II SA/Wa 1623/24

WyrokWSA w Warszawie2025-05-08

Skład orzekający: Joanna Kruszewska-Grońska, Izabela Głowacka-Klimas, Arkadiusz Koziarski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przedłużenie okresu zawieszenia funkcjonariusza Służby Więziennej w czynnościach służbowych, w sytuacji gdy toczy się przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne dotyczące naruszenia nietykalności cielesnej osadzonego, jest zgodne z prawem, nawet jeśli postępowanie karne zostało umorzone, a funkcjonariusz został przywrócony do służby?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przedłużenie okresu zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych było zgodne z prawem. Wskazał, że decyzje o zawieszeniu i przedłużeniu zawieszenia mają charakter fakultatywny i są podejmowane w ramach uznania administracyjnego. Kontrola sądowa ogranicza się do zbadania, czy decyzja nie jest arbitralna. Waga i rodzaj zarzucanych funkcjonariuszowi przewinień, w tym naruszenie nietykalności cielesnej osadzonego, uzasadniały utratę zaufania do jego zdolności do prawidłowego wykonywania obowiązków, co naruszało dobro służby i wizerunek formacji. Okoliczności te, niezależnie od wyniku postępowania karnego czy przywrócenia do służby, uzasadniały przedłużenie zawieszenia.
Stan faktyczny
Skarżący, funkcjonariusz Służby Więziennej, został zawieszony w czynnościach służbowych w związku z wszczęciem postępowania dyscyplinarnego dotyczącego zarzutu naruszenia nietykalności cielesnej osadzonego. Następnie Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Aresztu o przedłużeniu tego zawieszenia. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak wystarczających dowodów i błędne zastosowanie przepisów dotyczących zawieszenia. WSA oddalił skargę, uznając decyzję organu za zgodną z prawem.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), , Protokolant specjalista Marcin Kwiatkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2025 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia okresu zawieszenia w czynnościach służbowych oddala skargę Decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] (dalej "Dyrektor Okręgowy") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] (dalej "Dyrektora Aresztu") z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w sprawie przedłużenia okresu zawieszenia P. M. (dalej "skarżący") w czynnościach służbowych. Decyzja ta została wydana w następujących okolicznościach faktycznych: W dniu [...] lutego 2024 roku Dyrektor Aresztu postanowieniem nr [...] wszczął postępowanie dyscyplinarne wobec skarżącego - [...] działu [...] Aresztu Śledczego w [...], w związku z zarzutem naruszenia nietykalności cielesnej osadzonego, co stanowiło niedopełnienie obowiązków służbowych określonych w § 5 i § 10 Regulaminu nr [...] Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] października 2010 r. w sprawie zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej, art. 27 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 roku o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1683 z późn. zm.), zgodnie z którym funkcjonariusze Służby Więziennej w postępowaniu wobec osób pozbawionych wolności obowiązani są w szczególności kierować się zasadami praworządności, bezstronności oraz humanitaryzmu, szanowania ich praw i godności oraz art. 157 ust. 1 w związku z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 roku o Służbie Więziennej, zgodnie z którym funkcjonariusz jest zobowiązany postępować zgodnie ze złożonym ślubowaniem oraz przestrzegać przepisów prawa. W dniu [...] lutego 2024 r. wpłynęło do jednostki zawiadomienie z Prokuratury Rejonowej [...] wskazujące, iż z dniem [...] lutego 2024 r. zostało wszczęte śledztwo w sprawie dopuszczenia się w dniu [...] lutego 2024 r. w [...] na terenie Aresztu Śledczego w [...] przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez skarżącego, który działając wspólnie i w porozumieniu z innymi funkcjonariuszami naruszył nietykalność cielesną osadzonego w trakcie podejmowanych przez niego czynności służbowych, m. in. w postaci kontroli osobistej, co stanowiło działanie na szkodę interesu prywatnego pokrzywdzonego tj. o popełnieniu przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 217 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. Dyrektor Aresztu zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych na okres od dnia [...] lutego 2024 r. do dnia [...] maja 2024 r., w związku z wszczęciem przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego Następnie decyzją z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] Dyrektora Aresztu przedłużył skarżącemu okres zawieszenia w czynnościach służbowych od dnia [...] maja 2024 r. do dnia [...] sierpnia 2024 r. W podstawie prawnej tej decyzji organ podał art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej "k.p.a." oraz art. 32 ust. 1, art. 94 ust. 2, 4, 5 i 6, art. 95 ust. 1, art. 217, art. 218 ust. 1 pkt 4, ust. 2, 3 i 4 powołanej wyżej ustawy o Służbie Więziennej. W uzasadnieniu Dyrektor Aresztu wskazał, że charakter zarzucanego skarżącemu czynu w postępowaniu dyscyplinarnym, który stanowi podstawę zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, tj. naruszenie nietykalności cielesnej osadzonego, a tym samym naruszenia dobra Służby, przemawiają za koniecznością odsunięcia funkcjonariusza od wykonywania zadań służbowych. Organ podniósł, ze zawieszenie w czynnościach służbowych jest konieczne z uwagi na obowiązki, które wykonuje funkcjonariusz jako starszy oddziałowy działu ochrony. Organ stwierdził, że skarżący powinien swoim zachowaniem stanowić przykład dla osób pozbawionych wolności, co w obecnej sytuacji z uwagi na status prawny funkcjonariusza jako osoby podejrzewanej o dokonanie czyny zabronionego przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza Służby Więziennej poprzez naruszenie nietykalności cielesnej osadzonego. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. art. 94 ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej poprzez uznanie, że zastosowanie przepisu miało charakter bezwzględny podczas, gdy w zaistniałym stanie faktycznym brak jest przesłanek implikujących taki przypadek, szczególnie, że organ prowadzący postępowanie w żaden sposób nie uargumentował zastosowania przywołanego przepisu; 2. art. 95 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej poprzez jego bezpodstawne zastosowanie; 3. art. 230 ust. 3 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej polegające na błędnym zastosowaniu w sytuacji, gdy ujawnionego, skąpego materiału dowodowego, nie wynika w żaden sposób fakt niedopełnienia obowiązków służbowych; 4. art. 7, art. 77 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ inicjatywy dowodowej, tj. brak ujawnienia w sprawie jakichkolwiek dowodów, które wskazywałby na popełnienie przez skarżącego zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego; 5. art. 80 k.p.a. polegające na niepoddaniu przez organ ocenie całokształtu materiału dowodowego; 6. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania przez organ w uzasadnieniu wszystkich faktów i dowodów uznanych za udowodnione oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Dyrektor Okręgowy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 94 ustawy o Służbie Więziennej, który przewiduje możliwość zawieszenia w czynnościach służbowych funkcjonariusza w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego (art. 94 ust. 4 i 5 ustawy) na czas nie dłuższy niż 3 miesiące, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia można przedłużyć do czasu zakończenia postępowania dyscyplinarnego. Organ wyjaśnił, że ustawodawca poprzez użycie sformułowania "może" pozostawił uznaniu organu decyzję w powyższym przedmiocie. Nie sprecyzował też, czym przełożony powinien się kierować przy podejmowaniu decyzji w tej kwestii. Niewątpliwie jednak podejmując decyzję administracyjną w tego rodzaju sprawach organ jest związany rygorami procedury administracyjnej określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania, a więc podania motywów wydania takiego a nie innego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do sformułowanych w odwołaniu zarzutów Dyrektor Okręgowy wskazał, że nie znajdują one uzasadnienia w obowiązującym prawie i stanie faktycznym sprawy. W ocenie Dyrektora Okręgowego ranga zarzucanego skarżącemu czynu w postępowaniu dyscyplinarnym, które stanowi postawę zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, tj. naruszenie nietykalności cielesnej osadzonego, a tym samym naruszenie dobra Służby, przemawiają za koniecznością odsunięcia go od wykonywania zadań służbowych. Zawieszenie w czynnościach służbowych jest konieczne z uwagi na obowiązki, które skarżący wykonuje jako starszy oddziałowy działu ochrony. Organ stwierdził, że skarżący powinien swoim zachowaniem stanowić przykład dla osób pozbawionych wolności, co w obecnej sytuacji jest niemożliwe z uwagi na status prawny funkcjonariusza jako osoby podejrzewanej o dokonanie czynu zabronionego przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza Służby Więziennej poprzez naruszenie nietykalności cielesnej osadzonego. Organ zauważył, że ustawodawca przewidział możliwość zawieszenia w czynnościach służbowych zarówno w przypadku wszczęcia przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego jak i dyscyplinarnego. Warunkiem zawieszenia jest dobro postępowania lub dobro służby. Dobro służby stanowi pojęcie nieostre, jednakże w każdym przypadku można twierdzić, że w przypadku ciężkiego naruszenia powinności jakie ciężę na funkcjonariuszach, a zwłaszcza powinności względem osadzonych dochodzi do naruszenia dobra służby. Zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych ze względu na wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wynika bezpośrednio z przepisu art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej. W tym świetle powody, dla których Dyrektor Aresztu zastosował instytucję zawieszenia, a więc odsunął skarżącego od wykonywania bieżących czynności służbowych przez okres trwania postępowania dyscyplinarnego, z uwagi na brak gwarancji dalszego prawidłowego ich wykonywania, są zrozumiałe i uzasadnione. Zdaniem Dyrektora Okręgowego niezasadny jest zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 95 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej poprzez jego bezpodstawne zastosowanie. Zawieszony w czynnościach służbowych stanowiło bezsprzecznie obligatoryjną przesłankę zawieszenia skarżącemu również 50 % należnego uposażenia. W ocenie organu II instancji nie nastąpiło również naruszenie art. 230 ust. 3 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej polegające na jego błędnym zastosowaniu, w sytuacji, gdy ujawnionego, ze skąpego materiału dowodowego, nie wynika w żaden sposób fakt niedopełnienia obowiązków służbowych. Dyrektor Okręgowy wyjaśnił, że w tym zakresie sprawa zostanie rozstrzygnięta orzeczeniem kończącym prowadzone wobec skarżącego postępowanie dyscyplinarne. Dyrektor Okręgowy stwierdził ponadto, że nie nastąpiło również naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ inicjatywy dowodowej, tj. brak ujawnienia w sprawie jakichkolwiek dowodów, które wskazywałby na popełnienie przez skarżącego zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego. Zdaniem Dyrektora Okręgowego organ I instancji dokonał słusznej oceny stanu faktycznego w zakresie zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych, uwzględniając ochronę dobra Służby i interesu publicznego. Dyrektor Okręgowy podkreślił, że zawieszenie w czynnościach służbowych funkcjonariusza jest postępowaniem odrębnym od postępowania dyscyplinarnego. Zarzuty postawione funkcjonariuszowi są przedmiotem odrębnych czynności dowodowych. Podstawę zawieszenia funkcjonariusza jest w tym przypadku prowadzone wobec niego postępowanie dyscyplinarne, co potwierdza postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. Organ II instancji wskazał również, że z tej samej przyczyny nie nastąpiło naruszenie przepisów postępowania tj. art. 80 k.p.a. polegające na niepoddaniu przez organ I instancji ocenie całokształtu materiału dowodowego. Dyrektor Aresztu dokonał oceny całego materiału dowodowego biorąc pod uwagę fakt, że podstawę zawieszenia funkcjonariusza jest w tym przypadku prowadzone wobec niego postępowanie dyscyplinarne, co potwierdza postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. Zdaniem Dyrektora Okręgowego nie można również w zaskarżonej decyzji upatrywać naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu wszystkich faktów i dowodów uznanych za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności. Podstawowym dowodem w sprawie jest bezsprzecznie postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego, na które organ I instancji powołał się w zaskarżonej decyzji. Biorąc pod uwagę rangę zarzucanego funkcjonariuszowi czynu koniecznym było zatem odsunięcie go od wykonywania obowiązków służbowych do czasu zakończenia przedmiotowego postępowania dyscyplinarnego. Ponadto Dyrektor Okręgowy podniósł, że do Aresztu Śledczego w [...] wpłynęło również zawiadomienie z Prokuratury Rejonowej [...], iż z dniem [...] lutego 2024 r. zostało wszczęte śledztwo w sprawie dopuszczenia się w dniu [...] lutego 2024 r. w [...] na terenie Aresztu Śledczego w [...] przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez skarżącego, który działając wspólnie i w porozumieniu z innymi funkcjonariuszami naruszył nietykalność cielesną osadzonego w trakcie podejmowanych przez niego czynności służbowych m. in. w postaci kontroli osobistej, co stanowiło działanie na szkodę interesu prywatnego pokrzywdzonego tj. o popełnieniu przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 217 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Dyrektor Okręgowy podkreślił, że przepis art. 94 ustawy o Służbie Więziennej stanowi ochronę dobra Służby. Przez dobro Służby należy rozumieć sytuację, w której pierwszeństwo ochrony przysługuje Służbie Więziennej nawet, gdy następuje to kosztem funkcjonariusza. W utrwalonym już orzecznictwie sądy administracyjne uznały, iż słuszny interes strony, tj. funkcjonariusza, ma wymiar przede wszystkim ekonomiczny. Natomiast interes służby ma walor interesu publicznego. Polega on na konieczność takiego postępowania, aby zarówno w oczach opinii publicznej, jak też w ocenie własnej formacji określone zachowania funkcjonariuszy nie naruszały jej etosu i nie godziły w istotę jej funkcji społecznych i publicznych. Zatem przede wszystkim dobro służby wyraża się w powinności dbałości przez funkcjonariuszy o to, by Służba Więzienna była oceniana w sposób prawidłowy. Taką zaś ocenę można osiągnąć jedynie poprzez prawidłowe, rzetelne i zgodne z przepisami prawa wykonywanie obowiązków przez poszczególnych funkcjonariuszy. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., polegające na braku podjęcia przez organ administracji publicznej inicjatywy dowodowej, brak ujawnienia w sprawie takich dowodów, które wskazywałyby na popełnienie przez skarżącego zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego, pomimo iż to na organie administracji publicznej spoczywa ciężar dowodu nakładający na niego obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez pryzmat kompletnego materiału dowodowego, tj. dotyczącego wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 80 k.p.a., polegające na niepoddaniu przez organ postępowania ocenie całokształtu materiału dowodowego, lecz wyłącznym oparciu się na swoich twierdzeniach, nie znajdujących jednak uzasadnienia w zebranych w sprawie dowodach, w tym w szczególności: zeznaniach świadków oraz sprawozdania z czynności sprawdzających okoliczności powstania i przebiegu zdarzenia w postaci innej sytuacji niż wymieniona [...] z dnia [...] lutego 2024 r., karty medycznej z dnia [...] lutego 2024 r. dot. skarżącego oraz jego książki zdrowia, co skutkowało wydaniem przez organ błędnej, nieobiektywnej decyzji; 3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 §3 k.p.a., polegające na braku wskazania przez organ w uzasadnieniu orzeczenia wszystkich faktów i dowodów uznanych za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, ograniczając się jedynie do wskazania dowodu w postaci postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego i stwierdzenia, zgodnie z którym charakter zarzucanego skarżącemu czynu przemawia za koniecznością odsunięcia ich od wykonywania zadań służbowych, nie przywołując przy tym jakichkolwiek innych ujawnionych w toku postępowania dowodów; 4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 94 ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej, polegające na błędnym zastosowaniu ww. przepisu przez organ prowadzący postępowanie w sytuacji, gdy zgodnie z ww. przepisem, okres zawieszenia w czynnościach służbowych może ulec przedłużeniu do czasu zakończenia postępowania dyscyplinarnego wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach, podczas gdy organ w swojej decyzji nie przytoczył żadnej okoliczności sprawy mogącej wskazywać na taki przypadek; 5. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 230 ust. 3 pkt. 4 ustawy o Służbie Więziennej, polegające na jego błędnym zastosowaniu w sytuacji, gdy z ujawnionego materiału dowodowego, nie wynika w sposób wystarczający do podjęcia decyzji mającej charakter uznaniowy fakt niedopełnienia obowiązków służbowych lub przekroczenia uprawnień określonych w przepisach prawa przez skarżącego. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o: 1. zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przywrócenie skarżącego do czynnej służby oraz przyznanie mu uposażenia w pełnej wysokości, ewentualnie 2. uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, 3. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył argumentację na poparcie przedstawionych zarzutów. Skarżący podniósł m.in., że wskazane w decyzji organu postępowanie karne jest, stosownie do treści art. 230 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej, postępowaniem niezależnym od postępowania dyscyplinarnego. W przedmiotowej sprawie, w dacie sporządzania skargi, znajduje się ono w fazie przygotowawczej. Oskarżyciel w dalszym ciągu nie skierował bowiem do sądu karnego aktu oskarżenia przeciwko skarżącemu, który nie przyznaje się w jakimkolwiek stopniu do zarzucanych mu zarówno w postępowaniach dyscyplinarnych, jak i postępowaniu karnym czynów. Skarżący podkreślił, że jest objęty domniemaniem niewinności. Nietrafny jest więc argument organu, w którym przytacza on istnienie postępowania karnego przeciwko skarżącemu. Skarżący wyjaśnił również, że rzekomy pokrzywdzony w postępowaniu prowadzonym przeciwko skarżącemu, którego pozbawione podstaw zarzuty zainicjowały niniejsze postępowanie, nie przebywa już w Areszcie Śledczym [...]. W konsekwencji zmiana decyzji i przywrócenie skarżącego do służby nie wiązałyby się z posiadaniem jakiegokolwiek kontaktu skarżącego z tym osadzonym. Jako nietrafne skarżący ocenił zarzucenie mu niedopełnienia obowiązków służbowych albo przekroczenia uprawnień określonych w przepisach prawach, ponieważ z zebranego przez organ, skąpego materiału dowodowego, nie wynika zasadne przypuszczenie, że skarżący rzeczywiście dopuścił się czynu, mogącego być uznanym za przewinienie dyscyplinarne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ podkreślił, że zawieszenie w czynnościach służbowych jest instytucją, która swoim charakterem nawiązuje do środków zapobiegawczych przewidzianych w Kodeksie postępowania karnego. Organ zwrócił uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie podkreśla się, że ma ona na celu czasowe odsunięcie funkcjonariusza od podejmowania czynności służbowych jeśli toczy się przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne i/lub karne. Zgodnie z treścią art. 94 ustawy o Służbie Więzienne przedmiotem ochrony jest dobro prowadzonego postępowania lub dobro służby. Jako niezasadny organ ocenił zarzut niewykazania przez organ istnienia szczególnie uzasadnionego przypadku. Zdaniem organu na istnienie tej przesłanki wskazuje już samo określenie strony w zaskarżonej decyzji, tj. "starszy oddziałowy działu ochrony". W ocenie Dyrektora Okręgowego powyższe per se prowadzi do konkluzji, iż skarżący ma do czynienia na bieżąco, każdego dnia z osobami osadzonymi. Zgodnie z art. 4 § 1 Kodeks karny wykonawczy kary, środki karne, środki kompensacyjne, przepadek, środki zabezpieczające i środki zapobiegawcze wykonuje się w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności ludzkiej skazanego. Zakazuje się stosowania tortur lub nieludzkiego albo poniżającego traktowania i karania skazanego. Zatem w świetle zawiadomienia prokuratury z dnia [...] lutego 2024 r. fakt, iż skarżący był [...] działu [...] Aresztu Śledczego w [...] przesądza o tym, że dobro służby, a i dobro osadzonych, uniemożliwia dopuszczenie go do wykonywania czynności służbowych. Organ stwierdził, że dopóki sprawa zarówno dyscyplinarna jak i karna nie znajdą swojego finału w szczęśliwym dla skarżącego zakończeniu, jego przebywania na terenie jednostki penitencjarnej będzie stanowiło istotne zagrożenie jej bezpieczeństwa. W ocenie organu nie można bowiem wykluczyć sytuacji, gdy osoby osadzone podejmą próbę buntu wobec funkcjonariuszy, którzy ich zdaniem dopuścili się naruszenia nietykalności cielesnej jednego z nich. Ponadto organ podniósł, że istnieje taka pula zdarzeń i zachowań funkcjonariuszy, która jest zawsze jest oceniania jako "szczególnie uzasadniona" przesłanka przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych. Trudno bowiem uznać, iż ten kto stoi pod zarzutami "podniesienia ręki" na osadzonego daje gwarancje prawidłowego i zgodnego z prawem wykonywania swoich obowiązków. Powierzenie jakichkolwiek czynności służbowych takiemu funkcjonariuszowi winno być oceniane jako głęboko nieodpowiedzialne ze strony przełożonego, bowiem może prowadzić do konfliktów na linii osadzenie-funkcjonariusze W piśmie procesowym z dnia 17 grudnia 2024 r. pełnomocnik skarżącego poinformował, że postępowanie karne prowadzone przez Prokuraturę [...] w [...] pod sygn.. akt [...] zostało umorzone postanowieniem z dnia [...] listopada 2024 r. Na rozprawie w dniu 8 maja 2024 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że postanowienie z [...] listopada 2024 r. o umorzeniu postępowania karnego zostało uchylone postanowieniem Sądu Rejonowego [...], z uwagi na konieczność przeprowadzenia dodatkowych czynności dowodowych (m.in. przesłuchania świadków). Wyjaśnił również, że skarżący jest nadal w służbie (po przywróceniu), a zarzuty przedstawiono mu dopiero w czerwcu 2024 r. Podał również, że postępowanie dyscyplinarne, według jego wiedzy, nadal jest zawieszone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja w sprawie przedłużenia zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych na okres od dnia [...] maja 2024 r. do dnia [...] sierpnia 2024 r. Wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariusza można zawiesić w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe, umyślne albo nieumyślne, lub wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, jeżeli jest to celowe z uwagi na dobro postępowania lub dobro służby. Zgodnie natomiast z art. 94 ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej w szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć do czasu zakończenia postępowania karnego, karnego skarbowego lub dyscyplinarnego. Z treści art. 94 ust. 2 i ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej wynika, że decyzje wydawane na podstawie tych przepisów mają charakter fakultatywny i są podejmowane w ramach uznania administracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się jedynie do zbadania, czy zaskarżony akt nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola sądowa w takich przypadkach obejmuje proces wydania decyzji (spełnienie przez organ wymogów proceduralnych), ustalanie stanu faktycznego jako elementu tego procesu czy też wszechstronność oceny faktów. Dotyczy ona zatem jedynie tej części treści decyzji uznaniowej, która jest powiązana z kryteriami prawnymi, nie obejmuje zaś tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (rozumienia celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do decyzji uznaniowej (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2010 r., I OSK 130/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Kontrola sądowoadministracyjna nie obejmuje natomiast oceny, w jaki sposób organy administracji, realizując określoną politykę stosowania prawa, wypełniają treść pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych (por. wyrok NSA z 19 maja 2011 r., I OSK 301/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji oznacza to, że w sprawach dotyczących fakultatywnego zawieszenia funkcjonariusza Służby Więziennej w czynnościach służbowych, sądy administracyjne badają jedynie, czy decyzja w tym przedmiocie nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Zauważyć należy, że Dyrektor Aresztu zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. na okres od dnia [...] lutego 2024 r. do [...] maja 2024 r. z uwagi na wszczęcie przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego, w związku z zarzutem naruszenia nietykalności cielesnej osadzonego. Zauważyć należy, iż z uwagi na cele i zadania Służby Więziennej oraz status funkcjonariuszy tej służby, osoby realizujące tę służbę nie mogą szkodzić zaufaniu publicznemu i podważać autorytetu państwa. Już zatem samo istnienie wątpliwości co do zachowania przymiotów niezbędnych do sprawowania funkcji publicznych nie może pozbawiać właściwych organów możliwości stosowania wobec funkcjonariuszy publicznych dolegliwości przewidzianych w obowiązujących przepisach, w tym przypadku określonych w art. 94 ust. 2 i ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej. Wynikające z prowadzonego przeciwko funkcjonariuszowi postępowania dyscyplinarnego wątpliwości co do postawy moralnej funkcjonariusza i respektowania zasad etyki zawodowej oraz zagrożenie, że wykonując w obowiązki służbowe funkcjonariusz będzie szkodził dobremu imieniu służby, mogą stanowić podstawę do zawieszenia w czynnościach służbowych oraz przedłużenia okresu zawieszenia na podstawie ww. przepisów. Podkreślenia wymaga, że okoliczności brane pod uwagę przy ocenie zasadności zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych nie ograniczają się do przypadków naruszenia przez funkcjonariusza obowiązków służbowych, ale mogą one wynikać z innych zachowań funkcjonariusza w służbie lub poza nią, jeżeli takie zachowania kolidują z dobrem macierzystej formacji (por. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt III OSK 6282/21, orzeczenia.nsa.gov.pl). Na podkreślenie zasługuje, że stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, do zadań Służby Więziennej należy prowadzenie oddziaływań penitencjarnych i resocjalizacyjnych wobec osób skazanych na karę pozbawienia wolności, przede wszystkim przez organizowanie pracy sprzyjającej zdobywaniu kwalifikacji zawodowych, nauczania, zajęć kulturalno-oświatowych, zajęć z zakresu kultury fizycznej i sportu oraz specjalistycznych oddziaływań terapeutycznych. Realizacji takich celów z przyczyn oczywistych musi bezwzględnie towarzyszyć nieposzlakowana opinia funkcjonariusza więziennictwa, który swoim zachowaniem winien dawać gwarancję prawidłowego wykonywania obowiązków. Wskazać należy, że pełnienie służby publicznej przez funkcjonariusza Służby Więziennej wymaga - jak stanowi art. 27 ustawy o Służbie Więziennej - wysokiego poziomu moralnego oraz nieposzlakowanej opinii, i takiemu wizerunkowi społecznemu funkcjonariusza ma służyć możliwość skorzystania przez organ z instytucji zawieszenia w czynnościach służbowych w razie wystąpienia jednej z przesłanek określonych w art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy należy zauważyć, że przedłużając okres zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych organ podniósł, iż postępowanie dyscyplinarne prowadzone wobec skarżącego nie zostało zakończone, a charakter postawionych mu w tym postępowaniu zarzutów przemawia za przedłużeniem okresu zawieszenia. Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela stanowisko organów obu instancji i uznaje za prawidłową przedstawioną przez nie argumentację wskazującą, że waga oraz rodzaj przewinień mogą powodować utratę przez organ zaufania co do właściwego wykonywania zadań i obowiązków służbowych przez skarżącego. W tym zakresie zaskarżone rozstrzygnięcie i jego uzasadnienie, jak również decyzja organu I instancji, spełniają wymogi uznania administracyjnego i nie czynią go dowolnym. Skarżący pełnił bowiem służbę na stanowisku starszego oddziałowego działu ochrony. W związku z tym miał do czynienia na bieżąco z osadzonymi. Postawiany mu w postępowaniu dyscyplinarnym zarzut naruszenia nietykalności cielesnej osadzonego powoduje, że skarżący nie daje gwarancji właściwej realizacji obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku. Słusznie Dyrektor Aresztu podnosi, że skarżący powinien swoim zachowaniem stanowić przykład dla osób pozbawionych wolności. W kontekście zaś przedstawionego mu zarzutu jest to niemożliwe. Zasadnie też Dyrektor Okręgowy zwraca uwagę, że w przypadku ciężkiego naruszenia powinności, jakie ciążą na funkcjonariuszach, a zwłaszcza powinności względem osadzonych, dochodzi do naruszenia dobra służby. Powyższe argumenty są, zdaniem Sądu, wystarczające dla przyjęcia, że wystąpiła sytuacja "uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 94 ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej. Zaskarżona decyzja wskazuje przesłanki, którymi kierował się organ podejmując decyzję o przedłużeniu zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, a tym samym nie można zarzucić organowi przekroczenia granic uznania administracyjnego oraz podjęcia decyzji w sposób nieuwzględniający wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji pozostaje okoliczność przywrócenia skarżącego do służby w dniu [...] listopada 2024 r. Przede wszystkim należy wskazać, że sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonej decyzji biorąc pod uwagę stan prawny i faktyczny aktualny na dzień jej wydania. Ponadto przywrócenie skarżącego do