II SA/Wa 1619/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Protokolant referent stażysta Magdalena Morawiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2020 r. sprawy ze skargi K.G. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na zawarcie umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, 2. zasądza od Zarządu Dzielnicy [...] na rzecz skarżącej K.G. kwotę 780 (słownie: siedemset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zarząd Dzielnicy [...] w dniu [...] grudnia 2017 r. podjął uchwałę nr [...] , którą nie wyraził zgody K.G. na zawarcie umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 września 2018 r. sygn. akt II SA/WA 307/18 stwierdził nieważność powyżej określonej uchwały i zasądził na rzecz skarżącej koszty postępowania. Sąd w uzasadnieniu wyroku podał, że odmowa zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego nie została jednak, w ocenie Sądu, poprzedzona "wnikliwą analizą", do czego organ był zobligowany treścią § 22 ust. 2 pkt 1 Uchwały z dnia 9 lipca Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy. Zarząd powinien mieć na uwadze, że § 22 ust. 5 Uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy stanowi, że informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, "mogą" stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku. Rozstrzygniecie o odmowie zakwalifikowania wniosku należy więc od uznania organu. Zatem każdy przypadek powinien być przez organ oceniony indywidualnie przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy. Oceniając przypadek skarżącej Zarząd całkowicie przemilczał fakt, że skarżąca zamieszkuje w lokalu, do którego nie posiada tytułu prawnego, a w obrocie prawnym pozostaje niewykonany wyrok o jej eksmisji z tego lokalu. Oznacza to, że nie został prawidłowo ustalony stan faktyczny. Eksmisja skarżącej z zajmowanego lokalu uczyni z niej osobę bezdomną. W tej sytuacji trudno przyjąć, że wniosek skarżącej został poddany wnikliwej analizie. Przepis art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 150 z późn. zm.) stanowi, że gmina na zasadach i w wypadkach przewidzianych w ustawie zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach. W przepisie tym ustawodawca określił zatem kategorie osób, które posiadają prawo do najmu lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu, a osobami takimi są jak wskazuje powyższy przepis, osoby nie mające zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, mieszkające na terenie gminy, posiadające niskie dochody. Organ nie może zatem bez głębszej analizy pozbawiać możliwości uzyskania pomocy mieszkaniowej z gminnego zasobu osobę, która spełnia podstawowe kryteria przedmiotowe (jak bezdomność, warunki zamieszkiwania i wysokość dochodu). Rozpoznając ponownie sprawę organ zobowiązany będzie poddać wnikliwej analizie sytuację w jakiej znajduje się skarżąca i dopiero wtedy ocenić, czy poczynione ustalenia mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania jej do zawarcia umowy najmu, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej uchwały. Zarząd Dzielnicy [...] , działając na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2 Statutu Dzielnicy [...] stanowiącego załącznik nr [...] do uchwały Nr LXX/2182/2010 Rady m. st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Z 2016 r., poz. 420 i poz. 117940), w zw. z § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m. st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m. st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Z 2016 r. poz. 6725), § 4 i § 22 i § 24 ust. 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Z 2009 r. poz. 3937 z późn. zm.), w dniu [...] kwietnia 2019 r. podjął uchwałę nr [...] , którą nie wyraził K.G. zgody na zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony. Zarząd Dzielnicy [...] w uzasadnieniu uchwały w zasadniczej części przedstawił stan faktyczny i prawny, który został ustalony przed podjęciem uchwały z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] , której nieważność stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia m28 września 2018 r. sygn. akt 307/18. K.G., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. o nie wyrażeniu zgody na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego ze skarżącą. Pełnomocnik skarżącej zarzucił, że uchwała została podjęta z rażącym naruszeniem następujących przepisów; § 22 ust. 1, ust. 2 pkt 5 i ust. 5 w zw. z art. 4 i § 24 ust. 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy oraz art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. polegające na rozpoznaniu sprawy skarżącej z pominięciem wnikliwej analizy stanu faktycznego sprawy istotnego dla zgodnego z prawem rozpoznaniem wniosku skarżącej oraz nadaniu okolicznością faktycznym sprawy niewłaściwego znaczenia o i zastosowanie błędnej wykładni prawa w odniesieniu do przepisów prawa wskazanych w uzasadnieniu uchwały, co doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. art. 153 p.p.s.a., poprzez przyjęcie przez organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy własnej oceny prawnej oraz nie zastosowanie się przez organ co dalszego postępowania zawartych w wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2018 r. sygn. akt 307/18, co doprowadziło do ponownego naruszenia tych samych przepisów w sposób rażący (wskazanych w pkt 1) i odmowy udzielenia skarżącej pomocy mieszkaniowej. art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, poprzez oparcie odmowy udzielenia pomocy mieszkaniowej skarżącej spełniającej kryteria do udzielenia jej pomocy mieszkaniowej, o pozaprawne kryteria, co skutkuje odmówieniem skarżącej udzielenia pomocy. Pełnomocnik skarżącej podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uwzględnienie skargi i stwierdzenie jej nieważności oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Zarząd Dzielnicy [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i potrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Natomiast w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do treści art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże w szczególności strony i sąd, który je wydał. Ponadto, zgodnie z art. 153 tej ustawy, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Kontrolując legalność zaskarżonej uchwały sąd uwzględnił skargę, gdyż Zarząd Dzielnicy [...] naruszył art. 153 p.p.s.a., przez co należało stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały. Jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 września 2018 r. sygn. akt II SA/ WA 307/ 18 stwierdził nieważność uchwały Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] grudnia nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na zawarcie przez skarżącą umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony. Wyrok ten stał się prawomocny, bowiem strony nie wywiodły skarg kasacyjnych. Jak wynika z uzasadnienia powyżej określonego wyroku organ ponownie prowadząc postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie miał obowiązek dokonania "wnikliwej analizy" ustalonego stanu faktycznego do czego był zobowiązany z uwagi na treść § 22 ust. 2 pkt 1 uchwały z dnia 9 lipca Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy, a w szczególności dokonać ponownej wnikliwej analizy sytuacji w jakiej znajduje się skarżąca i dopiero wtedy ocenić, czy poczynione ustalenia mogą stanowić podstawę odmowy jej zakwalifikowania jej do zawarcia umowy najmu, co powinno znaleźć odzwierciedlenia w uzasadnieniu podjętej uchwały Rozważając zatem niniejszą sprawę na tle przepisu art. 153 p.p.s.a. należy zauważyć, że obejmuje on sytuację, w której w sprawie orzekał już poprzednio wojewódzki sąd administracyjny, dokonując określonej oceny prawnej, a z taką sytuacją mamy do czynienia na tle kontrolowanej obecnie sprawy. Z przepisu tego wynika zaś bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji publicznej do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych co do dalszego biegu postępowania, który może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 263/10 (LEX nr 1081014), a sąd orzekający w niniejszym składzie pogląd ten podziela, organ administracji rozpatrując sprawę ponownie powinien się zatem zastosować do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych wydanych w innych sprawach. Niezastosowanie się przez organ administracji przy ponownym rozstrzyganiu do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku narusza zasadę związania organu ocena prawną i oznacza, że podjęte w ten sposób rozstrzygnięcie jest wadliwe. Jak przyjmuje się jednolicie w literaturze i orzecznictwie przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne (zob. Andrzej Kabat, Komentarz do art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX). Jako ocenę prawną przyjmuje się zatem osąd o prawnej wartości sprawy. W wyroku z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 1261/10 (ONSA WSA z 2013 r. Nr 1, poz. 7) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone w treści uzasadnienia orzeczenia. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania, o których mowa w art. 153 p.p.s.a, są konsekwencją oceny prawnej i dotyczą sposobu procedowania w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, w celu uniknięcie popełnionych błędów. Wytyczają one kierunek, w którym powinno zmierzać ponowione postępowanie, dla uniknięcia wadliwości w postaci np. uchybień procesowych związanych z wyjaśnieniem sprawy. Ponieważ, co jest istotne na tle wykładni art. 153 p.p.s.a., ocena prawna wyrażona w wyroku wiążąca jest także dla sądu, który go wydał, sąd kontrolujący rozstrzygnięcia wydane w ponowionym wskutek wcześniejszego wyroku postępowaniu nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się temu wyrokowi oraz kontroli skarżonego rozstrzygnięcia pod kątem zastosowania się organu do wskazań co do dalszego postępowania. Zasadniczym kryterium legalności aktu wydanego postępowaniu ponowionym wskutek wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowania się wytycznym co do dalszego postępowania. W kontekście przedstawionych rozważań wadliwość zaskarżonej uchwały, upatrywana w naruszeniu art. 153 p.p.s.a., wynika z pominięcia przez Zarząd Dzielnicy [...] oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w przywołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2018 r. sygn. akt II SA/ Wa 307/18. Wymaga podkreślenia, że ani stan faktyczny sprawy, ani stan prawny będący przedmiotem rozważań sądu nie uległ zmianie tak istotnej, by organ mógł być zwolniony z obowiązku przepisem tym określonego. Podkreślić należy, że wskazania co do dalszego postępowania zostały wyrażone w sposób jasny, jednoznaczny i niebudzący wątpliwości. Tym samym zaskarżona uchwała narusza prawo, a zarzuty skargi są zasadne. Zarząd Dzielnicy [...] nie zastosował się bowiem do oceny prawnej i wskazań sądu zawartych w wyroku z dnia 28 września 2018 r., nie uzasadnił zaistnienia istotnej zmiany stanu faktycznego po wydaniu tego wyroku, dokonał natomiast odmiennej i nieuprawnionej oceny dotychczas zebranego materiału dowodowego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 94 ustawy o samorządzie gminnym, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a.