz także przepisów kompetencyjnych oraz przepisów procesowych. W niniejszej sprawie bezsporna jest okoliczność, że przepis art. 59 § 2 k.p.a. jest precyzyjny, jasny i klarowny w bezpośrednim rozumieniu oraz nie wymaga podjęcia działań interpretacyjnych. Jego przekroczenie nastąpiło zaś w sposób oczywisty i niedwuznaczny. Obowiązkiem Sądu było więc stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł w myśl art. 152 pierwszej z powołanych ustaw.