II SA/Wa 1614/09
WyrokWSA w Warszawie2010-01-13
Skład orzekający: Ewa Grochowska-Jung, Ewa Kwiecińska, Sławomir Antoniuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Rady Ministrów może przyznać emeryturę lub rentę specjalną na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w sytuacji, gdy wnioskodawca nie wykazał wybitnych zasług dla kraju ani nadzwyczajnych zdarzeń losowych, a jedynie trudną sytuację życiową związaną z koniecznością opieki nad niepełnosprawną córką?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Prezes Rady Ministrów prawidłowo odmówił przyznania świadczenia specjalnego. Przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wymaga wykazania wybitnych zasług dla kraju lub nadzwyczajnych zdarzeń losowych, a sama trudna sytuacja życiowa związana z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem, choć zasługuje na szacunek, nie spełnia tych kryteriów. Decyzja organu miała charakter uznaniowy, a sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które uzasadniałoby jej uchylenie.Stan faktyczny
Z.N. złożył wniosek o przyznanie świadczenia specjalnego (emerytury) ze względu na konieczność opieki nad niepełnosprawną córką. Prezes Rady Ministrów odmówił przyznania świadczenia, uznając, że wnioskodawca nie wykazał wybitnych zasług dla kraju ani nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Skarżący zarzucił organowi błędną wykładnię i zastosowanie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz błędną ocenę stanu faktycznego. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Protokolant Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej - oddala skargę -
Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] odmawiającą Z.N. przyznania świadczenia specjalnego.
Z ustaleń Prezesa Rady Ministrów i akt administracyjnych wynika następujący stan sprawy:
Z. N., urodzony [...], zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów z prośbą o przyznanie mu świadczenia specjalnego – emerytury na warunkach określonych w art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Wniosek swój motywował faktem, iż jest jedynym opiekunem małoletniej córki A.N., urodzonej [...] (16 lat), która jest dzieckiem upośledzonym w stopniu głębokim [...]. Cierpi na [...], leczona jest z powodu [...]. ZUS odmówił wnioskodawcy prawa do emerytury w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną córką, gdyż w myśl nieobowiązującego od dnia 1 stycznia 1999 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 146) wnioskodawca nie zaprzestał pracy do dnia 31 grudnia 1998 r., czyli do daty w której przestało obowiązywać powołane rozporządzenie. Dlatego wnioskodawca zmuszony jest nadal pracować ([...]), a córką zajmuje się jej babcia (matka wnioskodawcy) E.N. Wnioskodawca podniósł, iż jego matka jest osobą cierpiącą na [...]. Z powodu wieku nie jest już w stanie podołać obowiązkom opiekuńczym. Dlatego też zainteresowany uważa, iż złożenie wniosku o świadczenie specjalne stało się konieczne. Jednocześnie wnioskodawca podniósł, że ze względu na charakter jego pracy i zatrudnienie w fabryce samochodów małolitrażowych oraz wielokrotne nagradzanie go za postawę zawodową i społeczną należy uznać, iż posiada on zasługi istotne dla całej Polski. Wnioskodawca przysłał dwa listy gratulacyjne (z 1986 r. i z 1988 r.) za wzorową i ofiarną pracę oraz zaangażowanie w realizację zadań postawionych przed [...]. Wymieniony w [...] pracował od dnia [...] 1978 r. do dnia [...] 1994 r. jako [...]. Następnie również jako [...] przez półtora roku pracował w spółce [...] i od [...] 1996 r. do chwili obecnej pracuje w pełnym wymiarze czasu pracy w spółce [...]. Początkowo jako [...], a obecnie jako [...] w systemie pracy zmianowej. Ponadto wnioskodawca nadesłał aktualne orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności córki wydane okresowo do dnia 22 maja 2011 r. W orzeczeniu m.in. wskazano, iż córka wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Po wszczęciu postępowania organ ustalił, iż córka wnioskodawcy uczęszcza do Zespołu Edukacyjno-Terapeutycznego dla dzieci upośledzonych w stopniu umiarkowanym i znacznym w Specjalnym Gimnazjum nr [...] w D.i uczestniczy w zajęciach 5 dni w tygodniu w godzinach od 9:55 do 16:00. Dodatkowo korzysta ze specjalistycznych usług opiekuńczych w wymiarze 4 godziny dziennie od poniedziałku do piątku. Z opinii wychowawcy klasy wynika, iż córka wnioskodawcy nie potrafi pozostać w bezruchu nawet przez krótki okres czasu, nie jest w stanie skupić się dłużej nad wykonywaną czynnością, przez cały czas bawi się własnym głosem, wokalizuje, głośnym krzykiem wyraża swoje emocje, zmuszając tym otoczenie do ciągłego zwracania na siebie uwagi. Wypowiada się prostymi zdaniami, jednak często niepoprawnie pod względem artykulacyjnym i gramatycznym. Wymaga stałej kontroli i uwagi osoby dorosłej.
Z dokumentacji nadesłanej do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów wynika, iż związek małżeński wnioskodawcy z matką dziewczynki został rozwiązany w dniu [...] 1997 r. bez orzekania o winie stron za rozkład pożycia. Jednocześnie Sąd ograniczył wykonywanie władzy rodzicielskiej przez oboje rodziców i powierzył ją matce wnioskodawcy. Dopiero w dniu [...] 2005 r. Sąd Rejonowy przywrócił wnioskodawcy władzę rodzicielską nad małoletnią A.
Zgodnie z informacjami nadesłanymi z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. wnioskodawca mieszka sam w trzyizbowym mieszkaniu własnościowym. Z tytułu zatrudnienia osiąga dochód w wysokości 2.103,85 zł miesięcznie. Niepełnosprawna córka na stałe przebywa w domu babci i pozostaje pod jej opieką. Ojciec częściowo partycypuje w kosztach utrzymania córki, przekazując miesięcznie kwotę 400 zł oraz pobierany na córkę zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Uczestniczy w procesie jej wychowania i leczenia, utrzymując z córką częsty kontakt. Ponieważ wnioskodawca pracuje w systemie zmianowym nie może przejąć całkowitej opieki nad córką. Babcia dziewczynki jest w podeszłym wieku (73 lata) i cierpi na wiele schorzeń, m.in. na [...]. MOPS wspiera rodzinę w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi w wymiarze 20 godzin tygodniowo. Pomoc świadczona jest od poniedziałku do piątku. Rodzina ponosi częściową odpłatność za usługi, tj. 1,35 zł za godzinę (15 % kosztów). Z uwagi na rodzaj schorzenia córka wnioskodawcy korzysta z bezpłatnego transportu do Zespołu Szkół Specjalnych w D., którego jest uczennicą.
W wyniku dokonania oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Prezes Rady Ministrów stwierdził, iż okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku i nadesłanych dokumentów nie dawały podstaw do przyznania Z.N. wnioskowanego świadczenia i decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., wydaną na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, odmówił przyznania świadczenia specjalnego.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją odwołujący się wskazał na konieczność poddania się jego matki kolejnym zabiegom operacyjnym, co uniemożliwi jej dalsze sprawowanie opieki nad niepełnosprawną córką. Przeniesienie ciężaru stałej opieki na ojca dziecka spowoduje, iż nie będzie on w stanie kontynuować pracy zarobkowej i utraci środki finansowe.
Nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku odwoławczego Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w trybie tego przepisu. Dlatego każdy wniosek jest wnikliwie rozpatrywany i oceniany pod kątem występowania okoliczności mogących uzasadniać potraktowanie sprawy w sposób szczególny. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawcy brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być wybitne zasługi wnioskodawcy, które muszą być obiektywne oraz szczególne, a więc jednostkowe, wyjątkowe, mające znaczenie dla całej Polski, a nie tylko dla małej lokalnej społeczności, jak również mogą to być szczególne zdarzenia losowe, które również muszą być wyjątkowe.
Zgromadzone w sprawie dokumenty oraz dodatkowe uzasadnienie wnioskodawcy nie stanowią szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania świadczenia specjalnego. Ustawodawca pozostawił wyłącznemu uznaniu Prezesa Rady Ministrów, jakie okoliczności uprawniające do nabycia świadczenia specjalnego należy uznać za szczególne. Podstawą uzyskania prawa do świadczenia specjalnego, przyznawanego przez Prezesa Rady Ministrów (w trybie szczególnym) są jasno i dokładnie udokumentowane okoliczności, które wskazują, że wnioskodawca podczas swojej działalności, np. politycznej, naukowej, społecznej, gospodarczej położył wybitne i niepowtarzalne zasługi dla rozwoju kraju, a jego obecna sytuacja socjalno-bytowa jest rażąco niesprawiedliwa w stosunku do dokonań. Doceniając ofiarną pracę i zaangażowanie wnioskodawcy w realizację zadań fabryki, w której był zatrudniony, trudno zasługi te zaliczyć do kategorii wybitnych osiągnięć w skali kraju. Przywilej wsparcia ze strony państwa jest przyznawany autorytetom, których osiągnięcia i dorobek są uznane i cenione w kraju i za granicą. Jednocześnie wnioskodawca wskazał, iż za swoją postawę zawodową i społeczną był wielokrotnie nagradzany, zatem nie została spełniona przesłanka rażącej dysproporcji pomiędzy wagą zasług, a otrzymywanymi przez wnioskodawcę nagrodami za wskazane osiągnięcia. Natomiast drugą przesłanką decydującą o przyznaniu świadczenia specjalnego jest szczególne zdarzenie losowe, przy czym musi ono być zdarzeniem nadzwyczajnym, wyjątkowym. Sam fakt chęci sprawowania opieki przez wnioskodawcę nad jego niepełnosprawną córką niewątpliwie zasługuje na szacunek i wysoką ocenę społeczną, ale jest niewystarczający do przyznania świadczenia specjalnego. Świadczenie specjalne przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów nie jest świadczeniem zastępczym w przypadku, kiedy ZUS odmówił przyznania świadczenia emerytalnego z tytułu opieki nad dzieckiem specjalnej troski. Obecnie wnioskodawca jest w wieku aktywności zawodowej i do czasu nabycia prawa do emerytury ma on możliwość korzystania z szerokiego wachlarza pomocy społecznej, w tym pomocy w formie usług opiekuńczych. W świetle powszechnie obowiązujących przepisów, tak o świadczeniach rodzinnych, jak i o pomocy społecznej Prezes Rady Ministrów jest zdania, że rodziny sprawujące opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi nie powinny szukać alternatywnej ochrony ze strony państwa na podstawie art. 82 ust. 1 powołanej ustawy. W tej sytuacji uhonorowanie właśnie wnioskodawcy przyznaniem świadczenia specjalnego byłoby społecznie niesprawiedliwe w odniesieniu do innych faktycznych opiekunów niepełnosprawnych dzieci, niejednokrotnie znajdujących się w bardzo trudnych sytuacjach zarówno materialnych jak i zdrowotnych. Wnioskodawca nie powinien upatrywać w swojej chęci sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką wystarczających podstaw do przyznania przez Prezesa Rady Ministrów świadczenia specjalnego w trybie szczególnym. Organ dostrzegł, iż w chwili obecnej faktyczną opiekę nad córką wnioskodawcy sprawuje jego matka, zaś przez sześć godzin we wszystkie dni robocze niepełnosprawna córka przebywa na terenie Zespołu Edukacyjno-Terapeutycznego, korzystając z bezpłatnego transportu oraz dodatkowo korzysta ze specjalistycznych usług opiekuńczych w wymiarze 4 godzin dziennie od poniedziałku do piątku. Zatem niewiarygodne jest twierdzenie wnioskodawcy, iż nie byłby w stanie połączyć aktywności zawodowej z opieką nad córką w sytuacji, gdy jego niepełnosprawna córka korzysta ze wsparcia i opieki osób trzecich aż przez 10 godzin dziennie.
