II SA/Wa 1627/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA- Ewa Marcinkowska po rozpoznaniu w dniu 16 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi G. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: - ustanowić dla G. T. adwokata- G. T. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Z informacji przedstawionych w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z bratem, który aktualnie przebywa w zakładzie karnym. Jedynym źródłem dochodu wnioskodawcy jest zasiłek z pomocy społecznej w wysokości 520 zł. G. T. nie posiada żadnego majątku, zamieszkuje w domu swojego brata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji przedstawionych przez stronę. W niniejszej sprawie wnioskodawca wykazał, że spełnia przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy. Z oświadczeń skarżącego wynika bowiem, że wyłącznym źródłem jego przychodów jest zasiłek z pomocy społecznej w wysokości 520 zł. Skarżący nie posiada przy tym żadnego majątku. Skarżący nie dysponuje zatem środkami finansowymi, które mogłyby zostać przeznaczone na poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. W związku z powyższym należy uznać, iż w niniejszej sprawie skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Natomiast w odniesieniu do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że skarżący w niniejszej sprawie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e) P.p.s.a. W myśl tego przepisu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsza sprawa dotyczy świadczenia w drodze wyjątku z ubezpieczenia społecznego i mieści się w powyższej kategorii spraw. Ustawowy charakter zwolnienia oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z kolei, zgodnie z art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji wniosek strony, która korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a występuję o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega rozpoznaniu tylko w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. W pozostałym bowiem zakresie o zwolnieniu od kosztów sądowych rozstrzyga sama ustawa. W odróżnieniu od zwolnienia mocą postanowienia sądu lub referendarza sądowego (zwolnienie podmiotowe zależne od sytuacji majątkowej strony), zwolnienie ustawowe ma charakter przedmiotowy i jest niezależne od sytuacji majątkowej strony i jej możliwości płatniczych. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.