II SA/Wa 1620/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2025 r. sprawy ze skargi P.I. na decyzję personalną Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w [...] z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia okresu zawieszenia w czynnościach służbowych oddala skargę P. I. (dalej, jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] (dalej, jako: Dyrektor OSW lub organ) z dnia [...] lipca 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] (dalej, jako: Dyrektor Aresztu lub organ I instancji) z dnia [...] maja 2024 r. w przedmiocie zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych na okres od dnia [...] maja 2024 r. do dnia [...] sierpnia 2024 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że w dniu [...] lutego 2024 r. Dyrektor Aresztu postanowieniem Nr [...] wszczął postępowanie dyscyplinarne wobec skarżącego - [...] działu [...] Aresztu Śledczego w [...] w związku z zarzutem naruszenia nietykalności cielesnej osadzonego, co stanowiło niedopełnienie obowiązków służbowych określonych w § 5 i § 10 Regulaminu nr [...] Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] października 2010 r. w sprawie zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej, art. 27 oraz art. 157 ust. 1 w związku z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1683 z późn. zm.). Powyższe stanowi naruszenie dyscypliny służbowej określone w art. 230 ust. 3 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej, tj. niedopełnienie obowiązków służbowych. W dniu [...] lutego 2024 r. wpłynęło do jednostki zawiadomienie z Prokuratury Rejonowej [...], iż z dniem [...] lutego 2024 r. zostało wszczęte śledztwo w sprawie dopuszczenia się w dniu [...] lutego 2024 r. w [...] na terenie Aresztu Śledczego w [...] przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez skarżącego, który działając wspólnie i w porozumieniu z innymi funkcjonariuszami naruszył nietykalność cielesną osadzonego [...] w trakcie podejmowanych przez niego czynności służbowych m. in. w postaci kontroli osobistej, co stanowiło działanie na szkodę interesu prywatnego pokrzywdzonego tj. o popełnieniu przestępstwa z art. 231 § 1 kk w zb. z art. 217 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 K.k. W związku z powyższym w dniu [...] lutego 2024 r. Dyrektor Aresztu podjął decyzję o zawieszeniu funkcjonariusza w czynnościach służbowych w związku z wszczęciem przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego (postanowienie [...] z dnia [...] lutego 2024 r.) na okres od dnia [...] lutego 2024 r. do dnia [...] maja 2024 r. W dniu [...] maja 2024 r. Dyrektora Aresztu Śledczego wydał decyzję przedłużającą okres zawieszenia w czynnościach służbowych od dnia [...] maja 2024 r. do dnia [...] sierpnia 2024 r. w związku z wszczęciem postępowania dyscyplinarnego. Skarżący odwołał się od powyższej decyzji. Organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ przytoczył materialnoprawną podstawę decyzji, tj. art. 94 ustawy o Służbie Więziennej, wyjaśniając, że ustawodawca pozostawił uznaniu organu decyzję o zawieszeniu w czynnościach służbowych, nie sprecyzował też, czym przełożony powinien się kierować przy podejmowaniu decyzji w tej kwestii. Niewątpliwie jednak podejmując decyzję administracyjną w tego rodzaju sprawach organ jest związany rygorami procedury administracyjnej określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania, a więc podania motywów wydania takiego a nie innego rozstrzygnięcia. Organ podał, że ranga zarzucanego czynu w postępowaniu dyscyplinarnym, które stanowi postawę zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych tj. naruszenie nietykalności cielesnej osadzonego, a tym samym naruszenie dobra Służby przemawiają za koniecznością odsunięcia funkcjonariusza od wykonywania zadań służbowych. Zawieszenie w czynnościach służbowych jest konieczne z uwagi na obowiązki, które wykonuje funkcjonariusz jako strażnik działu ochrony. Skarżący powinien swoim zachowaniem stanowić przykład dla osób pozbawionych wolności, co w obecnej sytuacji jest niemożliwe z uwagi na status prawny funkcjonariusza jako osoby podejrzewanej o dokonanie czynu zabronionego przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza Służby Więziennej poprzez naruszenie nietykalności cielesnej osadzonego. Organ zauważył, że ustawodawca przewidział możliwość zawieszenia w czynnościach służbowych zarówno w przypadku wszczęcia przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego jak i dyscyplinarnego. Warunkiem zawieszenia jest dobro postępowania lub dobro służby. Dobro służby stanowi pojęcie nieostre, jednakże w każdym przypadku można twierdzić, że w przypadku ciężkiego naruszenia powinności jakie ciążą na funkcjonariuszach, a zwłaszcza powinności względem osadzonych dochodzi do naruszenia dobra służby. Zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych ze względu na wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wynika bezpośrednio z przepisu art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej. W tym świetle powody, dla których Dyrektor Aresztu zastosował instytucję zawieszenia, a więc odsunął skarżącego od wykonywania bieżących czynności służbowych przez okres trwania postępowania dyscyplinarnego, z uwagi na brak gwarancji dalszego prawidłowego ich wykonywania, są zrozumiałe i uzasadnione. Dalej organ wyjaśnił, że niezasadny jest zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 95 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej poprzez jego bezpodstawne zastosowanie. Decyzją z dnia [...] maja 2024 r. skarżący został zawieszony w czynnościach służbowych, co stanowiło bezsprzeczną obligatoryjną przesłankę zawieszenia mu również 50 % należnego uposażenia. Nie nastąpiło również, zdaniem organu, naruszenie prawa materialnego tj. art. 230 ust. 3 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej polegające na jego błędnym zastosowaniu w sytuacji, gdy z ujawnionego, skąpego materiału dowodowego, nie wynika w żaden sposób fakt niedopełnienia obowiązków służbowych. Organ wyjaśnił, że w tym zakresie sprawa zostanie rozstrzygnięta orzeczeniem kończącym prowadzone wobec funkcjonariusza postępowanie dyscyplinarne. Organ wskazał również, iż jego zdaniem w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Zdaniem organu zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy, a wynik tej oceny został przedstawiony w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Organ podkreślił, że zawieszenie w czynnościach służbowych funkcjonariusza jest postępowaniem odrębnym od postępowania dyscyplinarnego. Zarzuty postawione funkcjonariuszowi są przedmiotem odrębnych czynności dowodowych. Podstawą zawieszenia funkcjonariusza jest w tym przypadku prowadzone wobec niego postępowanie dyscyplinarne, co potwierdza postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. Nadto do organu I instancji wpłynęło zawiadomienie z Prokuratury Rejonowej [...], iż z dniem [...] lutego 2024 r. zostało wszczęte śledztwo w sprawie dopuszczenia się w dniu [...] lutego 2024 r. w [...] na terenie Aresztu Śledczego w [...] przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez skarżącego. Organ podniósł, że art. 94 ustawy o Służbie Więziennej stanowi ochronę dobra służby, która ma pierwszeństwo przed dobrem funkcjonariusza. Z tym rozstrzygnięciem skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przywrócenie skarżącego do czynnej służby oraz przyznanie uposażenia w pełnej wysokości ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a., polegające na braku podjęcia przez organ inicjatywy dowodowej, tj. brak ujawnienia w sprawie takich dowodów, które wskazywałyby na popełnienie przez skarżącego zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego, pomimo iż to na organie spoczywa ciężar dowodu nakładający na niego obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez pryzmat kompletnego materiału dowodowego, tj. dotyczącego wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie; 2. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 80 K.p.a., polegające na niepoddaniu przez organ postępowania ocenie całokształtu materiału dowodowego, lecz wyłącznym oparciu się na swoich twierdzeniach, nie znajdujących jednak uzasadnienia w zebranych w sprawie dowodach, w tym w szczególności: zeznaniach świadków oraz sprawozdania z czynności sprawdzających okoliczności powstania i przebiegu zdarzenia w postaci innej sytuacji niż wymieniona [ ] z dnia [...] lutego 2024 r., karty medycznej z dnia [...] lutego 2024 r. dot. R. M. oraz książki zdrowia R. M., co skutkowało wydaniem przez organ błędnej, nieobiektywnej decyzji; 3. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 107 § 3 K.p.a., polegające na braku wskazania przez organ w uzasadnieniu orzeczenia wszystkich faktów i dowodów uznanych za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, ograniczając się jedynie do wskazania dowodu w postaci postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego i stwierdzenia, zgodnie z którym charakter zarzucanego skarżącemu czynu przemawia za koniecznością odsunięcia ich od wykonywania zadań służbowych, nie przywołując przy tym jakichkolwiek innych ujawnionych w toku postępowania dowodów; 4. naruszenie prawa materialnego, a to art. 94 ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej, polegające na błędnym zastosowaniu ww. przepisu przez organ prowadzący