II SA/Wa 161/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2022 r. sprawy ze skargi G. A. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów oddala skargę. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych postanowieniem z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...], na podstawie art. 123 § 1 w zw. z art. 56 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. i art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1871), po rozpoznaniu wniosku G. A. w sprawie zwrotu kosztów stawiennictwa w Urzędzie Ochrony Danych Osobowych w [...], odmówił uwzględnienia wniosku. W uzasadnieniu organ wskazał, że prowadzi postępowanie wszczęte na podstawie skargi G. A. na przetwarzanie jego danych osobowych przez Jednostkę Wojskowa [...]. Pismem z [...] września 2021 r. Skarżący złożył wniosek o zwrot kosztów dojazdu z [...] do [...] prywatnym samochodem, w wysokości 503 zł (słownie: pięćset trzech złotych i 00/100 groszy) oraz przyznania mu zaliczki w kwocie 3000 zł (słownie: trzech tysięcy złotych i 00/100 groszy) na zatrudnienie kancelarii prawnej. Skarżący uzasadniając swój wniosek wskazał, że w wydanym przez organ postanowieniu z [...] sierpnia 2021 r. został "zobligowany do stawiennictwa w siedzibie Organu sugerując nadto zasadność ustanowienia pełnomocnika. W celu wykonania stawiennictwa zawartego w postanowieniu UODO z dnia [...] sierpnia 2021 r. w dniu [...] września 2021 r. Skarżący stawił się osobiście w siedzibie Organu celem wglądu w akta sprawy, czym został narażony na znaczne koszty związane m.in. z podróżą z [...] do [...] i z powrotem. Z uwagi na uciążliwość wykonania zaleceń UODO i przejazdów z [...] do [...] z powrotem na uwzględnienie zasługuje sugestia wynikająca z wydanego postanowienia z dnia [...] sierpnia 2021 r. do ustanowienia pełnomocnika, co wiąże się z kolejnymi kosztami, a co uzasadnia wniosek o udzielenie na ten cel zaliczki". Prezes UODO wskazał, że zgodnie z art. 56 k.p.a., osobie, która stawiła się na wezwanie, przyznaje się koszty podróży i inne należności ustalone zgodnie z przepisami zawartymi w dziale 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 785, ze zm.). Dotyczy to również kosztów osobistego stawiennictwa stron, gdy postępowanie zostało wszczęte z urzędu albo gdy strona bez swojej winy została błędnie wezwana do stawienia się (§ 1). Żądanie przyznania należności należy zgłosić organowi administracji publicznej, przed którym toczy się postępowanie, przed wydaniem decyzji, pod rygorem utraty roszczenia (§ 2). Organ przytoczył nadto art. 262 § 1 k.p.a. i art. 263 k.p.a. Prezes UODO wskazał, że z akt sprawy wynika, że Skarżący nie został wezwany przez Prezesa Urzędu w trybie art. 50 § 1 k.p.a., ani w żaden inny sposób, do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu (brak jest zobowiązania do osobistego stawiennictwa w określonym dniu i godzinie w siedzibie organu lub do podjęcia nawet jakiejkolwiek czynności na wezwanie organu). Wobec powyższego w analizowanej sytuacji zdaniem organu nie ma zastosowania art. 56 k.p.a., a tym samym nie zaistniała przesłanka do zwrotu poniesionych kosztów osobistego stawiennictwa Skarżącego w siedzibie organu. Dlatego też wniosek o zwrot kosztów jest niezasadny. Skarżącemu jako stronie nie przysługuje w stosunku do organu żadne roszczenie o zwrot poniesionych kosztów podróży. Skarżący stawiając się w siedzibie organu skorzystał bowiem wyłącznie z własnej woli z uprawnień strony postępowania wynikających z art. 10 k.p.a. i art. 73 k.p.a. Odnosząc się do wskazanego przez Skarżącego postanowienia Prezesa Urzędu z [...] sierpnia 2021 r. jako wezwania do osobistego stawiennictwa, organ wskazał, że również w jego treści brak jest takiego zobowiązania. Odnosząc się do wniosku Skarżącego przyznania mu zaliczki na poczet kosztów przez niego ponoszonych niezbędnych do zatrudnienia kancelarii prawnej, Prezes UODO wskazał, że brak jest przepisu prawa, który obligowałby Prezesa Urzędu do wypłaty takiego świadczenia w postępowaniu administracyjnym (skargowym). Skarżący, jako strona postępowania prowadzonego przed Prezesem Urzędu, ponosi na swój koszt wydatki związane z jego udziałem w sprawie. Postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi G. A. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wnosząc o uchylenie postanowienia i nakazanie uwzględnienia wniosku o zwrot kosztów stawiennictwa oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy: - art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6, art. 50 § 1, § 2, § 3 k.p.a. i niedokonanie zwrotu kosztów stawiennictwa, pomimo iż Skarżący został zobowiązany do czynności wglądu w akta sprawy w umówionym terminie na pisemne wezwanie zawarte w postanowieniu Organu z dnia [...] kwietnia 2021 r. o odmowie przesłania elektronicznie skanu 3 dokumentów, cyt.; Jest to możliwe wyłącznie w siedzibie organu", a konieczność zapoznania z treścią pism zamiast ich przesłania przez Organ wynikała z naruszenia przez Organ zasad praworządności, tj. niewywiązywania się z obowiązku informowania Skarżącego o wynikach i efektach postępowania oraz ustaleniach faktycznych i prawnych, a postanowienie Organu jw. zostało uchylone wyrokiem WSA w Warszawie sygn. akt II SA/Wa 2140/21 dnia 14 października 2021 r., , - art. 262 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 9 k.p.a. poprzez ich dowolne zastosowanie i niedokonanie zwrotu kosztów stawiennictwa, w sytuacji gdy Skarżący został zobligowany przez Organ do dokonania czynności urzędowej - wglądu w aktach sprawy w siedzibie Organu co nie było przedmiotem jego wniosku, a co miało zastąpić obowiązek udostępnienia drogą elektroniczną 3 dokumentów dotyczących ustaleń faktycznych, o których Skarżący nie był informowany, natomiast winę za konieczność stawiennictwa Skarżącego w Organie ponosi wyłącznie Organ z uwagi na niewywiązywanie się z obowiązku informowania o wynikach i efektach postępowania oraz ustaleniach faktycznych i prawnych (naruszenie art. 77 ust. 1 w zw. z art. 78 ust. 2 RODO oraz art. 9 k.p.a.), - art. 8 w zw. z art. 24 k.p.a. poprzez rozpoznanie wniosku o zwrot kosztów podróży przez pracownika podlegającego wyłączeniu ze sprawy, który wydał bezpodstawne postanowienie z dnia [...] kwietnia 2021 r., uchylone wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 14 października 2021 r., a pracownik prowadził postępowanie w sposób podważający zasadę zaufania do Organu i podejmował złośliwe działania na szkodę Skarżącego, w tym zobligował Skarżącego do poniesienia kosztów podróży z [...] do [...] i osobistego stawiennictwa w siedzibie Organu, zamiast przesłać skany 3 dokumentów z akt sprawy lub poinformować Skarżącego o wynikach i efektach postępowania oraz treści pism co do ustaleń faktycznych, - art. 51 §1, art. 52 i art. 53 k.p.a. poprzez oddalenie wniosku o zwrot kosztów stawiennictwa w sytuacji gdy Skarżący wykonał wezwanie Organu wynikające z postanowienia z dnia [...] kwietnia 2021 r. o odmowie przesłania drogą elektroniczną skanu 3 pism. a wniosek o ich przesłanie wynikał z niewywiązywania się przez organ z obowiązku informowania Skarżącego o wynikach i efektach postępowania oraz dokonanych ustaleniach, a prawo Organu do nakazania czynności urzędowej jest zawężone do obrębu miasta lub gminy, w którym strona zamieszkuje, a ponadto charakter czynności nie wymagał osobistego stawiennictwa. - art. 54 §1 pkt 3 k.p.a. w wyniku błędnego uznania, iż zobowiązanie Skarżącego do wglądu w akta sprawy, o co nie wnosił i odbycia w tym celu podróży z [...] do [...], nie stanowi wskazania celu czynności nakazanej przez Organ, - art. 124 § 1 k.p.a. oraz art. 126 w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 i art. 109 § k.p.a. poprzez brak doręczenia Skarżącemu podpisanego postanowienia, a w zamian tego przesłanie poprzez platformę ePuap skanu niepodpisanego postanowienia jako załącznik do pisma przewodniego opatrzonego podpisem kwalifikowanym przez pracownika podlegającego wyłączeniu ze sprawy, W uzasadnieniu skarżący rozszerzył argumentację postawionych zarzutów, wskazał na przebieg postępowania przed organem. Podkreślił, że w treści uchylonego przez Sąd postanowienia z dnia [...] kwietnia 2021 r. (wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 października 2021 r. sygn.. akt II SA/Wa 2140/21) organ zobligował skarżącego do dokonania czynności osobistego stawiennictwa w organie. Skarżący podniósł m.in., że organ nakazując Skarżącemu osobiste stawiennictwo w Organie jak wynika z treści postanowienia z dnia [...] kwietnia 2021 r. o odmowie przesłania drogą elektroniczną skanu 3 dokumentów naruszył nadto w sposób rażący art. 51§ 1 k.p.a., który zabrania wzywania strony do osobistego stawiennictwa w miejscu innym niż w obrębię miasta lub gminy w której strona zamieszkuje. Skarżący podniósł też m.in., że przed umówioną datą stawiennictwa Skarżącego w Organie w celu udziału w czynności wglądu w akta sprawy w obecności pracownika ([...] września 2021 r.). Organ pozostał w całkowitej bezczynności i zignorował wezwanie Skarżącego do wykonania obowiązku informacyjnego i poinformowania m.in. o ustaleniach. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Organ wskazał nadto, że pismem z [...] marca 2021 r. Skarżący zwrócił się do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z wnioskiem o przesłanie: "skanu wystąpienia Prezesa UODO z dnia [...] stycznia 2021 r. do JW [...] o uzyskanie wyjaśnień, skanu pisma JW [...] będącego odpowiedzią na powyższe wezwanie Prezesa UODO do złożenia wyjaśnień, skanu pisma Prezesa UODO z dnia [...] lutego 2021 r. do JW [...] o złożenie dodatkowych wyjaśnień". Skarżący wniosek ten uzasadnił faktem zamieszkiwania kilkaset kilometrów od siedziby UODO oraz trwającym w Polsce stanem epidemii COVID-19 i wydanych przez władze nakazów oraz ograniczeń związanych z unikaniem kontaktów i przemieszczania się w celu unikania rozprzestrzeniania się pandemii. Postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych odmówił uwzględnienia wniosku. Przedmiotowe postanowienie było przedmiotem postępowania przed tut. Sądem pod sygn. akt: II SA/Wa 2140/21 i zostało uchylone prawomocnym wyrokiem z 14 października 2021 r. W dniu [...] września 2021 r. Skarżący skorzystał z prawa do wglądu w akta sprawy. Organ raz jeszcze wskazał, że w niniejszej sprawie dyspozycja art. 56 § 1 k.p.a. nie została wyczerpana. Prezes UODO wyjaśnił, że postanowienie z dnia [...] listopada 2021 r. opatrzone zostało podpisem kwalifikowanym osoby upoważnionej do wydania postanowienia i przesłane Skarżącemu drogą elektroniczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie podlegała uwzględnieniu. Wszystkie zarzuty skargi Sąd uznał za niezasadne. W sprawie tej brak jest podstaw do stwierdzenia, że postanowienie zostało nieprawidłowo podpisane przez osobę upoważnioną do jego podpisania, tj. przez P. D. – Dyrektora Departamentu Skarg Urzędu Ochrony Danych Osobowych. W odniesieniu do pozostałych zarzutów wskazania wymaga, że zgodnie z art. 56 § 1 k.p.a., osobie, która stawiła się na wezwanie, przyznaje się koszty podróży i inne należności ustalone zgodnie z przepisami zawartymi w dziale 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 755, 807, 956 i 2186). Dotyczy to również kosztów osobistego stawiennictwa stron, gdy postępowanie zostało wszczęte z urzędu albo gdy strona bez swojej winy została błędnie wezwana do stawienia się. Żądanie przyznania należności należy zgłosić organowi administracji publicznej, przed którym toczy się postępowanie, przed wydaniem decyzji, pod rygorem utraty roszczenia (§ 2). W sprawie niniejszej, wbrew twierdzeniom skargi, skarżący nie został wezwany przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych do stawienia się, jak również postępowanie, w ramach którego skarżący zgłosił żądanie zwrotu kosztów stawiennictwa, nie zostało wszczęte z urzędu, lecz na wniosek strony. Z akt postępowania administracyjnego, w ramach którego skarżący wystosował do organu żądanie zwrotu kosztów stawiennictwa w Urzędzie Ochrony Danych Osobowych, nie wynika, aby organ skierował do skarżącego wezwanie, o którym mowa w art. 50 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika, na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonywania czynności urzędowych (§ 1). Stosownie do art. 51 § 1 k.p.a., do osobistego stawienia się wezwany jest obowiązany tylko w obrębie gminy lub miasta, w którym zamieszkuje albo przebywa. Zgodnie z art. 54 k.p.a., w wezwaniu należy wskazać: 1) nazwę i adres organu wzywającego; 2) imię i nazwisko wzywanego; 3) w jakiej sprawie oraz w jakim charakterze i w jakim celu zostaje wezwany; 4) czy wezwany powinien się stawić osobiście lub przez pełnomocnika, czy też może złożyć wyjaśnienie lub zeznanie na piśmie; 5) termin, do którego żądanie powinno być spełnione, albo dzień, godzinę i miejsce stawienia się wezwanego lub jego pełnomocnika; 6) skutki prawne niezastosowania się do wezwania (§ 1). Zgodnie z art. 54 § 1a k.p.a., w wezwaniu zawiera się również informacje, o których mowa w art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2016/679, chyba że wezwany posiada te informacje, a ich zakres lub treść nie uległy zmianie. Wezwanie powinno być opatrzone podpisem pracownika organu wzywającego, z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego (§ 2). Skarżący błędnie utożsamia treść postanowienia Prezesa UODO z dnia [...] kwietnia 2021 r. z wezwaniem, o którym mowa w art. 50 k.p.a. Także fakt uchylenia przez WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 14 października 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2140/21 postanowienia Prezesa UODO z dnia [...] kwietnia 2021 r. nie daje podstaw do zastosowania art. 56 § 1 k.p.a. Skorzystanie przez stronę z uprawnień wynikających z art. 10 k.p.a. i art. 73 k.p.a. nie może być utożsamiane z wezwaniem do osobistego stawiennictwa, o którym mowa w art. 50 k.p.a. Podjęcie przez stronę w toku postępowania administracyjnego czynności w związku z realizacją przysługujących na mocy k.p.a. uprawnień, nie daje podstaw do zwrotu kosztów stawiennictwa, o których mowa w art. 56 k.p.a. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz.329), orzekł jak w wyroku.