II SA/Wa 1610/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Maria Werpachowska, Andrzej Góraj (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Wiechowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o refundację kosztów szkoleń i zajęć dla audytorów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. 2. zasądza od Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych Ministerstwa Obrony Narodowej na rzecz skarżącego A. S. kwotę 184,72 (sto osiemdziesiąt cztery 72/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. [...] A. S. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] września 2011 r. wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Fakt zwolnienia z zawodowej służby wojskowej stwierdzono rozkazem personalnym Dyrektora Departamentu Kadr nr [...] z dnia [...] września 2011 r. W dniu 23 sierpnia 2013 r. zainteresowany wystąpił do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z wnioskiem o wyrażenie zgody na pokrycie kosztów podyplomowych studiów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz szkolenia i uzyskania certyfikatów audytorów wewnętrznych systemu zarządzania BHP, zarządzania jakością i zarządzania środowiskowego, organizowanych przez Uniwersytet Ekonomiczny w [...] w terminie od [...] października 2013 r. do [...] czerwca 2014 r., w łącznej wysokości 3880 zł. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2013 r. wyraził zainteresowanemu zgodę na pokrycie kosztów podyplomowych studiów bezpieczeństwa i higieny pracy w wysokości 3880 zł. W dniu 23 września 2013 r. [...] A. S. odebrał niniejszą decyzję i stała się ona ostateczna z dniem [...] października 2013 r. W dniu 20 lutego 2014 r. do Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] wpłynął wniosek zainteresowanego o zmianę decyzji nr [...] z dnia [...] września 2013 r. w zakresie dodatkowego zrefundowania kosztów szkoleń: - dostępu do szkolenia oraz zajęć warsztatowych dla audytorów PN-EN ISO 9001:2009; - dostępu do szkolenia oraz zajęć warsztatowych dla audytorów PN-N-18000:2004; - dostępu do szkolenia oraz zajęć warsztatowych dla audytorów wewnętrznych systemu zarządzania środowiskowego PN-EN ISO 14001:2005; - uczestnictwa w szkoleniu podstawowym ze zintegrowanego systemu zarządzania, organizowanych przez firmę [...] W. P. w terminie od [...] listopada 2013 r. do [...] stycznia 2014 r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] pismem nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. wezwał zainteresowanego do usunięcia braku formalnego, pod rygorem pozostawienia sprawy bez rozpatrzenia, polegającego na przesłaniu zaświadczenia z ośrodka szkolenia o uprawnieniach do prowadzenia ww. szkoleń. Zainteresowany nie udzielił odpowiedzi na niniejsze pismo. W dniu 24 grudnia 2014 r. do Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] wpłynął kolejny wniosek [...] A. S. o zmianę decyzji nr [...] z dnia [...] września 2013 r. w zakresie zrefundowania kosztów szkoleń, o które wnioskował w dniu 20 lutego 2014 r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. odmówił [...] A. S. uwzględnienia wniosku o refundację kosztów szkoleń i zajęć dla audytorów w wysokości 1189,99 zł, wskazując na fakt, iż mimo kilkakrotnych wezwań zainteresowany nie przedstawił zaświadczenia z ośrodka szkolenia o uprawnieniach do prowadzenia szkoleń. W dniu 18 lutego 2015 r. do Departamentu Spraw Socjalnych MON wpłynęło odwołanie [...] A. S., w którym zainteresowany wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponieważ mimo podjętych działań nie miał możliwości uzyskania, wymaganego przez Wojskowe Biuro Emerytalne w [...], zaświadczenia z firmy szkoleniowej. W dniu [...] marca 2015 r. Dyrektor Departamentu Spraw Socjalnych MON decyzją Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. w sprawie odmowy zainteresowanemu pokrycia, w ramach pomocy rekonwersyjnej, kosztów szkoleń i zajęć dla audytorów w wysokości 1189,99 zł. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy stwierdził, że w dacie składania wniosku o zmianę decyzji, zainteresowany nie był uprawniony do korzystania z pomocy rekonwersyjnej. Zainteresowany w dniu 07 kwietnia 2015 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych MON Nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. Skarżący zarzucił niespójność uzasadnień decyzji organu I Instancji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] i organu odwoławczego Dyrektor Departamentu Spraw Socjalnych MON. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 grudnia 2015 r. (sygn. akt II SA/Wa 748/15) uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu organ zobowiązany był ustalić w szczególności, czy skarżący żądał uzupełnienia decyzji, na co zezwala art. 111 § 1 Kpa, zgodnie z którym strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia, czy też żądał zmiany decyzji w jednym z trybów nadzwyczajnych określonych np. w art. 155 Kpa Nadto Sąd wskazał na niespójność uzasadnień ww. decyzji i zobowiązał organy do ponownego rozpatrzenia sprawy, usunięcia stwierdzonych przez Sąd uchybień oraz załatwienia wniosku skarżącego zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. odmówił [...] A. S. uwzględnienia wniosku o zmianę decyzji nr [...] z dnia [...] września 2013 r. w zakresie dodatkowego zrefundowania kosztów szkoleń: - dostępu do szkolenia oraz zajęć warsztatowych dla audytorów PN-EN ISO 9001:2009; - dostępu do szkolenia oraz zajęć warsztatowych dla audytorów PN-N-18000:2004; - dostępu do szkolenia oraz zajęć warsztatowych dla audytorów wewnętrznych systemu zarządzania środowiskowego PN-EN ISO 14001:2005; - uczestnictwa w szkoleniu podstawowym ze zintegrowanego systemu zarządzania, organizowanych przez firmę [...] W. P. w terminie od [...] listopada 2013 r. do [...] stycznia 2014 r. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ wskazał, iż prawo do pomocy rekonwersyjnej przysługuje byłym żołnierzom zawodowym w okresie dwóch lat po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. W związku z powyższym mając na uwadze fakt, że zainteresowany został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] września 2011 r. - jego wniosek z dnia 13 lutego 2014 r. nie mógł zostać rozpatrzony pozytywnie. W dniu 21 czerwca 2016 r. do Departamentu Spraw Socjalnych MON wpłynęło odwołanie zainteresowanego od decyzji Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., w którym podtrzymuje wszystkie zarzuty, które przedstawił w odwołaniu z dnia [...] lutego 2015 r., tj. wnosi o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponieważ mimo podjętych działań nie miał możliwości uzyskania, wymaganego przez Wojskowe Biuro Emerytalne w [...], zaświadczenia z firmy szkoleniowej. Działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23) oraz art. 120 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1414) i § 6 ust. 1 oraz § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 listopada 2014 r. w sprawie pomocy w zakresie doradztwa zawodowego, przekwalifikowania, pośrednictwa pracy i odbywania praktyk zawodowych (Dz. U. poz. 1622) - po rozpatrzeniu odwołania [...] A. S. z dnia [...] maja 2016 r. (data wpływu do [...] czerwca 2016 r.) od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy skarżone rozstrzygnięcie W uzasadnieniu wskazał, że uprawnienia żołnierzy zwolnionych po dniu 1 lipca 2004 r. określa ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1414), w tym jej art. 120 przewidujący możliwość korzystania przez żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej z pomocy w zakresie doradztwa zawodowego, przekwalifikowania i pośrednictwa pracy, udzielanej przez właściwe organy. Zgodnie z art. 120 ww. ustawy, były żołnierz zawodowy, z wyjątkiem zwolnionego ze służby wojskowej z powodu, o którym mowa w art. 111 pkt 1, 12-15, w okresie dwóch lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, może korzystać z pomocy w zakresie doradztwa zawodowego, przekwalifikowania i pośrednictwa pracy. Organ podkreślił, że wskazany w art. 120 cyt. ustawy termin prawa materialnego do korzystania z pomocy rekonwersyjnej nie może być przywracany. Ww. przepis jednoznacznie określa warunki i możliwości udzielania przedmiotowej pomocy, jak również dwuletni okres, w którym żołnierz może z niej korzystać. Wskazał również, iż zgodnie z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, przesłanym do Departamentu Spraw Socjalnych MON w dniu [...] lutego 2015 r. [...] A.S. na mocy rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu Kadr Nr [...] z dnia [...] września 2011 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] września 2011 r. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy stwierdził, że zainteresowany miał prawo do pomocy rekonwersyjnej do dnia [...] września 2013 r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2013 r. wyraził zainteresowanemu zgodę na pokrycie kosztów studiów podyplomowych bezpieczeństwa i higieny pracy w wysokości 3880 zł. Przedmiotową decyzję zainteresowany odebrał w dniu 23 września 2013 r. i stała się ona ostateczna w dniu [...] października 2013 r. Podczas rozpatrywania niniejszej sprawy organ zauważył też, iż przepis art. 155 Kpa dopuszcza możliwość zmiany każdej decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo, za zgodą tej strony, ale także jedynie wówczas gdy przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie tej decyzji. Przepisem szczególnym w tym przypadku jest przepis art. 120 ust. 1 wojskowej ustawy pragmatycznej, który ogranicza dwuletnim terminem okres, w którym żołnierz jest uprawniony do pomocy rekonwersyjnej. [...] A. S. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 30 września 2011 r. Tym samym składając w dniu 20 lutego 2014 r. w Wojskowym Biurze Emerytalnym w [...] wniosek o zmianę decyzji nr [...] z dnia [...] września 2013 r. - zainteresowany nie był uprawniony do pomocy rekonwersyjnej. Od powyższej decyzji strona wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem organu, który wydał decyzję i wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że jego wniosek z 23 sierpnia 2013 r. dotyczący refundacji kosztów nauki na Podyplomowych Studiach na kierunku [...] organizowanych przez Uniwersytet Ekonomiczny w [...] zawierał dokładne informacje dotyczące kosztów. Zawierał koszt studiów i osobno koszt szkolenia i zajęć warsztatowych dla audytorów Zintegrowanego Systemu Zarządzania. Przed rozpoczęciem studiów nikt z uczelni nie potrafił zaś powiedzieć jaka firma zewnętrzna będzie prowadzić powyższe szkolenie. Znana była jedynie kwota za powyższe szkolenie (to 1189.99zł.). Wniosek pierwotny decyzją nr [...] z [...] września 2013 r. o refundacji całej kwoty 3880,00 zł został przyjęty. Szkolenie to było realizowane równolegle wraz ze studiami przez firmę [...] i zakończyło się końcem stycznia 2014 r. Strona otrzymała odpowiednie certyfikaty, opłaciła fakturę i przedstawiła ją do WBE [...] do realizacji. Po jakimś czasie pracownik WBE p. E. J. poinformowała stronę telefonicznie o konieczności wystąpienia z wnioskiem o uzupełnienie decyzji poprzedniej poprzez uwzględnienie w niej kosztów szkolenia i zajęć warsztatowych dla audytorów prowadzonej przez ww. firmę zewnętrzną. Tak strona uczyniła. Po pewnym czasie wzywano ją jednak do uzupełnienia wniosku dotyczącego przedłożenia zaświadczenia z firmy [...] o uprawnieniach do prowadzenia szkoleń. Skarżący podkreślił, że wydał swoje pieniądze na szkolenia. Dyrektor WBE w [...] odmówił refundacji rzeczonej kwoty 1189,99 zł. Mimo, że we wcześniejszej decyzji przyznano mi całą kwotę 3880,00 zł do refundacji (z zaznaczeniem szczegółowych wydatków). Podkreślił, że nie miał wpływu na to jaka firma zewnętrzna będzie prowadzić szkolenia warsztatowe dla audytorów, ściśle związanych z programem Studiów Podyplomowych BHP na Uniwersytecie Ekonomicznym w [...]. Nie miał wpływu na to, że wymieniana wcześniej firma szkoleniowa odmówiła, po wystawieniu faktury i certyfikatów ukończenia szkoleń, wydania zaświadczenia o uprawnieniach do prowadzenia szkoleń. Strona podkreśliła, że "Nie miałem świadomości, że nie otrzymam refundacji wydanych wcześniej na szkolenia prywatnych środków a kwota 1189.99zł. jest istotną w moim budżecie rodzinnym. Czuję się ofiarą ducha przepisów, na które jak wykazałem nie miałem wpływu". Skarżący wyjaśnił też, iż w maju 2016 r. otrzymał ponownie decyzję Dyrektora Biura Emerytalnego w W., który ponownie odmówił wypłacenia ww. kwoty za szkolenie uzasadniając to jednak już inaczej niż poprzednio. Tym razem w uzasadnieniu Dyrektor WBE [...] uznał, że uzupełniający wniosek z lutego 2014 r., który napisał pod dyktando pracownika WBE w [...], albowiem to miało być konieczne do wypłaty należnego świadczenia, jako całkiem nowy. Skarżący podkreślił, że nikt z WBE [...] na ten temat z nim nie rozmawiał, choć o tym Wysoki Sąd raczył mówić na rozprawie w Warszawie. Na zakończenie strona podkreśliła, iż zna przepisy o rekonwersji. Zdaje sobie sprawę z tego, że nie można się starać o pomoc rekonwersyjną później niż 2 lata po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Dziwi się więc, że nie potraktowano wniosku z lutego 2014 r. jako uzupełniającego wcześniejszy wniosek oraz, że nikt z prawników którzy przygotowują decyzję choćby nie zapytał go jak to wszystko było, szczególne, że sprawa już raz trafiła do Wysokiego Sądu i była mowa o konieczności podmiotowego traktowania człowieka. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinna ona zostać wyeliminowana z obrotu prawnego jako wadliwa. Na obecnym etapie postępowania, jego istota sprowadzała się do ustalenia, czy organ wydając skarżoną decyzję, zastosował się do zaleceń i przedstawionego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny sposobu rozumienia spornych przepisów prawa, zawartego w wyroku z dnia 15 grudnia 2015 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 748/15, uchylającym poprzednie rozstrzygnięcia organu. Zgodnie bowiem z regulacją zawartą w przepisie art. 153 p.p.s.a. organ, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W świetle powyższego podnieść należy, iż Sąd w powołanym wyroku podkreślił m.in. że: " w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko i wyłącznie to strona określa przedmiot swego żądania, przy czym w razie wątpliwości, co do zakresu, czy przedmiotu żądania jego uszczegółowienie należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999 r. sygn. akt IV SA 1632/96, LEX nr 47890 i z dnia 11 czerwca 1990 r. sygn. akt I SA 367/90, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 47 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2013 r. sygn. akt II OW 104/13)". Sad podkreślił też, iż skarżący "w lutym 2014 r. złożył do organu wniosek o zmianę powyżej określonej decyzji (przyznającej refundację), poprzez jak to określił "dopisanie" zrefundowania kosztów związanych z opłaceniem przez niego szkoleń i zajęć, które były prowadzone przez firmę [...] (...). W ocenie Sądu, przy tak sformułowanym wniosku, organ zobowiązany był ustalić w szczególności, czy skarżący żądał uzupełnienia decyzji, na co zezwala art. 111 § 1 Kpa, zgodnie z którym strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia (...), czy też żąda zmiany decyzji w jednym z trybów nadzwyczajny określonych np. w art. 155 Kpa. Organ pierwszej instancji, pomimo istnienia uzasadnionych wątpliwości, co do faktycznego żądania skarżącego, wniosek z dnia [...] lutego 2014 r. potraktował jako "nowy", tzn. wniosek w sprawie refundacji kosztów, o których mowa w art. 120 ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, związanych z przekwalifikowaniem zawodowym skarżącego i w tym przedmiocie wydał decyzję o odmowie uwzględnienia tego wniosku w zakresie w nim określonym". Przytoczone wyżej stwierdzenie Sądu zawarte w powołanym wyroku było jasne, czytelne i nie wymagało dokonywania dalszej wykładni. Było nadto wiążące dla organu, który winien zastosować się do niego, przy ponownym rozstrzyganiu danej sprawy. Do czasu bowiem, aż nie nastąpi wzruszenie wyroku zawierającego ocenę prawną w sprawie, na organie ciąży obowiązek podporządkowania się tej ocenie, przy ponownym rozpoznawaniu danej sprawy (patrz: wyrok NSA z 10.01.2012 r. II FSK 1296/10; wyrok NSA 11/01/2011 r. II OSK 2059/09). Analiza skarżonego rozstrzygnięcia prowadzi zaś do konkluzji, iż organ wydając skarżoną decyzję, nie zastosował oceny stanu niniejszej sprawy dokonanej przez Sąd w uzasadnieniu wyroku uchylającego poprzednie rozstrzygnięcie organu. Nie wyjaśnił bowiem tego, czy skarżący badanym wnioskiem z lutego 2014 r. żądał uzupełnienia decyzji, na co zezwala art. 111 § 1 Kpa, zgodnie z którym strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia (...), czy też żąda zmiany decyzji w jednym z trybów nadzwyczajny określonych np. w art. 155 Kpa. Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie więc zobligowany do tego, aby zrealizować wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2015 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 748/15. Jak już to bowiem zostało podkreślone, organ jest związany w danej sprawie sposobem rozumienia przepisów, oceną stanu faktycznego, oraz wskazówkami co do dalszego postępowania, zaprezentowanymi przez Sąd administracyjny orzekający w tej sprawie. W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 135 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).