II SA/Wa 1625/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spraw.) Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak Protokolant Paweł Wyszyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2011 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby wojskowej - oddala skargę - Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy rozkaz personalny Dyrektora Departamentu Kadr MON z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] (pkt 2) zwalniający ppłk M. J. z dniem 30 września 2011 r. z zawodowej służby wojskowej i przenoszący do rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister Obrony Narodowej podniósł, iż ppłk M. J. pełnił zawodową służbę wojskową w dyspozycji Dowódcy [...]. Dyrektor Departamentu Kadr MON rozkazem personalnym z dnia [...] marca 2011 r., wydanym na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 oraz art. 115 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) oraz § 16 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137 ze zm.), zwolnił ppłk M. J. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Termin zwolnienia z zawodowej służby wojskowej ustalono na dzień 30 września 2011 r. Od powyższej decyzji oficer wniósł odwołanie do Ministra Obrony Narodowej. Powołując się na dotychczasowe osiągnięcia i doświadczenie zawodowe, podkreślając potrzebę pełnienia służby na zajmowanym stanowisku, odwołujący wyraził chęć dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej i wniósł o umożliwienie "dosłużenia" do momentu rozformowania Dowództwa [...], tj. do dnia 31 grudnia 2011 r. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania organ II instancji rozstrzygnięciem z dnia [...] maja 2011 r. utrzymał zaskarżony rozkaz personalny w mocy. W motywach rozstrzygnięcia Minister wskazał, iż stosownie do dyspozycji art. 112 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Wskazana podstawa prawna zwolnienia ma charakter fakultatywny, co oznacza że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej jest uzależnione od oceny dokonanej przez uprawniony do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, właściwy organ wojskowy. Organ odwoławczy wskazał, iż ppłk M. J. pełnił zawodową służbę wojskową do dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, w dyspozycji Dowódcy [...]. W indywidualnej prognozie przebiegu służby Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych, jako organ właściwy, w prognozie bliższej wskazał oficerowi zwolnienie z zawodowej służby wojskowej. O fakcie tym zainteresowany został poinformowany przez Dowódcę [...] w dniu 25 stycznia 2011 r. Organ powołał się na szczególną rolę trwającego obecnie w polskich Siłach Zbrojnych, procesu przekształceń powodującego, że oficerowie, którzy - podobnie, jak zainteresowany - posiadają pełną wysługę emerytalną są zwalniani z zajmowanych dotychczas stanowisk służbowych, z uwagi na konieczność wyznaczania na te stanowiska oficerów, nie posiadających jeszcze pełnej wysługi emerytalnej oraz powracających ze struktur międzynarodowych. Wskazał także, iż zgodnie z ustaloną przez właściwy organ, prognozą bliższą przebiegu służby, odwołujący się został poinformowany o planowanym zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej. Dodatkowo, organ wskazał, iż pełnienie służby na określonym stanowisku nie jest uzależnione od istnienia wolnego stanowiska, lecz od potrzeb Sił Zbrojnych. O tym natomiast, czy istnieje potrzeba w określonej osoby na stanowisko służbowe decyduje nie żołnierz, lecz właściwy organ wojskowy (patrz. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 487/08). Organ podkreślił, iż na dzień 31 grudnia 2011 r. zaplanowane zostało rozformowanie dowództwa [...]. Biorąc powyższe pod uwagę, Minister Obrony Narodowej stwierdził, że organ I instancji nie naruszył prawa wydając zaskarżoną decyzję. Skoro nie pojawiły się nowe okoliczności faktyczne i prawne, nie ma podstaw do uwzględnienia odwołania ppłk M. J. i uchylenia zaskarżonej decyzji. Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2011 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez M. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący uznał wskazaną decyzję za prawnie wadliwą, z uwagi na naruszenie art. 112 ust. 1 pkt 3 o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z art. 7 k.p.a., co polegało na niewłaściwym zastosowaniu powołanego przepisu i podjęciu przez organy wojskowe decyzji o zwolnieniu strony z zawodowej służby wojskowej, z pominięciem uwzględnienia słusznego interesu strony, czy też interesu społecznego utożsamianego z potrzebami Sił Zbrojnych RP, przejawiającego się tym, że skarżący nie będzie mógł zostać do tej służby przywrócony (vide art. 116 ust. 2 ustawy pragmatycznej). W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m.in., iż organ II instancji w ogóle nie odniósł się do argumentacji i zarzutów podnoszonych przez stronę, lecz bezkrytycznie powtórzył konstatacje organu I instancji o konieczności zapewnienia miejsca pełnienia służby dla oficerów "nie posiadających jeszcze pełnej wysługi emerytalnej oraz powracających ze struktur międzynarodowych". Nie odniósł się także do opinii Dowódcy [...] o zasadności pozostawienia skarżącego w służbie, z uwagi na konieczność zakończenia (rozliczenia) gospodarki materiałowej w służbie mundurowej w związku z likwidacją Dowództwa [...], co jest o tyle niezrozumiałe, iż ten sam Sekretarz Stanu w MON uchylając w dniu [...] września 2009 r. decyzję Ministra Obrony Narodowej tej samej treści co zaskarżona, całkowicie przychylił się do argumentacji Dowódcy [...], iż perspektywa likwidacji Okręgu uzasadniała pozostawienie skarżącego w służbie do czasu zakończenia działalności Dowództwa [...]. Od czasu tamtej decyzji zmianie uległa wyłącznie perspektywa likwidacji Okręgu, obecnie datowana na dzień 1 stycznia 2012 r. oraz zmniejszyła się liczebność kierowanego przeze skarżącego Wydziału. Skarżący nadto dostrzegł, iż decyzja organu odwoławczego, w której nie wyjaśnił on przesłanek, jakimi kierował się przy wydawaniu decyzji uznaniowej z art. 112 ust. 1 pkt 3 ustawy pragmatycznej i nie ustosunkował się w żaden sposób do argumentów podnoszonych przez stronę w odwołaniu, jest niezgodna z prawem i narusza szereg przepisów proceduralnych, w tym art. 7, 8, 9, 11 77 i 107 k.p.a. Ponadto decyzja ta dyskryminuje skarżącego, gdyż jako jedynemu oficerowi z Dowództwa [...] i jednostek podległych, któremu upłynął okres kadencji oraz w podobnym wieku i wysłudze, nie przedłużono jej lub nie wyznaczono ponownie na zajmowane stanowisko. W trakcie ostatniego (i wcześniejszych) opiniowania służbowego skarżący otrzymał ocenę bardzo dobrą, a więc spełniał wszelkie przesłanki, aby w służbie pozostać. Skarżący przy tym nie neguję, iż o tym, czy istnieje potrzeba wyznaczenia określonej osoby na stanowisko służbowe decyduje nie żołnierz, lecz właściwy organ wojskowy, to jednak nie może się to odbywać całkowicie dowolnie i z pominięciem interesu strony oraz potrzeb Sił Zbrojnych. Wielokrotnie zaś podnoszona przez organy wojskowe potrzeba zapewnienia miejsca pełnienia służby dla oficerów nie posiadających wysługi emerytalnej lub powracających ze struktur międzynarodowych, która rzekomo uzasadniała zwolnienie skarżącego ze służby, jest nieprawdziwa i fikcyjna. W Dowództwie [...] nie wyznacza się bowiem "nowych" żołnierzy lub z innych jednostek na wakujące stanowiska. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie. Uznając zarzuty skargi za niezasadne organ podniósł m.in., iż ppłk M. J., zgodnie z określoną indywidualną prognozą przebiegu służby, nie został wyznaczony na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. W zaistniałej sytuacji właściwy organ wojskowy miał prawo skorzystać z przepisu art. 112 ust. 1 pkt 3 ustawy pragmatycznej i zwolnił oficera z zawodowej służby wojskowej w terminie wynikającym z art. 112 ust. 2 tej samej ustawy. Organ wskazał, iż w zaskarżonej decyzji powołano się na przyjętą, z uwagi na trwający obecnie proces zmian organizacyjno - etatowych w Siłach Zbrojnych, ogólną zasadę polegającą na dążeniu do zapewnienia możliwości kontynuowania pełnienia zawodowej służby wojskowej żołnierzom nieposiadającym pełnej wysługi emerytalnej, czy powracającym ze struktur międzynarodowych. W tym zakresie ogólne uzasadnienie nie przystaje wprawdzie do sytuacji istniejącej w rozformowywanym Dowództwie [...], jednak okoliczność ta nie wpływa na zasadność zaskarżonej decyzji. W przedmiotowej sprawie istniał bowiem inny przeważający nad słusznym interesem strony, interes społeczny (potrzeby Sił Zbrojnych) przemawiający za realizacją uprawnienia zawartego w art. 112 ust. 1 pkt 3 wojskowej ustawy pragmatycznej i zwolnieniem oficera z zawodowe służby wojskowej. Interes społeczny polegał, w tym przypadku na konieczności uregulowania przed datą rozformowania Dowództwa [...] sytuacji kadrowej żołnierzy zawodowych, posiadających pełną wysługę emerytalną, w tym i skarżącego. Z wyrażonego przez Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych stanowiska do wniesionego przez oficera odwołania od rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu Kadr z dnia [...] marca 2011 r. wynika, iż zadania służb materiałowych są przejmowane przez nowe struktury organizacyjne. Okoliczność tę potwierdził w odwołaniu od wymienionego rozkazu personalnego sam skarżący wskazując, iż w kierowanym przez niego wydziale pozostało jedynie dwóch pracowników wojska, natomiast żołnierze zawodowi z tego wydziału zostali przeniesieni do nowo utworzonych struktur zabezpieczenia materiałowego. Z powyższego wynika, że już w dacie wniesienia wspomnianego odwołania, zadania wydziału kierowanego przez oficera znajdowały się w zaawansowanym stadium wygaszania, a zatem brak jest uzasadnienia dla kontynuowania pełnienia przez zainteresowanego zawodowej służby wojskowej aż do dnia 31 grudnia 2011 r. W związku z tym, pomimo nie w pełni adekwatnego uzasadnienia, rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji jest zgodne z prawem i w pełni zasadne. W sytuacji, gdy przepisy prawa umożliwiają właściwym organom wojskowym zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję, jak również pozwalają tym organom kształtować politykę kadrową, zgodnie z potrzebami Sił Zbrojnych, formułowany przez skarżącego zarzut przekroczenia w stosunku do niego uprawnień, czy rażącego naruszenia prawa, są oczywiście chybione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 112 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Stosownie do § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137 ze zm.), w przypadku niewyznaczenia żołnierza na kolejną kadencję organ właściwy do wyznaczania na stanowisko służbowe występuje z wnioskiem do organu zwalniającego o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Organ zwalniający w przypadku, o którym mowa w ust. 1: wydaje decyzję o zwolnieniu żołnierza (ust. 2 pkt 1 powołanego §). W przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, zwolnienie następuje w terminie określonym w art. 112 ust. 2 ustawy (ust. 3 powołanego §). Przyczyną dokonania przez organ zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej była okoliczność niewyznaczenia go na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Decyzja opiera się wprost na treści art. 112 pkt 3 ustawy pragmatycznej oraz § 16 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej. Konstrukcja powołanego przepisu wojskowej ustawy pragmatycznej wskazuje, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy, przy czym ustawodawca określił, w jakich warunkach może dojść do jego zastosowania. Wystąpienie zatem okoliczności wskazanych w art. 112 pkt 3, jako przesłanki zwolnienia, pozwala na wydanie decyzji o zwolnieniu żołnierza zawodowego ze służby. Taką przesłanką jest niewyznaczenie żołnierza na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Co do zasady sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd bada w takich sprawach, czy decyzja nie nosi cech dowolności. W niniejszej sprawie organ w sposób syntetyczny, wskazał przyczyny uzasadniające zwolnienie skarżącego ze służby. Mianowicie ujawnił, iż wyznaczono planowaną datę (31 grudnia 2011 r.) rozformowania Dowództwa [...], w której to jednostce wojskowej skarżący pełnił służbę. Nie przewidywano kolejnego wyznaczenia skarżącego na stanowisko służbowe, albowiem w indywidualnej prognozie przebiegu służby Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w prognozie bliższej wskazał oficerowi "zwolnienie z zawodowej służby wojskowej". Dodatkowo wojskowy organ zwalniający powołał się na przekształcenia organizacyjno-etatowe w strukturach Sił Zbrojnych, skutkujące koniecznością zagospodarowania w pierwszej kolejności żołnierzy, którzy utracili swoje dotychczasowe stanowiska służbowe, bądź przebywających w rezerwie kadrowej, a nie legitymujących się pełną wysługą emerytalną, jak również istnienie konieczności wyznaczania na stanowiska służbowe oficerów, powracających ze struktur międzynarodowych. Te argumenty, choć nie odnoszące się wprost do sytuacji likwidowanego Dowództwa [...], to jednak wyjaśniają potrzebę zwalniania ze służby w pierwszej kolejności żołnierzy, który nabyli pełną wysługę emerytalną. Niewątpliwie do tej właśnie grupy zalicza się skarżący. Choć uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odnosi się w pełni do argumentacji przedstawionej przez skarżącego w odwołaniu od rozkazu personalnego organu I instancji, to jednak po analizie akt sprawy, nie sposób zarzucić organowi dowolności w podejmowaniu decyzji o zwolnieniu ze służby. W aktach osobowych skarżącego znajduje się bowiem opinia służbowa za okres 1 października 2009 r. – 29 listopada 2010 r., w której w najbliższej indywidualnej prognozie określono: "zwolnić z zawodowej służby wojskowej". Z tą opinią skarżący zapoznał się w dniu 25 stycznia 2011 r. i nie wnosił od niej odwołania. Zatem skarżący miał świadomość tego, że nie zostanie wyznaczony na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Uzyskanie przez skarżącego pełnego wojskowego zaopatrzenia emerytalnego, w powiązaniu prowadzoną polityką kadrową i likwidacją jednostki wojskowej, w której służył, w ocenie Sądu, dawało organowi wojskowemu uzasadnione podstawy do zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 3 wojskowej ustawy pragmatycznej. Odnosząc się do zarzutów skargi, dotyczących przydatność skarżącego na zajmowanym stanowisku i nie wzięciu przez organ zwalniający ze służby słusznego interesu strony i interesu publicznego utożsamianego z potrzebami Sił Zbrojnych trzeba podkreślić, iż obsada stanowisk wojskowych leży zawsze w gestii organów wojskowych, które uprawnione są do wyznaczania żołnierzy zawodowych na stanowiska służbowe, przy uwzględnieniu właśnie potrzeb Sił Zbrojnych, kwalifikacji oraz doświadczenia wojskowego żołnierzy. Już choćby te okoliczności wskazują, że w zakresie uprawnień związanych z doborem kadry ingerencja Sądu jest nader ograniczona. Teza ta zyskuje jeszcze większe znaczenie, jeśli uwzględni się fakty znane Sądowi z urzędu. W Siłach Zbrojnych wykonano w ostatnich latach szereg przedsięwzięć natury organizacyjno - etatowej, wynikających m.in. z modernizacji Sił Zbrojnych, które to zamierzenia polegały przede wszystkim na rozformowaniu lub przeformowaniu szeregu związków taktycznych, oddziałów i dowództw różnego szczebla. W rezultacie rzeczonych zmian uległa znacznemu zmniejszeniu i likwidacji liczba stanowisk służbowych, szczególnie w korpusie oficerów starszych (o stopniu etatowym pułkownika, podpułkownika, majora). Jeżeli weźmie się także pod uwagę stanowisko Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych, iż zadania służb mundurowych, a więc obszar działania skarżącego, są przejmowane przez nowe struktury organizacyjne, a zadania wydziału kierowanego przez skarżącego już w dacie wnoszenia odwołania od decyzji organu I instancji znajdowały się w zaawansowanym stadium wygaszania oraz, iż stosunek służbowy skarżącego ulegnie rozwiązaniu z dniem 30 września 2011 r., trudno organowi wojskowemu zarzucać działanie nieracjonalne, niezgodnie z interesem Sił Zbrojnych. Reasumując, Sąd uznał, że decyzje wydane w sprawie są zgodne z prawem, gdyż zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniły wad, które mogłyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.