postępowanie w sytuacji, gdy zgodnie z ww. przepisem, okres zawieszenia w czynnościach służbowych może ulec przedłużeniu do czasu zakończenia postępowania dyscyplinarnego wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach, podczas gdy organ w swojej decyzji nie przytoczył żadnej okoliczności sprawy mogącej wskazywać na taki przypadek; 5. naruszenie prawa materialnego tj. art. 230 ust. 3 pkt. 4 ustawy o Służbie Więziennej, polegające na jego błędnym zastosowaniu w sytuacji, gdy z ujawnionego materiału dowodowego, nie wynika w sposób wystarczający do podjęcia decyzji mającej charakter uznaniowy fakt niedopełnienia obowiązków służbowych lub przekroczenia uprawnień określonych w przepisach prawa przez skarżącego. W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie stawianych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie z dnia 17 grudnia 2024 r. pełnomocnik skarżącego poinformował, że toczące się przeciwko skarżącemu postępowanie karne, prowadzone przez Prokuraturę Rejonową [...] w [...] zostało, na mocy postanowienia z dnia [...] listopada 2024 r., umorzone. Skarżący w dniu [...] listopada 2024 r. został przywrócony do służby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, funkcjonariusza można zawiesić w czynnościach służbowych w przypadku wszczęcia przeciwko niemu m.in. postępowania dyscyplinarnego. Zawieszenie może nastąpić na czas nie dłuższy niż 3 miesiące (art. 94 ust. 3). Stosownie do art. 94 ust. 4 powołanej ustawy, zawieszenie może nastąpić na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. Jeżeli okres tymczasowego aresztowania jest dłuższy niż 3 miesiące, zawieszenie ulega z mocy prawa przedłużeniu do czasu zakończenia tymczasowego aresztowania. Natomiast w myśl art. 94 ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć do czasu zakończenia postępowania karnego, karnego skarbowego lub dyscyplinarnego. Z treści wskazanych przepisów wynika, że decyzja wydana na ich podstawie ma charakter fakultatywny i jest podejmowana w ramach uznania administracyjnego. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji została spełniona, zawarta w art. 7 K.p.a., powinność uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu strony i ustalenie właściwych proporcji pomiędzy tymi interesami. Zarówno pojęcie interesu społecznego, jak i słusznego interesu strony, nie zostały ustawowo zdefiniowane, co powoduje, że treść nadaje im organ orzekający. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się jedynie do zbadania, czy zaskarżony akt nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola sądowa w takich przypadkach obejmuje proces wydania decyzji (spełnienie przez organ wymogów proceduralnych), ustalanie stanu faktycznego jako elementu tego procesu czy też wszechstronność oceny faktów. Dotyczy ona zatem jedynie tej części treści decyzji uznaniowej, która jest powiązana z kryteriami prawnymi, nie obejmuje zaś tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (rozumienia celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do decyzji uznaniowej (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 130/10). Kontrola sądowoadministracyjna nie obejmuje natomiast oceny, w jaki sposób organy administracji, realizując określoną politykę stosowania prawa, wypełniają treść pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 301/11). W konsekwencji oznacza to, że w sprawach dotyczących fakultatywnego zawieszenia funkcjonariusza Służby Więziennej w czynnościach służbowych, sądy administracyjne badają jedynie, czy decyzja w tym przedmiocie nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Sąd rozpoznający sprawę niniejszą podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2023 r. sygn. akt III OSK 7448/21, w którym wskazano, że "art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej stanowi o możliwości zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych w przypadku wszczęcia przeciwko niemu m.in. postępowania dyscyplinarnego. Prawodawca, używając takiego sformułowania, pozwala organom Służby Więziennej na odpowiednią ocenę stanu faktycznego, by w konsekwencji organy te mogły zdecydować o celowości zawieszenia w czynnościach służbowych. Z pewnością ustawodawca, wskazując na przesłankę wszczęcia przeciwko funkcjonariuszowi postępowania dyscyplinarnego, dostrzega potrzebę ochrony interesu służby (interesu społecznego), jako interesu nadrzędnego, dając jednocześnie właściwym organom możliwość oceny każdego indywidualnego przypadku. Przy podejmowaniu decyzji w sprawie zawieszenia w czynnościach służbowych powinien zostać uwzględniony zarówno interes Służby Więziennej, jak i charakter oraz rodzaj zarzucanego funkcjonariuszowi czynu (zwłaszcza gdy może on świadczyć o braku przydatności funkcjonariusza do służby w Służbie Więziennej), a także dobro toczącego się postępowania dyscyplinarnego. [...]. Wynikające z prowadzonego przeciwko funkcjonariuszowi postępowania dyscyplinarnego wątpliwości co do postawy moralnej funkcjonariusza i respektowania zasad etyki zawodowej oraz zagrożenie, że wykonując w obowiązki służbowe funkcjonariusz będzie szkodził dobremu imieniu służby, mogą stanowić podstawę do zawieszenia w czynnościach służbowych na podstawie ww. przepisu. Podkreślenia wymaga, że okoliczności brane pod uwagę przy ocenie zasadności zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych nie ograniczają się do przypadków naruszenia przez funkcjonariusza obowiązków służbowych, ale mogą one wynikać z innych zachowań funkcjonariusza w służbie lub poza nią, jeżeli takie zachowania kolidują z dobrem macierzystej formacji.". W ocenie Sądu, w kontrolowanym postępowaniu okres zawieszenia w czynnościach służbowych skarżącego został określony w granicach zakreślonych powołanym wyżej przepisem, tzn. na kolejne 3 miesiące. Wbrew twierdzeniom skarżącego, w sprawie zostały również rozważone szczególne okoliczności, które są wymagane aby można było zastosować instytucję zawieszenia w czynnościach służbowych. Organ wyraźnie bowiem wskazał na rangę zarzucanego skarżącemu czynu w postępowaniu dyscyplinarnym, które stanowi podstawę zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych tj. naruszenie nietykalności cielesnej osadzonego. Organ odwołał się do przesłanki "dobra Służby" wyjaśniając, że powyższa ono nad dobrem skarżącego funkcjonariusza. Charakter zarzucanego skarżącemu czynu przemawia za koniecznością odsunięcia funkcjonariusza od wykonywania zadań służbowych. Przede wszystkim organ zwrócił uwagę, że skarżący pełnił obowiązki służbowe w dziale ochrony Aresztu Śledczego. Powinien zatem swoim zachowaniem stanowić przykład dla osób pozbawionych wolności. Tymczasem z uwagi na toczące się postępowanie dyscyplinarne o czyn związany z naruszeniem nietykalności cielesnej osadzonego, nie jest to możliwe. Organ wyjaśnił również, iż zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych miało na celu zagwarantowanie prawidłowego jego toku (skarżący miał działać wspólnie i w porozumieniu z innymi funkcjonariuszami). Oczywiste jest dla Sądu, że jak podaje organ w odpowiedzi na skargę, przebywanie skarżącego na terenie jednostki penitencjarnej, będąc obwinionym o taki czyn w postępowaniu dyscyplinarnym, będzie stanowiło istotne zagrożenie jej bezpieczeństwa gdyż nie można wykluczyć sytuacji, gdy osoby osadzone podejmą próbę buntu wobec funkcjonariuszy, którzy ich zdaniem dopuścili się naruszenia nietykalności cielesnej jednego z nich. Należy również podkreślić, w kontekście zarzutów skargi (w tym przede wszystkim art. 230 ust. 2 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej), że organy nie musiały wykazywać winy funkcjonariusza w rozumieniu odpowiedzialności dyscyplinarnej, a jedynie dokonać oceny zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych przez pryzmat przesłanek wynikających z art. 94 ustawy o Służbie Więziennej, co w sposób wystarczający uczyniły w zgodzie z wyrażoną w art. 11 K.p.a. zasadą przekonywania. Nie zachodziła zatem potrzeba przeprowadzania dowodów odnoszących się do przewinienia dyscyplinarnego objętego prowadzonym postępowaniem dyscyplinarnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2023 r. sygn. akt III 6282/21). Na gruncie niniejszej sprawy istotny jest sam fakt wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego i ta okoliczność jest bezsporna. Zaskarżona decyzja nie jest przy tym dowolna, albowiem organ nie oparł się tylko na wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, ale dokonał oceny postawionych skarżącemu zarzutów pod kątem możliwości właściwego realizowania przez niego zadań służbowych. Wymaga z całą mocą podkreślenia, że zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych nie przesądza w żadnym stopniu o jego winie i nie wymaga potwierdzenia zarzutów stawianych w postępowaniu dyscyplinarnym. Postępowanie w sprawie zawieszenia w czynnościach służbowych i postępowanie dyscyplinarne, to dwa odrębne postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 589/21). W ocenie Sądu organ nie naruszył w tej sprawie wskazanych w skardze przepisów postepowania tj. art. 7, art. 77, art. 80 , czy art. 107 § 3 K.p.a. jak również nie naruszył przepisów prawa materialnego, tj. art. 94 ust. 5 oraz art. 230 ust. 3 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej. Sąd nie dopatrzył się żadnego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) orzekł jak w sentencji.