Reasumując organ stwierdził, iż powyższe okoliczności nie dają podstaw do przyznania świadczenia w trybie art. 82 powołanej ustawy. W sytuacji Z. N. nie dopatrzono się uzasadnionego przypadku argumentującego przyznanie świadczenia specjalnego. Ocena ta nie mogła być dokonana wyłącznie na bazie subiektywnego odczucia osoby zainteresowanej. Kierując się zasadą dochodzenia do prawdy obiektywnej, nie znaleziono okoliczności wskazujących na szczególnie uzasadniony przypadek, o jakim mowa w ww. przepisie. Świadczenia specjalne przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów nie są świadczeniami o charakterze socjalnym. Świadczenia przewidziane w dyspozycji art. 82 ustawy są świadczeniami specjalnymi, gdyż ustawodawca pozwala na przyznanie przez Prezesa Rady Ministrów, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, emerytury lub renty na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Przy czym objęcie pojęciem "szczególnie uzasadnionych przypadków", takich okoliczności, jak niepełnosprawność córki wnioskodawcy i chęć sprawowania nad nią opieki prowadziłoby do konieczności oparcia tego wyjątkowego świadczenia na zasadzie powszechności.
Decyzja z dnia [...] sierpnia 2009 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez Z. N. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wystąpił o jej uchylenie w całości i przyznanie świadczenia specjalnego, ewentualnie przekazanie organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzucił organowi wydanie decyzji z naruszeniem prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 82 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, tj. przyjęcie, iż w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek oraz błędną ocenę stanu faktycznego sprawy w odniesieniu do niesprecyzowanych przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż w opiece nad córką pomagała mu wiekowa i schorowana matka, która cierpi m.in. na [...]. W ostatnim czasie jednak doznała złamania ręki i w związku z tym musiała przejść kilka zabiegów operacyjnych. W związku z tym skarżący został zmuszony wymeldować dziecko z miejsca zamieszkania swojej matki i zameldować we własnym mieszkaniu oraz skorzystać z tzw. opieki na dziecko. Zaistniała sytuacja spowodowała, iż skarżący nie jest w stanie sprawować całodobowej opieki nad niepełnosprawną córką i zmuszony będzie do oddania córki pod opiekę w specjalnym zakładzie opiekuńczym. Skarżący wskazał, iż złożony przez niego wniosek "nie jest wyrazem realizacji nieuzasadnionych pretensji", lecz został uzasadniony szczególną sytuacją własną i dziecka w której się znalazł. Natomiast pomoc, z której wraz z córką korzystał, nie zapewniała niezbędnej opieki. Opieka nad dzieckiem była realizowana w przeważającej mierze dzięki matce skarżącego. Stąd wskazywane w uzasadnieniu decyzji korzystanie z pomocy osób trzecich praktycznie przestało być aktualne. Regulacja prawna, stanowiąca podstawę rozstrzygnięcia, nie wprowadza dodatkowych przesłanek przyznania uprawnienia specjalnego. Zatem uwidocznienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szeregu przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia, tj. wybitne, niepowtarzalne zasługi dla kraju oraz szczególne zdarzenia losowe o charakterze nadzwyczajnym i wyjątkowym, jest sprzeczne z prawem i wskazuje na arbitralność rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia.
Dodatkowo wskazać należy, że w przypadku uwzględnienia skargi, zgodnie z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd orzeka wyłącznie kasacyjnie. Oznacza to, że nie jest możliwe uwzględnienie wniosku strony zawartego w skardze, dotyczącego wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, stanowiącej przedmiot zaskarżonej decyzji.
Skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. A zatem decyzja wydana przez organ na podstawie tego artykułu ma charakter uznaniowy. Uznanie stwarza organowi administracji publicznej możliwość działania na własną odpowiedzialność, jakkolwiek na podstawie upoważnienia udzielonego przez ustawodawcę. Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza wprawdzie samo przez się jej sądowej kontroli, ale oznacza, iż kontrola ta sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, zarówno przepisów szczególnych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności Sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli czy nie nosi ona cech dowolności. Badaniu podlega zatem to, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji spełniona została, zawarta w art. 7 k.p.a., powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w wypadku stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.
W ocenie Sądu, w postępowaniu administracyjnym prawidłowo zebrano materiał dowodowy sprawy, albowiem do akt postępowania dołączono wszelkie wnioski i dokumenty przedkładane przez stronę oraz zasięgnięto informacji odnośnie warunków socjalno-bytowych skarżącego w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w D.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 82 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych otrzymanie renty specjalnej możliwe jest w sytuacji zajścia szczególnie uzasadnionego przypadku. Ustawa nie definiuje pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Do organu stosującego prawo należy określenie w każdej rozpoznawanej sprawie, czy zachodzi ów szczególnie uzasadniony przypadek. Tak więc, za każdym razem powinien on być badany i oceniany w sposób indywidualny. Mogą to być na przykład wybitne, niebudzące wątpliwości osiągnięcia w dziedzinie społecznej, polityki, literatury, sztuki, sportu, itp. W wyroku z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/05 Trybunał Konstytucyjny odniósł się do kwestii przyznawania emerytury specjalnej. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał wskazał, że chodzi tu o uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne", zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności. Mogą to być również nadzwyczajne, szczególne zdarzenia losowe. Brana jest również pod uwagę sytuacja bytowa, jednakże nie może być ona jedyną przesłanką. Zastąpiłaby wówczas pomoc w ramach pomocy społecznej.
Tak określonych zasług nie sposób przypisać skarżącemu.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, wyrażonym w zaskarżonej decyzji, że skarżący nie wykazał i nie udokumentował podobnych faktów. Nie można bowiem w rozumieniu przepisu art. 82 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, za takowe uznać przebiegu kariery zawodowej skarżącego. Należyte, czy też wzorowe wywiązywanie się z obowiązków służbowych na zajmowanych stanowiskach, związanych z wykonywaniem pracy zarobkowej, niewątpliwie nie stanowi szczególnych zasług dla kraju. Skarżący prawo do emerytalny specjalnej wywodzi z obowiązku sprawowania osobistej stałej opieki nad niepełnosprawną córką. Wskazuje na konieczność dokonania wyboru pomiędzy zapewnieniem dziecku stałej opieki i utratą zatrudnienia lub dalszym świadczeniem pracy i zaniedbaniem opieki nad dzieckiem. W ocenie Sądu okoliczności, na które powołuje się skarżący, nie mają cech nadzwyczajnych, szczególnych zdarzeń losowych w rozumieniu przepisu ustawy. Są one udziałem wielu osób, które w niepełnej rodzinie sprawują opiekę nad dziećmi całkowicie niepełnosprawnymi. Nie sposób negować trudnej sytuacji rodzinnej i finansowej, w której skarżący się znalazł. Niewątpliwie jest on uprawniony do uzyskania pomocy publicznej i powinien się tej pomocy domagać. W przypadku skarżącego, pomoc ta nie może zostać zrealizowana poprzez przyznanie świadczenia specjalnego (przyznawanego w zamian za dokonane zasługi dla kraju, których wnioskodawca nie przysporzył), lecz poprzez przyznanie świadczeń z pomocy społecznej.
Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że Prezes Rady Ministrów w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu uznał, iż nie ma podstaw do przyznania skarżącemu świadczenia z art. 82 ust. 1 powołanej ustawy. Wobec tego, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło