II SA/Wa 1621/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, Iwona Maciejuk, Protokolant specjalista Monika Gieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2016 r. sprawy ze skargi R. G. na orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW w K. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSW w W. z dnia [...] maja 2015 r. R. G., w związku z ubieganiem się o przyjęcie do Służby Więziennej, został skierowany przez Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w W. do Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSW w W. w celu ustalenia zdolności do służby. Wojewódzka Komisja Lekarska MSW w W. w orzeczeniu nr [...] z dnia [...] maja 2015 r., w oparciu o rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby kandydata do Służby Więziennej i funkcjonariusza Służby Więziennej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1989), rozpoznała u R. G.: 1. blizny po zabiegu operacyjnym złamania kości przedramienia lewego - § 3 p.2 2. liczne tatuaże tułowia i kończyn górnych, dyskwalifikujący tatuaż przedramienia prawego - § 3 p. 1. W oparciu o powyższe rozpoznanie uznała orzekanego za niezdolnego do służy w Służbie Więziennej wskazując w uzasadnieniu orzeczenia, że powodem niezdolności do służby jest dyskwalifikujący tatuaż przedramienia prawego naruszający wizerunek umundurowanego funkcjonariusza. W odwołaniu od powyższego orzeczenia R. G. zarzucił Komisji I instancji naruszenie: 1. przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby kandydata do Służby Więziennej i funkcjonariusza Służby Więziennej; 2. art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i wydanie orzeczenia stwierdzającego jego zdolność do pracy w Służbie Więziennej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu odwołania podniósł, że tatuaż jaki posiada na prawym przedramieniu znajduje się w miejscu, które z łatwością można zakryć nosząc długie rękawy. W przypadku natomiast munduru letniego, możliwe jest noszenie przez niego na prawym przedramieniu specjalnego rękawa zasłaniającego tatuaż. Dlatego też stwierdzenie, że zmiana w jego wyglądzie jest widoczna jest pozbawione podstaw. Ponadto, w jego ocenie, treść i forma tatuażu nie upoważniają do stwierdzenia, że w sposób rażący narusza on wizerunek funkcjonariusza. Napis "[...]" stanowi dla niego motywację do treningów, przypomina o tym co jest w życiu najważniejsze i do czego należy dążyć. Cytat ten nie ma charakteru obraźliwego, wulgarnego ani nieprzyzwoitego. Symbol [...] także ma charakter motywacyjny, przypomina, że o pewne rzeczy należy walczyć do samego końca, niezależnie od przeciwności zsyłanych przez los. [...] symbolizują także pasję, oddanie i wytrwałość. Trudno więc uznać, że tatuaż taki może rażąco naruszać wizerunek funkcjonariusza. Zarzucił ponadto, że decyzja Komisji Lekarskiej nie została w żadnym stopniu uzasadniona, mimo wymogów jakie nałożone zostały w art. 39 ust. 5 ustawy o komisjach lekarskich. Komisja powinna była natomiast szczegółowo uzasadnić jego niezdolność do służby. Na potwierdzenie powyższego zarzutu powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Okręgowa Komisja Lekarska MSW w K., w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, w orzeczeniu nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. w oparciu o rozpoznanie: 1. liczne tatuaże tułowia i kończyn górnych, dyskwalifikujący tatuaż przedramienia prawego - § 3 p. 1. 2. blizny po zabiegu operacyjnym złamania kości przedramienia lewego - § 3 p.2 ponowie stwierdziła, że R. G. jest niezdolny do służby w Służbie Więziennej wskazując, iż stwierdzone schorzenie ułomność spełnia kryteria kategorii zdrowia N według § 3 p. 1 i skutkuje wydaniem orzeczenia o niezdolności do służby mundurowej. W skardze na powyższe orzeczenie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. G. zarzucił Komisji naruszenie: 1. przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby kandydata do Służby Więziennej i funkcjonariusza Służby Więziennej; 2. art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i wydanie orzeczenia stwierdzającego jego zdolność do pracy w Służbie Więziennej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi ponownie podniósł, że tatuaż jaki posiada na prawym przedramieniu znajduje się w miejscu, które z łatwością można zakryć nosząc długie rękawy, lub w przypadku munduru letniego, nosząc na prawym przedramieniu specjalny rękaw zasłaniający tatuaż. Treść i forma tatuażu nie upoważniają zaś do stwierdzenia, że w sposób rażący narusza on wizerunek funkcjonariusza. Sam fakt posiadania tatuażu nie może natomiast skutkować każdorazowo