służby nie czyni pozbawionym podstaw przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentacji, wskazującej na konieczność przedłużenia okresu zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych. Poza oceną Sądu w niniejszej sprawie pozostaje to, jakimi przesłankami kierował się organ przywracając skarżącego do służby. Wyjaśnić przy tym należy, iż w postępowaniu dyscyplinarnym rezultatem, do jakiego ma ono doprowadzić, jest udowodnienie obwinionemu winy w popełnieniu zarzucanego czynu. Natomiast odmienne kryteria są brane pod uwagę przy ocenie tego, czy dany funkcjonariusz spełnia przesłanki do zawieszenia w czynnościach służbowych. W takim przypadku znaczenie mają nie tylko dowody świadczące o winie funkcjonariusza, lecz nawet okoliczności sytuacji, w jakiej się on znalazł. Jeśli z tych okoliczności wynikają wątpliwości co do tego, czy funkcjonariusz nie naruszył prawa, to w odbiorze społecznym, postrzeganym przez pryzmat dobra służby, osoba taka nie daje już gwarancji, że w sposób poprawny będzie egzekwować prawo od innych osób (por. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt III OSK 6282/21, orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla prawidłowego zastosowania w sprawie art. 94 ust. 2 i ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej istotna była zatem wyłącznie analiza ogółu okoliczności dotyczących zachowania skarżącego skutkujących postawienia mu w postępowaniu dyscyplinarnym zarzutu oraz wyciągnięte z nich przez organy wnioski. Przedstawiona przez organy ocena tych wniosków podważa wiarygodność skarżącego, jako funkcjonariusza Służby Więziennej, niezbędną do wykonywania czynności służbowych. Jego zachowanie miało bowiem niekorzystny wpływ na wizerunek Służby Więziennej oraz godziło w dobre formacji, w której pełnił służbę. Specyfika służby organów Służby Więziennej oraz cele, jakie te organy mają realizować, sprawiają, że funkcjonariusze muszą pozostawać poza jakimikolwiek podejrzeniami o zachowania, które mogą godzić w dobre imię służby. Zdaniem Sądu organy w niniejszej sprawie podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny – tożsamy z interesem służby i słuszny interes strony. Ponadto w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy w zakresie wystarczającym do oceny przesłanki określonej w art. 94 ust. 2 i ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej, dając temu szczegółowy wyraz w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji i w sposób należyty wykazując, dlaczego zostało przedłużone zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych na kolejne 3 miesiące, z jednoczesnym zawieszeniem wypłaty 50 % należnego uposażenia. Przytoczone przez organ okoliczności pozwalały na zastosowanie w tej sprawie art. 94 ust. 2 i 5 ustawy o Służbie Więziennej. Okoliczności te niewątpliwie mogły mieć niekorzystny wpływ na wizerunek i dobre imię Służby Więziennej oraz nie sprzyjały budowaniu autorytetu tej formacji i pełniących w niej służbę funkcjonariuszy. Zawieszenie w czynnościach służbowych nastąpiło zatem z powodu utraty przez skarżącego przymiotów niezbędnych do wykonywania obowiązków funkcjonariusza, co wiązało się z potrzebą dbałości o społeczny wizerunek Służby Więziennej. W sprawie zachodziły przesłanki uzasadniające przedłożenie interesu społecznego (tożsamego z interesem służby) nad słuszny interes strony. Jak już podniesiono wyżej, organy nie musiały wykazywać winy funkcjonariusza w rozumieniu odpowiedzialności dyscyplinarnej, a jedynie dokonać oceny zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych przez pryzmat przesłanek wynikających z art. 94 ust. 2 i ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej, co w sposób wystarczający uczyniły w zgodzie z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania. Nie zachodziła zatem potrzeba przeprowadzania dowodów odnoszących się do przewinienia dyscyplinarnego objętego prowadzonym postępowaniem dyscyplinarnym. Organy nie mogły też badać prawidłowości wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, gdyż kontrola w tym zakresie mogłaby być przeprowadzona jedynie w ramach badania legalności autonomicznego postępowania dyscyplinarnego. Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego nie zasługiwały na uwzględnienie. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło