II SA/Wa 1623/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. z dnia 26 kwietnia 2010 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o zmianie zaliczkowej pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe na bezzwrotną p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Toteż każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z koniecznością poniesienia na ten cel wydatków. Wyjątek zaś od tej zasady ustawodawca przewidział w rozdziale 3 działu V powołanej ustawy – "Zwolnienie od kosztów sądowych"- a zwłaszcza w przepisach regulujących instytucję prawa pomocy (art. 243 – 263). Jak wynika zaś z treści powołanego art. 246 § 1 ustawy, dopiero gdy środki, którymi dysponuje skarżący okażą się niewystarczające można wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Z treści formularza wniosku S. P. uzupełnionego w dniu 8 czerwca 2010 r. wynika, że miesięczny dochód w jego gospodarstwie domowym, obejmującym dwie osoby, wynosi łącznie 4.515,30 zł brutto/3.738,92 zł netto (emerytura wojskowa skarżącego i renta jego żony). Wskazany dochód uzupełniła w 2009 r. kwota wynagrodzenia skarżącego (dochód roczny w wysokości 2961,12 zł netto – v. kopia formularza PIT-11 w aktach). Ze złożonych dokumentów źródłowych wynika nadto, że średnie miesięczne wydatki w gospodarstwie domowym skarżącego kształtują się na poziomie 730 zł, a na utrzymaniu skarżącego i jego żony nie pozostają żadne inne osoby. Oczywistym jest, że ponoszenie kosztów postępowania i wydatków związanych z ewentualnym ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego i jego rodziny, ale nie uzasadnia to jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W niniejszej sprawie ewentualny koszt ustanowienia adwokata na tym etapie postępowania (postępowanie międzyinstancyjne i kasacyjne) w zestawieniu ze stałymi dochodami wnioskodawcy i jego żony nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nadto środki, którymi dysponuje wnioskodawca i jego żona mogą być wykorzystane w sposób dowolny, bowiem ze złożonych dokumentów źródłowych (v. kopia decyzji o waloryzacji emerytury wojskowej z dnia [...] marca 2010 r. oraz kopia decyzji o waloryzacji renty z dnia [...] marca 2010 r.) nie wynika, aby środki te podlegały zajęciu w trybie egzekucji administracyjnej, czy sądowej, a skarżący korzystając z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych nie ma obowiązku ich uiszczania, co jednocześnie zmniejsza ogólną wysokość obciążających skarżącego wydatków związanych ze sprawą z jego skargi. Z kolei wykazane, w wykonaniu wezwania z dnia 6 maja 2010 r., wydatki w gospodarstwie domowym skarżącego (energia elektryczna, opłaty czynszowe i woda) obejmują kwotę 730 zł miesięcznie, co oznacza, że, po ich odliczeniu, wysokość środków pieniężnych wolnych do dyspozycji dwóch osób pozostających w tym gospodarstwie każdorazowo wynosi co najmniej 3.000 zł. W konsekwencji oznacza to, że nawet po zwiększeniu kwoty wykazanych wydatków o pozostałe, podstawowe koszty utrzymania (żywność, odzież, czy środki czystości) skarżący w dalszym ciągu będzie w stanie pokryć koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a pokrycie tych kosztów nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego żony. Z tych względów na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono jak w sentencji.