uznaniem kandydata za niezdolnego do pracy jako umundurowany funkcjonariusz. Zarzucił też ponownie, że decyzja Komisji Lekarskiej nie została w żadnym stopniu uzasadniona, mimo wymogów jakie nałożone zostały w art. 39 ust. 5 ustawy o komisjach lekarskich. Zaznaczył ponadto, że zgodnie z przepisami rozporządzenia zmiana w wyglądzie powinna być rażąca, a więc w kwalifikowany sposób, naruszać wizerunek osoby pełniącej służbę. Nie każda zmiana w wyglądzie dyskwalifikuje zatem kandydata. Niezdolny do służby jest jedynie kandydat, którego wizerunek jaskrawo sprzeciwia się wizerunkowi umundurowanego funkcjonariusza. Komisja powinna więc była szczegółowo uzasadnić jego niezdolność do służby. Jednocześnie skarżący podniósł, że poprzednie etapy rekrutacji przeszedł pozytywnie. W ankiecie personalnej, którą wypełniał na początkowym etapie ubiegania się o zatrudnienie, szczegółowo opisał posiadane tatuaże i to jakie mają dla niego znaczenie. Kwestia ta była także poruszana podczas rozmowy kwalifikacyjnej i żadna z osób prowadzących rozmowę nie dyskwalifikowała jego kandydatury z powodu posiadanych tatuaży. Co więcej - dawano mu duże szanse na zatrudnienie, pozytywnie oceniając jego motywacje dotyczące pracy jako funkcjonariusz Służby Więziennej. Centralna Komisja Lekarska MSW w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi podniesiono, iż zgodnie z § 3 p. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 2014 r. stwierdzenie u kandydata do służby, widocznej zmiany w wyglądzie rażąco naruszającej wizerunek umundurowanego funkcjonariusza państwowego (tatuaż, biżuteria i inne), musi skutkować wydaniem orzeczenia o niezdolności do służby (kategoria N). Jednocześnie organ wyjaśnił, iż z dniem [...] lipca 2015 r. została zlikwidowana Okręgowa Komisja Lekarska w K. Sprawy prowadzone przez okręgowe komisje lekarskie prowadzi obecnie Centralna Komisja Lekarska (art. 68 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych). Na wezwanie Sądu, organ w piśmie procesowym z dnia [...] marca 2016 r. dodatkowo wyjaśnił, że orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSW w W. nr [...] nie zostało doręczone organowi kierującemu, tj. Zakładowi Karnemu Nr [...] w W. Natomiast orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW w K. zostało doręczone organowi kierującemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, iż wydane w sprawie orzeczenia Komisji Lekarskich obu instancji, podjęte zostały z istotnym naruszeniem przepisów postępowania. Podstawę prawną wydania tych orzeczeń stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1822) oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby kandydata do Służby Więziennej i funkcjonariusza Służby Więziennej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1893). Zgodnie z art. 70 powołanej wyżej ustawy weszła ona w życie z dniem 1 stycznia 2015 r., z wyjątkiem art. 60 pkt 6 i art. 63 pkt 5 i 6, które weszły w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Natomiast według brzmienia art. 65 ust. 1, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy znosi się komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, powołane na podstawie dotychczasowych przepisów, z wyjątkiem Centralnej Komisji Lekarskiej, okręgowych komisji lekarskich oraz wojewódzkich komisji lekarskich, które znosi się z dniem 30 czerwca 2015 r., zaś według ust. 2 tegoż przepisu, w okresie od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 30 czerwca 2015 r. zadania przewidziane niniejszą ustawą dla rejonowych komisji lekarskich wykonują dotychczasowe wojewódzkie komisje lekarskie, a zadania przewidziana niniejszą ustawą dla Centralnej Komisji Lekarskiej wykonuje dotychczasowa Centralna Komisja Lekarska, z wyjątkiem zadania określonego w art. 17 ust. 3 pkt 1, które wykonują dotychczasowe okręgowe komisje lekarskie. W tym miejscu wskazać również należy na przepis art. 16 ww. ustawy, w myśl którego komisje lekarskie orzekają w dwóch instancjach: 1) w pierwszej instancji – rejonowe komisje lekarskie; 2) w drugiej instancji – Centralna Komisja Lekarska. Zatem w świetle powyższych regulacji należy stwierdzić, iż procedowanie w zakresie właściwości komisji lekarskich w niniejszej sprawie, było zgodne z prawem. Skarżący w orzeczeniach Komisji Lekarskich obu instancji został uznany za niezdolnego do służby w Służbie Więziennej. Orzeczenia o niezdolności do służby wydane zostały w oparciu o § 3 pkt 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 2014 r., który stanowi, że za niezdolnego do służby w Służbie Więziennej uznaje się kandydata u którego stwierdzono widoczną zmianę w wyglądzie rażąco naruszającą wizerunek umundurowanego funkcjonariusza państwowego (tatuaż, biżuteria, inne). Jak wynika z uzasadnień orzeczeń Komisji Lekarskich obu instancji, powodem uznania skarżącego za niezdolnego do służby był dyskwalifikujący tatuaż przedramienia prawego naruszający wizerunek umundurowanego funkcjonariusza. Komisje Lekarskie w uzasadnieniu swoich orzeczeń poprzestały jedynie na powyższym lakonicznym stwierdzeniu, bez jego szerszego uzasadnienia. Tymczasem jak stanowi art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, orzeczenia komisji lekarskich, które ustalają trwałą lub całkowitą niezdolność do służby uzasadnia się szczegółowo. Tym samym w uzasadnieniu swoich orzeczeń Komisje Lekarskie winny w sposób logiczny i przekonujący wyjaśniać, dlaczego uznały, że tatuaż, który skarżący posiada na prawym przedramieniu w postaci napisu "[...]" oraz symbolu [...] "rażąco narusza wizerunek umundurowanego funkcjonariusza państwowego", a tym samym czyni go niezdolnym do służby w Służbie Więziennej. Skarżący zarówno w odwołaniu od orzeczenia Komisji I instancji, jak i w skardze, zakwestionował powyższe ustalenia wskazując, iż Komisje te z naruszeniem art. 39 ust. 5 ustawy, nie uzasadniły dlaczego uznały, że z powodu posiadanego tatuażu na prawym przedramieniu jest niezdolny do służby. Powyższe uchybienie w postaci braków szczegółowego uzasadnienia orzeczeń Komisji Lekarskich obu instancji, stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym uchybienie to uzasadniało wyeliminowanie tych orzeczeń z obrotu prawnego. Brak szczegółowego uzasadnienia uniemożliwiał bowiem Sądowi dokonanie kontroli tych orzeczeń. Orzekające Komisje Lekarskie rozpoznając ponownie sprawę powinny mieć na uwadze, że w świetle przepisu § 3 pkt 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 2014 r., sam fakt posiadania tatuażu nie dyskwalifikuje kandydata do Służby Więziennej, lecz dopiero posiadanie takiego tatuażu, który "rażąco narusza wizerunek umundurowanego funkcjonariusza państwowego". Dlatego też uznając, że posiadany przez kandydata tatuaż dyskwalifikuje go do służby w Służbie Więziennej orzekające komisje lekarskie powinny wyjaśnić na czym opierają taką właśnie ocenę. Niezależnie od stwierdzonych powyżej uchybień w zakresie braku szczegółowego uzasadnienia orzeczeń Komisji Lekarskich obu instancji należy dodatkowo zwrócić uwagę, iż w toku postępowania przed Wojewódzką Komisją Lekarską MSW w W. doszło do naruszenia przepisu art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Zgodnie z tym przepisem orzeczenie komisji lekarskiej I instancji powinno być doręczone badanemu oraz podmiotowi kierującemu do komisji lekarskiej. Zgodnie z kolei z przepisem art. 42 ust. 1 tej ustawy od orzeczenia komisji lekarskiej I instancji osobie badanej lub podmiotowi kierującemu tę osobę do komisji lekarskiej w celu wydania orzeczenia, przysługuje odwołanie. Zatem orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSW w W. powinno być doręczone zarówno badanemu, jak i Zakładowi Karnemu Nr [...] w W., jako podmiotowi kierującemu, któremu w świetle powyższych regulacji przysługiwał status strony w tym postępowaniu orzeczniczym. Tymczasem – jak wynika z pisma procesowego organu z dnia [...] marca 2016 r. – orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSW w W., nie zostało doręczone Zakładowi Karnemu Nr [...] w W. Tym samym podmiotowi kierującemu uniemożliwiono udział w postępowaniu przed Okręgową Komisją Lekarską MSW w K., co stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.). Mając powyższe ustalenia na względzie, Sąd wyeliminował z obrotu prawnego zarówno zaskarżone orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarska MSW w K., jak i utrzymane nim w mocy orzeczenie Komisji I instancji. Rozpoznając ponownie sprawę orzekające w sprawie Komisje powinny uwzględnić powyższe wskazania poczynione przez Sąd i w toku ponownego postępowania orzeczniczego uzasadnić swoje rozstrzygnięcia zgodnie z wymogami art. 39 ust. 5 ustawy o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. W przypadku natomiast, gdyby doszło do ponownego zaskarżenia przez orzekanego orzeczenia Komisji I instancji, Centralna Komisja Lekarska przy wydawaniu swojego rozstrzygnięcia powinna mieć na względzie treść przepisu art. 47 ust. 1 ww. ustawy, który określa zamknięty katalog rozstrzygnięć, jakie mogą być wydane przez tę Komisję, gdyż rozstrzygniecie wydane w niniejszej sprawie przez Okręgową Komisję Lekarską MSW w K. (jako organ odwoławczy) nie mieściło się w powyższym katalogu. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.