II SA/Wa 1610/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.) Asesor WSA Joanna Kube Asesor WSA Andrzej Kołodziej Protokolant apl. prok. Tomasz Nowicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2005 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. M. od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] orzekającej o odmowie wymeldowania K. M. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wskazano, że prawo do przedmiotowego lokalu kwaterunkowego przysługuje M. M. i K. M. Z wnioskiem o wymeldowanie K. M. z przedmiotowego lokalu wystąpił M. M. w dniu 27 listopada 2003 r. Organ wskazał, że w trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, że K. M. posiada swobodny dostęp do przedmiotowego lokalu, w którym na wyłączny użytek posiada jeden pokój oraz wskazano, że K. M. od dnia 5 września 2003 r. zgłosił pobyt czasowy w innym lokalu. Odmawiając wymeldowania K. M. ze spornego lokalu organ wskazał, że rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny poprzez złożenie stosownego oświadczenia, a także poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża taką wolę, a K. M. takiej woli nie wyraził. Od powyższej decyzji skarżący odwołał się, jednakże Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. utrzymał decyzję w mocy. Uzasadniając odmowę wymeldowania K. M. z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w W. organ wskazał, że w omawianej sprawie nie została spełniona przesłanka opuszczenia tego lokalu przez K. M. oraz powołał się na ustalenia dokonane w trakcie postępowania wyjaśniającego. Wskazał, że w dniu 9 grudnia 2003 r przeprowadzona została kontrola meldunkowa na okoliczność zamieszkiwania K. M. w spornym lokalu, która wykazała, że pokój zajmowany przez niego jest wyposażony w meble: łóżko, regał, dwa fotele; w regale znajdują się zapasowe firanki, kurtki wymienionego a w wersalce pościel. Organ wskazał ponadto, że obecny w czasie kontroli meldunkowej K. M. oświadczył, że aktualnie zameldowany jest na pobyt czasowy w innym lokalu, gdzie znajduje się część jego rzeczy osobistych oraz, że zmuszony był przenieść się do innego lokalu, z uwagi na awantury wszczynane przez M. M. Organ podał, że w aktach sprawy znajduje się dokument z obdukcji lekarskiej, noszący datę [...] czerwca 1998 r. na okoliczność pobicia K. M. przez brata M. M. oraz wyrok Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] maja 2001 r., zasadzający zapłatę w sprawie z powództwa K. M. przeciwko M. M. Wojewoda [...] odmawiając wymeldowania K. M. z lokalu nr [...] przy ulicy [....] w W. uznał, że K. M. nie opuścił w sposób trwały i dobrowolny spornego lokalu oraz, że włada nim w sposób nieprzerwany. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi zarzucił organowi, że w żaden sposób nie odniósł się do dowodów istniejących w aktach sprawy w postaci zeznań świadków i wywiadu przeprowadzonego przez administrację budynku oraz nie wyjaśnił dlaczego nie dał wiary tym świadkom. Podniósł ponadto, że rzeczy znajdujące się w pokoju zajmowanym przez K. M. są to rzeczy pozostawione po zmarłych rodzicach, nie ma tam natomiast żadnych rzeczy K. M. Podał, że brat opuścił lokal dobrowolnie i w sposób trwały, zaś posiadanie kluczy od pokoju oraz kilku rzeczy nosi cechy pozoru przesłanki wyłączającej wymeldowanie i nie może być poczytywane za zamieszkiwanie w tym lokalu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumentację zbieżną z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że skarga jest zasadna. Podstawą materialnoprawną decyzji jest art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wskazać należy, że po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., który orzekł o niezgodności przepisu art. 9 ust. 2 powołanej ustawy z przepisami art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji RP wystarczającą i jedyną przesłanką do wymeldowania jest opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu bez wymeldowania. A zatem jedyną przesłanką, jaką bada organ meldunkowy w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego jest fakt opuszczenia lokalu przez określoną osobę. Organ odmawiając wymeldowania K. M. z lokalu przy ulicy [...] w W. wskazał, że przesłanka opuszczenia lokalu nie została spełniona. Uznał bowiem, że K. M. nie zerwał więzi z lokalem oraz, że nie zamierza on w sposób trwały opuścić tego lokalu. Tak więc organ odmawiając wymeldowania K. M. oparł się w istocie jedynie deklarowanym przez niego w trakcie postępowania administracyjnego, zamiarze przebywania w tym lokalu w przyszłości. Jakkolwiek zamiar jest pojęciem subiektywnym, to jednak jego istnienie bądź jego brak mogą być w postępowaniu administracyjnym ustalone na podstawie obiektywnych okoliczności (por. wyrok NSA z 9 października 2003 r. sygn. akt V SA 724/03-niepublikowany). Samo zaś werbalne deklarowanie takiego zamiaru nie ma decydującego znaczenia, jeżeli nie jest poparte żadnymi konkretnymi działaniami, wolę taką urzeczywistniającymi. K. M. dysponuje kluczami do pokoju i ma do niego swobodny dostęp a zatem brak jest przeszkód powodujących niezamieszkiwanie przez niego w lokalu. Wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ukształtowała się wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy, którą skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że sytuacja, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela, to o opuszczeniu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. wyroki NSA w sprawach sygn. akt III SA 30/86, III SA 460/86, V SA 1413/95, V SA 858/96). Jedyną okolicznością na którą powołał się organ odmawiając wymeldowania K. M. z lokalu nr [...] przy ulicy [...], uzasadniającą okoliczność nieprzebywania przez K. M. w tym lokalu jest, jak się wydaje obawa K. M. przed skarżącym. Powoływany przez organ w decyzji dokument obdukcji lekarskiej świadczący o pobiciu K. M. pochodzi z 1998 r., a zatem sprzed siedmiu lat. Brak jest natomiast w aktach sprawy jakichkolwiek innych dokumentów świadczących o tym, że K. M. skorzystał z przysługujących mu środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Niewątpliwym w sprawie jest, że K. M. od wielu lat nie przebywa w lokalu nr [...] przy ulicy [...], której to okoliczności K. M. nie neguje wskazując jedynie, że chciałby tam zamieszkać po przejściu na emeryturę. O niezamieszkiwaniu w lokalu świadczy również okoliczność, że od 5 września 2003 r. zgłosił on pobyt czasowy w innym lokalu. Wojewoda [...] odmawiając zatem wymeldowania K. M. z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w W., mimo niezamieszkiwania tam przez niego nie wskazał okoliczności, które świadczyłyby o jego poczynaniach zmierzających do zamieszkania w tym lokalu poza werbalnymi stwierdzeniami. W przedmiotowej sprawie zachodzi zatem potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, ponieważ sprawa nie została wyjaśniona w sposób dostateczny. Stosownie do art. 7 i art. 77 kpa organy administracji winny podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W rozpatrywanym przypadku zasady te nie były przestrzegane. Nie zostały bowiem w sposób należyty wyjaśnione i ustalone okoliczności faktyczne sprawy, odnoszące się do przesłanek wydania decyzji w sprawie odmowy wymeldowania K. M. Zarówno organ I jak i II instancji przyjęły w decyzji, że K. M. nie opuścił miejsca swego zamieszkania, czyli nadal tam mieszka, lecz ustalenia te są zdaniem Sądu dowolne, zaś powołane jako podstawa rozstrzygnięcia dowody są podawane wybiórczo. Wskazać należy ponadto, że organ naruszył także przepis art. 80 kpa, w żaden sposób nie ustosunkował się bowiem do dowodów istniejących w aktach sprawy w postaci oświadczeń złożonych zarówno przez sąsiadów skarżącego jak i dozorcę domu, w których stwierdzono, że K. M. od kilku lat nie zamieszkuje pod wskazanym adresem. Organ nie wyjaśnił dlaczego nie dał wiary tym dowodom. Rozstrzygając sprawę, organ powołał się jedynie na wyniki dowodu z oględzin przedmiotowego lokalu, jednocześnie nie wziął pod uwagę wyjaśnień M. M., który informował, że meble wskazane w tym protokole należały do rodziców i dlatego nie można uznać, że świadczą one o zamieszkiwaniu w lokalu przez K. M. W związku z powyższymi okolicznościami, sprawa ta wymaga powtórnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, z uwzględnieniem wskazań Sądu, a także przeprowadzenia wszelkich innych możliwych dowodów umożliwiających wyjaśnienie tej sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O wykonalności wyroku orzeczono na podstawie art. 152 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.